Zuideinde (Assendelft)

Het kasteel van Assendelft stond in het Nederlandse dorp Assendelft, provincie Noord-Holland.

Buitenhuizen is een buurtschap in de gemeente Zaanstad, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Buitenhuizen is gelegen aan de zuidkant van Assendelft, waar het ook onder valt. De naam zou zijn afgeleid van de Polder Buitenhuizen. Die poldernaam komt zelf dan weer van een stuk land dat buiten de dijk zou gelegen hebben in het IJ. Dit stuk land werd uiteindelijk een landtongpolder. Er zijn ook die beweren dat de plaats al ouder is dan de polder, en een duiding is voor wat huizen net buiten de dijk. De buurtschap groeide vanuit de Assendelfse kant, het Zuideinde precies tegenover De Braak, een oude waterplas van een dijkdoorbraak die later ook de Buitenhuizerbraak werd genoemd. De buurtschap leek een echt lintdorp te gaan worden maar door de aanleg van het Noordzeekanaal in de 19e eeuw door het oorspronkelijk noordelijke deel van de polder is het nooit zover gekomen. Een deel van de buurtschap moest erdoor ook verdwijnen. Recreatiegebied Spaarnwoude in de gemeente Velsen omvat tegenwoordig het zuidelijke deel van de polder. Het noordelijke deel, het kleinste deel, is overgebleven als buurtschap en groeide in de loop van de 20e eeuw qua aantal huizen. Dit deel wordt ook wel het zuideinde van Assendelft genoemd. Het oorspronkelijke zuideinde van Assendelft wordt gevormd door de buurtschap Zuideinde waarin Buitenhuizen overloopt. Met Buitenhuizen wordt niet alleen de bewoning aan de Dorpsstraat bedoeld maar ook een deel van het gebied langs de Zeedijk, Kanaalweg en de provinciale weg N247. Tussen Nauerna en Buitenhuizen in komt de pont Buitenhuizen aan die vaart tussen Buitenhuizen en de Houtrakpolder, net ten oosten van Polder Buitenhuizen.

De Buitenhuizerbrug is een basculebrug in Spaarndam, Haarlemmermeer in Noord-Holland. De brug ligt in de Amsterdamseweg (N202) en overspant het Zijkanaal C en de naastliggende parallel lopende weg (R104). De brug ligt bij de monding van het Zijkanaal in het Noordzeekanaal. Het Zijkanaal C verbindt het Spaarne en het IJ met het Noordzeekanaal. De brug is vernoemd naar Buitenhuizen dat aan de overkant van het Noordzeekanaal ligt. De eerste brug op deze plek over het kanaal dateert uit 1931. Op 6 december 1951 werd deze brug door een baggermolen aangevaren, waardoor onder andere het brugwachtershuisje werd ontzet. Voor schepen heeft de brug twee doorgangen, waarvan één met een beweegbaar deel. In gesloten toestand is de maximale doorvaarthoogte van deze opening 6,82 m en de doorvaartbreedte 14,21 m. Van de vaste opening is de doorvaarthoogte 6,22 m en de -breedte 17,15 m. De brug wordt beheerd en bediend door Rijkswaterstaat.

De Nauernaschepolder is een van de vanaf 1872 drooggemaakte IJpolders langs het Noordzeekanaal in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De polder wordt aan de noordwestzijde begrensd door de Noorder IJdijk. Aan de oostzijde wordt de polder begrensd door Zijkanaal D, dat de verbinding vormt tussen de Nauernasche Vaart en het Noordzeekanaal. Tot eind 20e eeuw had de polder een agrarisch karakter. Sinds halverwege jaren tachtig is de polder in gebruik genomen als stortplaats. Deze wordt volgens afspraken uit de Overeenkomst Nauerna in drie fasen omgebouwd tot een 60 hectare groot natuur- en recreatiepark genaamd Park Nauerna. (oplevering fase 1 in 2015, oplevering fase 2 in 2019, oplevering fase 3 in 2023). Op 15 hectare zal be- en verwerking van afval plaats blijven vinden. Aan de zuidkant van de polder loopt langs de kanaaldijk de Nauernaseweg (s150).

