Oosterend (Texel)

Gezicht Oosterend (Texel) is een van rijkswege beschermd dorpsgezicht in Oosterend in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De procedure voor aanwijzing werd gestart op 13 juni 1966. Het gebied werd op 20 maart 1968 definitief aangewezen. Het beschermd gezicht beslaat een oppervlakte van 1,8 hectare. Panden die binnen een beschermd gezicht vallen krijgen niet automatisch de status van beschermd monument. Wel zal de gemeente het bestemmingsplan aanpassen om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waardering van een gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen.

De Hervormde kerk van Oosterend op Texel stamt uit de middeleeuwen en karakteriseert het dorp. Hij is gewijd aan Sint Martinus en in het gebouw stond vroeger een groot houten beeld van de beschermheilige. Tijdens de Reformatie moest er een gat in de muur gemaakt worden om het beeld naar buiten te krijgen. In dezelfde kerk is ook een houten schot te bezichtigen waarin de scholieren in vroegere tijden hun huismerken uitsneden. Daar zijn zelfs data bij geplaatst uit de 17e eeuw. Het gebouw is thans een kruisvormig kerkgebouw waarbij de westelijke arm gevormd wordt door het schip van een 11e-eeuws tufstenen kerkje. De oostelijke arm is een gedeelte van het 15e-eeuwse koor en werd in 1724 recht gesloten. De toren is in de 15e eeuw ontstaan en werd in de 17e of 18e eeuw verhoogd. De noordelijke en zuidelijke dwarspanden zijn rond de 16e eeuw toegevoegd. De kerktoren van de Hervormde kerk vormde samen met de Kaap Oosterend een bakenlijn ten behoeve van de scheepvaart in het oostelijk deel van de Texelstroom. In de zomermaanden werd het kerkgebouw ook gebruikt door de plaatselijke Gereformeerde Gemeente, omdat het eigen kerkgebouw tijdens deze drukke periode te klein was. Maar nu niet meer, het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente is recentelijk nog verbouwd en met 400 zitplaatsen uitgebreid.

De Sint-Martinuskerk was een vroeg 20e-eeuwse rooms-katholieke kerk in neogotische stijl in Oosterend op Texel behorende tot het bisdom Haarlem-Amsterdam. De kerk werd sinds 2018 niet meer gebruikt, maar werd pas op 1 oktober 2020 onttrokken aan de eredienst.

SV Oosterend is een amateurvoetbalvereniging uit Oosterend, gemeente Texel, Noord-Holland, Nederland.

Harkebuurt is een buurtschap in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Harkebuurt ligt net ten westen van het dorp Oosterend. De buurtschap was in eerste instantie in meervoud, Harkeburen. In rentmeester- en baljuwrekeningen uit de periode 1356-1369 wordt de buurtschap al genoemd. De naam herinnert aan een van de invloedrijkste buren, die in die tijd meestal Friese namen droegen, in dit geval Hark. Harkebuurt is ondanks de ligging nooit uitgegroeid tot een echte woonplaats. Maar kende wel diversheid aan inwoners. Onder meer boeren, handwerklieden, vissers en handelaren. De buurtschap kromp vanaf de 19e eeuw en 20e eeuw. Thans is er een erg kleine kern over die zich alleen nog rond de straat Harkebuurt uitstrekt.

Oost (Tessels: Óóst) is een buurt in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Oost ligt net ten oosten van het dorp Oosterend op het Nederlandse waddeneiland Texel.

De Kaap Oosterend of IJzeren Kaap bij Oosterend op Texel is een ijzeren zeekaap en is in die functie als markant herkenningspunt (dagmerk) een baken voor de scheepvaart.

Het Lancastermonument is een oorlogsmonument op de Lancasterdijk in Oosterend op Texel. Het monument herinnert aan de 189 geallieerde oorlogsvliegers die tijdens de Tweede Wereldoorlog op of bij Texel zijn omgekomen. Meer dan 40 vliegtuigen verongelukten. De meeste slachtoffers liggen begraven op het ereveld van het Gemenebest op de Algemene begraafplaats Den Burg. Op de plaats waar dit monument staat, stortte op 15 februari 1944 de Lancaster ND363 PM-K neer. Het monument bestaat uit een houten frame waarop de propeller van een Lancaster werd gemonteerd en uit een gedenkplaat. Hierop staat vermeld: Het monument werd op 4 mei 1984 onthuld door voormalig oorlogsvlieger P. van Hessen. Het monument is ruim twee meter hoog en twee meter breed.

Wagejot is een natuurgebied bij Oosterend op Texel. Het wordt beheerd door Natuurmonumenten en bestaat voornamelijk uit drassige grond en brakke waterplassen. Wagejot is ontstaan door een dijkverzwaring in 1977. Hierbij werd de dijk verder zeewaarts gelegd waardoor er een drassig gebied ontstond. In het gebied leven in het broedseizoen onder andere diverse steltlopers en de grote stern.

Drijvers Vogelweid De Bol is een natuurgebied in het oosten van Texel, in de polder Het Noorden. Het gebied is sinds 1937 eigendom van Natuurmonumenten. Het gebied werd aanvankelijk "De Bol" genoemd. Die naam had het gekregen vanwege de bol lopende percelen tussen de zwinnen. De Zwinnen waren de restanten van oude kreken. In 1956 werd de naam van het gebied, als eerbetoon aan Jan Drijver (1886-1963), veranderd in "Drijvers Vogelweid De Bol". Het gebied wordt gedomineerd door de molen Het Noorden. Ten zuiden van het gebied ligt de oude buurt Oost. In 1996 bedroeg de oppervlakte 61 hectare. In 2005 zijn de geulen van De Bol uitgebaggerd om bijzondere planten en dieren terug te laten keren.

Het Noorden is een poldermolen in de polder Het Noorden ten noorden van Oosterend op het eiland Texel in de provincie Noord-Holland. Bij inpoldering van de noordoostelijke gebieden van het eiland Texel bleek in 1878 een grote molen nodig om het gebied te bemalen. Bij de bouw werd de molen voorzien van een vijzel. In 1928 werd de molen voorzien van stroomlijnwieken en drie schroefpompen volgens het systeem van molenmaker Dekker uit Leiden. De molen raakte in de jaren zestig van de twintigste eeuw buiten bedrijf en werd in 1970 eigendom van de Vereniging De Hollandsche Molen die enkele jaren later een restauratie liet uitvoeren. Later werden twee van de drie schroefpompen ook weer maalvaardig gemaakt. Thans zijn de roeden voorzien van het fokwieksysteem met zeilen en maalt de molen op vrijwillige basis het water rond in een circuit.

Het Noorden is een polder en buurtschap in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. De polder is gelegen aan de rand van Eierland en de Eierlandse polder, net ten noorden van het dorp Oosterend. De polder werd in 1876 ingepolderd en is 791 hectare groot. Het is daarmee de laatste grote inpoldering van het waddeneiland Texel. De molen Het Noorden werd in 1878 gebouwd voor het bemalen van de polder en is nog steeds actief. In de polder liggen de natuurgebieden Drijvers Vogelweid De Bol (sinds 1937 eigendom van Natuurmonumenten) en Utopia (aangelegd in 2009).