Verzetsmonument Halfweg

Toekomst en verleden is een kunstwerk in Halfweg. Het is een beeld van Frans kalksteen ontworpen door plaatselijk kunstenaar Joep van Opzeeland. Een vrouw met koffer verbeeldt een reizende persoon. Het beeld werd geplaatst in het kader van de afronding van het stationstraject Halfweg-Zwanenburg dat in 2014 een afronding kreeg in de opening van het Station Halfweg-Zwanenburg en een aanpassing van de omgeving daaraan. Het verleden wijst op het stationnetje dat Halfweg tussen 1839 en 1927 had, eerst voor de trein en later ook voor de elektrische tram. Het beeld staat in een klein parkje aan de N200 hoek Oranje Nassaustraat. Burgemeester Pieter Heiliegers opende op 5 november 2014 het parkje en onthulde toen ook het beeld.

De Grote Kerk was een protestantse kerk aan de Amsterdamsestraatweg in Halfweg. De oorspronkelijk gereformeerde (GKN) kerkgemeenschap werd opgericht in 1881. Tot 1890 maakte men gebruik van een houten noodgebouw, waarna een kleine stenen kerk werd gebouwd, die plaats bood aan 300 gelovigen. Dit gebouw bleek door de groei van Zwanenburg al na enkele jaren te klein en in 1919 werd een nieuwe kerk geopend met 650 zitplaatsen. De nieuwe kerk was in rationalistische stijl ontworpen door de architect Tjeerd Kuipers. In 1928 werd de toren, de kosterwoning en een nieuwe voorgevel gebouwd. Tussen 1975 en 1976 werd de kerk gerenoveerd en vergroot met een bestuurskamer. De kerk is ingericht naar typisch gereformeerde idealen. Rondom de kansel staan in een waaiervorm de kerkbanken opgesteld. Het orgel hangt boven de kansel tegen de achterwand. Na de fusie van de gereformeerde en hervormde gemeenschappen in de Protestantse Kerk in Nederland (2004) bleek het aantal kerkgangers te klein te zijn om zowel de Grote Kerk als de voormalige hervormde Kleine Kerk in stand te houden. Besloten is om de Grote Kerk af te stoten en de diensten alleen nog voort te zetten in de Kleine Kerk. De Grote Kerk zou na renovatie van de Kleine Kerk (2009-2011) worden gesloopt en op deze plaats zou een gebouw met 24 woningen komen. Omdat de Grote Kerk een voor Halfweg beeldbepalend gebouw is, was er kritiek op de beslissing de kerk te slopen. Het Cuypersgenootschap, dat zich inzet voor het behoud van bouwkundig erfgoed uit de 19e en 20e eeuw, heeft de gemeente verzocht de Grote Kerk op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen en een nieuwe bestemming voor het gebouw te verzoeken. Dit verzoek werd afgewezen en een sloopvergunning werd verleend. Door de economische crisis bleek het oorspronkelijke geplande appartementengebouw niet meer haalbaar. In een in 2014 gepresenteerd aangepast ontwerp voor een kleiner complex blijft de toren wel behouden. Dit ontwerp heeft uiteindelijk doorgang kunnen vinden en in 2016 is de Grote Kerk gesloopt, behoudens de toren. Op de Begraafplaats in Zwanenburg is in maart 2011 een 8 meter hoge klokkestoel gebouwd waarin de 870 kg zware kerkklok van de Grote Kerk is opgehangen. In juni 2014 is bovendien de windhaan van de kerktoren op deze klokkenstoel gezet.

Halfweg is een dorp in de Nederlandse gemeente Haarlemmermeer (tot en met 2018 Haarlemmerliede en Spaarnwoude) in de provincie Noord-Holland. Hier staat ook het voormalige gemeentehuis. Halfweg ligt zelf buiten de Haarlemmermeerpolder, maar vormt een dubbeldorp met Zwanenburg, ook gemeente Haarlemmermeer. Twee bruggen over de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder verbinden de beide dorpen.