Polder Buitenhuizen is een kleine polder in Noord-Holland. Vóór de aanleg van het Noordzeekanaal lag deze polder ten noorden van het IJ en viel onder Assendelft. Voor de kanaalaanleg is het omliggende deel van het IJ ingepolderd, terwijl de polder Buitenhuizen in het noorden doorgraven werd, zodat het grootste deel van de polder nu ten zuiden van het nieuwe kanaal lag. Door verbreding van het Noordzeekanaal is van het noordelijke deel van de polder alleen een klein oevergebied langs het kanaal over, dat wel nog steeds de naam Buitenhuizen draagt. Het eerste stuk van de Dorpstraat van Assendelft valt ook onder de buurtschap Buitenhuizen. Het zuidelijke deel van de polder is opgenomen in het Recreatiegebied Spaarnwoude en valt onder de gemeente Velsen. Ten oosten van de polder loopt Zijkanaal C. Vanaf de Houtrakpolder, net ten oosten van de polder Buitenhuizen, vaart de Pont Buitenhuizen, een veerpont naar de overkant van het Noordzeekanaal, naar een punt tussen buurtschap Buitenhuizen (ook wel zuideinde van Assendelft genoemd) en Nauerna.

Kerkbuurt is een buurtschap in de gemeente Zaanstad, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Kerkbuurt vormt van oorsprong de hoofdkern van Assendelft. Samen met Noordeinde en Zuideinde vormt het lintdorp Assendelft. Het is niet ongewoon voor lintdorpen om van oorsprong te bestaan uit meerdere delen en dat deze delen als buurtschappen werden geduid. De hoofdkern bestaat in die gevallen vaak ook uit een middengedeelte waar een kerk werd gesticht. Deze kern bij deze kerk kreeg in nogal wat gevallen de naam kerkbuurt met zich meekreeg. Het nabijgelegen Oostzaan was ook zo'n lintdorp, hiervan is ook de hoofdkern Kerkbuurt genoemd en is dat een eigen buurtschap gebleven als onderdeel van het dorp Oostzaan. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld het lintdorp Berkhout waarbij de buurtschap Kerkbuurt uiteindelijk is verdwenen als een echte eigen buurtschap. Vanuit het oorspronkelijke Kerkbuurt is in de loop van de 20e eeuw de huidige dorpscentrum van Assendelft gegroeid. Dit gebeurde vrij geleidelijk in het begin. Als eerste ontstonden aan de Dorpsstraat kleine hofjes. Deze zijn in het tweede deel van de 20e eeuw uitgegroeid tot nieuwbouwbuurten. Door die laatste groei en het feit van dat het het dorpscentrum vormt wordt Kerkbuurt niet altijd meer als een eigen buurtschap gezien.

Assendelft is een lintdorp in de provincie Noord-Holland dat deel uitmaakt van de gemeente Zaanstad. Het dorp is van oorsprong opgedeeld in verschillende buurtschappen, het Noordeinde, de Kerkbuurt en het Zuideinde. Later zijn daar Langeheit en wat overgebleven was van de plaats Buitenhuizen bij gekomen. Aan de westkant kent Assendelft een groot poldergebied, met onder meer een deel van de buurtschap Busch en Dam. Aan de oostkant van Assendelft zijn de buurtschappen Vrouwenverdriet en Nauerna gelegen. Assendelft had in 2023 24.510 inwoners, waarvan 15.346 woonachtig in de vinexwijk Saendelft. Assendelft was tot 1974 een zelfstandige gemeente en was qua oppervlakte de grootste gemeente in de Zaanstreek (daarna Zaandam). In 1974 is Assendelft opgegaan in de gemeente Zaanstad. Assendelft heeft de langste dorpsstraat met de naam Dorpsstraat van heel Nederland. Deze loopt van het Noordzeekanaal tot aan Krommenie, een lengte van 7,2 kilometer.

Het Noordzeekanaal, geopend in 1876, is een kanaal in Nederland dat een verbinding vormt tussen de Noordzee en de haven van Amsterdam. Het kanaal is 21 kilometer lang en begint bij de sluizen van IJmuiden. Net na de Coentunnel gaat het kanaal over in het IJ.

Nauerna is een buurtschap in de gemeente Zaanstad, in de provincie Noord-Holland. De buurtschap Nauerna valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Assendelft, deels onder het dorp Westzaan. Nauerna heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden, met 30 km-zone) en heeft dus een 'bebouwde kom'.

Het Zijkanaal D (met de letter "D") is een waterweg in de Noord-Hollandse gemeente Zaanstad. Het vormt de verbinding tussen de Nauernasche Vaart in Nauerna en het Noordzeekanaal. Aan de westzijde van het kanaal ligt de Nauernaschepolder en aan de oostzijde de Westzanerpolder. Het wordt gerekend tot de zijkanalen van het Noordzeekanaal. Aan Zijkanaal D ligt de Jachthaven Nauerna.

De Houtrakpolder is een polder aan de zuidzijde van het Noordzeekanaal en is een van de IJpolders. De polder dateert uit 1873, toen bij de aanleg van het Noordzeekanaal het IJ werd ingepolderd. Het water tussen de Spaarndammerdijk, Ruigoord en Buitenhuizen heette het Houtrak. Hieraan ontleende de polder zijn naam. De polder ligt ten westen van het oude tracé van Zijkanaal F en ten oosten van Zijkanaal C. In het zuiden ligt de Spaarndammerdijk. Het voormalig eiland Ruigoord is ingesloten door de polder. De pont Buitenhuizen verbindt de polder met de overkant van het Noordzeekanaal. Gedurende de eerste eeuw van haar bestaan had de polder een voornamelijk agrarische bestemming. Aan het einde van de 20e eeuw werden aan de oostkant industrieën gevestigd en werd omstreeks 2000 de Afrikahaven gerealiseerd. Ook het raccordement Amsterdam Houtrakpolder ligt in het gebied. Daarnaast heeft de polder een recreatieve invulling gekregen. Het recreatiegebied Spaarnwoude ligt deels in de Houtrakpolder (de rest in de Zuid Spaarndammerpolder). In het gebied bevindt zich onder meer ook de Golfclub Houtrak. Vanaf 2019 werd een nieuw natuurgebied in de polder gerealiseerd, de 'Houtrakkerbeemden'. In het brakke water, dat uit het Noordzeekanaal binnensijpelt, is een broedplek voor diverse vogelsoorten ontstaan, waaronder de lepelaar. Een mogelijke toekomstige bedreiging voor dit gebied vormt een claim van de Haven van Amsterdam die bij ruimtegebrek als gevolg van woningbouw elders vervangende haventerreinen wil realiseren in de Houtrakpolder.

De Sint-Odulphuskerk is een rooms-katholieke kerk aan de Dorpsstraat 572 in Assendelft. De eerste Sint-Odulpuskerk in Assendelft werd rond 1410 gebouwd, maar ging tijdens de reformatie in 1582 over naar de protestanten. De katholieken van Assendelft maakten in de eeuwen daarna gebruik van schuilkerken, tot in 1853 een nieuwe kerk werd gebouwd. Deze waterstaatskerk bleek echter al na enkele decennia te klein en bouwvallig, waardoor in 1883 werd besloten een nieuwe kerk te bouwen. Architect Adrianus Bleijs ontwierp een driebeukige kruiskerk in neoromaanse stijl, met een grote klokkentoren met naaldspits op de noordoostelijke hoek. De kerk wordt tot op heden gebruikt door de parochie Sint-Odulphus. Het gebouw is een rijksmonument.