Schoolstraat 14 is een gebouw aan de Schoolstraat in Halfweg in de Nederlandse gemeente Haarlemmermeer. Het gebouw wordt geflankeerd door een voormalige school en een trafohuis, beide van oudere datum. Hier werd volgens het Haarlem's Dagblad -van 16 april (pagina 13) en 29 april (pagina 12)- vanaf de 28 april 1926 toen de aanbesteding plaatsvond in Hotel Cornelissen een badhuis neergezet voor het Witte Kruis. Het werd voor circa 22.500 gulden gebouwd. De officiële opening vond plaats op 3 november 1926; even later konden bewoners er gebruik van maken. Het ontwerp in zakelijk-expressionistische stijl was afkomstig van de Amsterdamse architect Jan op 't Land. Geld was bijeengebracht door een veiling, aangevuld met subsidie ter exploitatie van de gemeente. Overigens was de benodigde grond bijna kosteloos ter beschikking gesteld door de gemeente. Men constateerde tijdens de opening dat Op ’t Land had moeten woekeren met de ruimte, maar desalniettemin een mooi geheel had ontworpen. Jan op ’t Land (Medemblik, 23 april 1893 - Amsterdam, 23 november 1942) zou tekenen voor diverse ontwerpen, waaronder bijvoorbeeld de school aan de Floris Versterstraat 10-12 in Amsterdam.

Het transformatorstation aan de Schoolstraat 18 in Halfweg is gebouwd omstreeks 1915 in opdracht van de Kennemer Electriciteit-Maatschappij (KEM). De architect Han van Loghem ontwierp wel meer voor die maatschappij, maar ontwierp in ieder geval voor Halfweg een uniek exemplaar. Ook in de omgeving is er geen bouwwerk te vinden met dit uiterlijk. Hij ontwierp het gebouw in zijn eigen variant van de bouwstijl Nieuwe Bouwen. Het werd opgetrokken op een rechthoekige plattegrond. Vanaf de grond begint het met een plint van geelachtige baksteen afgesloten door een rolband. Daarboven zijn muren ruw bepleisterd. Het geheel valt op door een risalerende toren in het midden van de voorgevel. Die toren is afgedekt met een tentdak waaronder nog een ring van glazen bouwstenen is te vinden, die ook gebruikt is in het linkerdeel deel van het gebouw met juist een plat dak. Op de toren is een eenvoudig tegeltableau te vinden met in zwart KEM tegenover een gele achtergrond en met zwarte omlijsting. De toren heeft aan de zuidzijde een rode verticale streep over een deel van de toren. De toren diende in ieder geval tot ventilatie. Op ooghoogte zijn voorts twee afbeeldingen terug te vinden, een hond en een haan, die wel vaker voorkomen in het werk van Van Loghem. In 1984 is het gebouw gerestaureerd; het dient overigens ook in 2022 nog tot elektriciteitsverdeling; er zit een embleem van Liander op de zware metalen toegangsdeur; overigens is in de toren aan de zijkant ook nog een deur geplaatst. Het gebouw kreeg op 4 maart 2003 de status van rijksmonument. De plaats van dit trafohuis zorgde ervoor dat de architect van het belendende badhuis zijn schepping moest inpassen, het werd desalniettemin een gemeentelijk monument.

IJsteeg is een steeg annex klein straatje in Halfweg in de Nederlandse gemeente Haarlemmermeer. Het is een van de oudste straatjes van het dorp.

De Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk is een rooms-katholieke kerk aan de Doctor Schaepmanstraat 7 in Halfweg. Tot aan 1929 hield de kerk parochie in een kerk midden in de dorpskern, die werd doorsneden door de rijksstraatweg Amsterdam – Haarlem. De kerk werd te klein vanwege een toenemend aantal parochianen, maar de kerk was ook een sta-in-de-weg geworden voor het almaar toenemend verkeer over de weg tussen Amsterdam en Haarlem. Er moest een oplossing gevonden worden. Voor de kerk werd in de omliggende polders (Osdorperpolder) een nieuw terrein gevonden en op 12 december 1927 ging de eerste heipaal de grond in. Architect Jan Kuijt had daartoe een gebouw ontworpen voor 600 gelovigen, dat paste binnen de bouwstijl van de Amsterdamse School. De kerk was driebeukig, geplaatst onder een gebogen/spitsboog dak (paraboolvorm was een liefhebberij van de architect) met op top een sluitsteen. Opvallend is de afwisseling in metselverbanden behoren bij de bouwstijl. De kerktoren met een door natuurstenen consoles ondersteunde metalen spits staat naast de kerk en in de toren zijn allerlei baksteen versieringen aangebracht. De vorm werd wel vergeleken met de geschubde inktzwam. De vierkante torenklokken kennen de typografie van de Amsterdamse School. Conform de bouwstijl zijn er dieprode deuren in gele stijlen en zijn dakgoten geaccentueerd door hun witte kleur. Het zou de enige kerk uit het oeuvre van Jan Kuijt blijven. Andere aandachtspunten van het gebouw zijn de altaarversiering en twaalf apostelramen zijn van de hand van Lambert Lourijsen. Op 3 februari 1929 werd de kerk ingezegend; de kerk was toen nog in staat van afbouw; een behoorlijke vorstperiode had ervoor gezorgd dat er vertraging in de oplevering had plaatsgevonden. Van heinde en ver waren gelovigen gekomen om de inzegening mee te maken, zo ook burgemeester Leonardus Hendrikus Simons. De kerk werd oriëntatiepunt binnen het gebied rondom; de opvallende toren stak boven alles uit. Ook vanuit de voorbijrazende trein is de kerktoren direct te zien. De kerk deed jarenlang dienst, maar maakte aan het eind van de 20e eeuw een tegengestelde beweging mee; de ontkerkelijking had ingezet. Begin 21e eeuw werd dan ook geconstateerd dat de kerk te groot was geworden, ook waren het onderhoud en de kosten daarvan niet meer op te brengen door een steeds kleinere groep parochianen. Er werd gedacht aan sloop en nieuwbouw van de kerk, de kerk was geen gemeentelijk of rijksmonument, alhoewel het Cuypersgenootschap, toen de renovatieplannen bekend werden een poging ondernam om dit alsnog te realiseren. Zij werden in hun ogen echter tegengewerkt door het gemeentebestuur. De markante bouwstijl en toren zorgden ervoor dat de kerk behouden bleef. Om geld vrij te maken werd het omliggende terrein herontwikkeld voor woninggebouw en werd de kerk verkleind; het oostelijk deel verdween; daar kwam woningbouw aan het Wethouder Fijenpad en het Onze Lieve Vrouw Hofje. Nadat de plannen in 2014 en 2015 uitgewerkt waren, werd er van 2016 tot en met 2018 gesloopt en gebouwd. Het begeleidend architectenbureau Kentie & Partners zorgde ervoor dat de omringende nieuwbouw werd uitgevoerd in de stijl van de kerk. In plaats van plaatsen voor 600 bezoekers ontstond een kerk voor maximaal 80 parochianen. De verkleining had tevens tot resultaat dat aanmerkelijk bespaard kon worden op energie- en onderhoudskosten. Door te kiezen voor een modernere inrichting werd de kerk geschikt gemaakt voor ander gebruik. In een stalen dragende constructie werd een kunstwerk van Niek Kemp geïntegreerd. Die dragende constructie volgt min of meer de rondingen van het dak. De laatste viering in de oude kerk was in mei 2016. In juni 2017 werd de vernieuwde kerk heropend.

Het Wethouder Fijenpad is een voetpad in Halfweg in de Nederlandse gemeente Haarlemmermeer. Bij de gedeeltelijke afbraak behorende bij een verkleining van de Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk (periode 2014-2019) kwam er aan die zijde plek voor enige woningbouw. Er konden drie woningen worden gebouwd, die via het pad alleen bereikbaar zijn voor voetgangers. Het pad werd daarbij vernoemd naar wethouder Ton Fijen van de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude, voorloper van gemeente Haarlemmermeer, maar ook parochielid van genoemde kerk. De kerk werd in de jaren twintig van de 20e eeuw opgetrokken in de bouwstijl van de Amsterdamse School. Deze stijl werd doorgevoerd in de gebouwde woningen, verdeeld over vier blokjes. Kenmerkend zijn de gebogen daken, rode dakpannen, mengeling van metselverbanden en de prominente aanwezigheid van dakgoten en afdakjes.

Het Onze Lieve Vrouw Hofje is een hofje in Halfweg in de Nederlandse gemeente Haarlemmermeer. Bij de gedeeltelijke afbraak van bijgebouwen en moestuintjes behorende bij de Onze-Lieve-Vrouwe-Geboortekerk (periode 2014-2019) kwam er aan die zijde plek voor enige woningbouw. Er was plaats voor vier woningen niet in de strikte bebouwingsvorm van een hofje. De woningen zijn via het hofje alleen bereikbaar voor voetgangers. Het hofje werd vernoemd naar de aanliggende kerk. De kerk werd in de jaren twintig opgetrokken in de bouwstijl van de Amsterdamse School. Deze stijl werd doorgevoerd in de gebouwde woningen, verdeeld over vier blokjes. Kenmerkend zijn de gebogen daken, rode dakpannen, mengeling van metselverbanden en de prominente aanwezigheid van dakgoten en afdakjes.

De sinaasappels van Halfweg (The oranges of Halfweg) is een artistiek kunstwerk, staande aan de Mientekade/Houtijkstraat in Halfweg. Het is een beeld gemaakt door de kunstenaar Mike Pratt, dat geplaatst werd naar aanleiding van de bouw en oplevering van een nieuwbouwwijk in Halfweg. Er werd een prijsvraag uitgeschreven, die Pratt won. De keus voor dit werk kwam van een bewonerscommissie, Ymere en Pieter Heiliegers, burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude. De wethouder cultuur Raymond van Haeften kwam het 27 november 2018 onthullen. Het beeld bestaat uit een schilderspalet met aan de bovenrand daarvan een tak van een sinaasappelboom met vier sinaasappels. De sinaasappels staan voor de vruchtbaarheid; het groen voor de groene polders die aan de overzijde van het water liggen. Pratt (Seaham, 1987) studeerde tussen 2006 en 2009 Fine arts aan de Northumbria University van 2012 en 2014 aan De Ateliers in Amsterdam, alwaar hij ook verbleef.

Het Dr. Baumannplein of Dokter Baumannplein is een nauwelijks herkenbaar plein in Halfweg.

De Kleine Kerk te Halfweg is een kerkgebouw aan de Wilhelminastraat 15 te Halfweg. Deze van oorsprong Nederlands-hervormde kerk kreeg haar bijnaam ter onderscheid ten opzichte van de Grote Kerk aan de Amsterdamsestraatweg. Deze kerk is de opvolger van een kerkgebouw uit 1852 dat in de omgeving van de Suikerfabriek stond, maar gesloopt moest worden in verband met de uitbreiding van en toenemend verkeer op de Rijksstraatweg. Er werd vanaf 9 juli 1924 gebouwd aan een Nederlands Hervormde Kerk (Eerste heipaal; Haarlems Dagblad, 9 juli 1924, pagina 5). Bij de eerstesteenlegging in september 1924 was het adres ook bekend: Emmaplein (Haarlems Dagblad, 18 september 1924, pagina 8). Op 21 mei 1925 kon de kerk ingewijd worden. (Haarlems Dagblad, 22 mei 1925, pagina 6. Het geheel werd ontworpen door architect Anthonie Pieter Smits uit Aerdenhout. Hij kwam met een kruiskerk in traditionele stijl met hier en daar Romaanse elementen. De Kleine kerk werd net als de Onze Lieve Vrouw Geboortekerk aan de rand van de dorpsbebouwing neergezet, maar werd in de loop der jaren ingebouwd door een woonwijk, waarvan alle straatnamen verwijzen naar leden van de koninklijke familie; haar adres werd Wilhelminastraat 15, vernoemd naar Wilhelmina der Nederlanden en staat met haar oostelijke gevel aan de Polanenkade. Het voortbestaan van de Kleine Kerk heeft ze eigenlijk te danken aan die Grote Kerk. Die werd vanwege de ontkerkelijking veel te groot. De twee protestantse gemeenten in de omgeving ("Hervormde Gemeente Houtrijk en Polanen" en de "Gereformeerd Kerk Halfweg/Zwanenburg") fuseerden tot de "Protestantse Gemeente te Halfweg en Zwanenburg" en verkozen de Kleine Kerk tot hun kerkgebouw. Dit betekende indirect het einde van de Grote Kerk. Die werd verkocht en uit de opbrengsten werd een renovatie van de Kleine Kerk bekostigd, die vanaf 2009 tot 2011 duurde. Daarna viel de grote Kerk ten prooi aan de sloophamer; de karakteristieke toren bleef staan.