Grote Markt (Mechelen)

Mechelen () (Frans: Malines, Duits: Mecheln) is een centrumstad en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De stad ligt in het zuiden van die provincie, centraal tussen de steden Antwerpen en Brussel, aan de rivier de Dijle. Mechelen telt 90.355 inwoners (1 januari 2026). Het is naar aantal inwoners de zesde stad van Vlaanderen en de op een na grootste stad van de provincie, na Antwerpen. Het is tevens de op één na grootste stad aan de Dijle, na Leuven. Mechelen is tevens de hoofdplaats van het arrondissement Mechelen en de kies- en gerechtelijke kantons Mechelen, evenals rooms-katholieke hoofdzetel van het aartsbisdom Mechelen-Brussel en van de kerkprovincie België. Mechelen ligt in de referentieregio Rivierenland.

Het stadhuis van Mechelen bevindt zich aan de oostzijde van de Grote Markt van Mechelen en bestaat uit drie delen: het Paleis van de Grote Raad; het belfort; de lakenhal. Sinds 1914 doen de gebouwen dienst als stadhuis.

Het Schepenhuis is een gebouw in Mechelen waar de schepenbank in de middeleeuwen haar vergaderingen hield. Het bevindt zich tussen de Grote Markt en de IJzerenleen. Het wedijvert met het schepenhuis van Aalst om de titel van oudste 'stadhuis' van Vlaanderen. In de 13e eeuw kwam Mechelen tot een economische opleving door de bloeiende lakenhandel. Daardoor groeide de nood aan gebouwen. In 1288 werd er beslist om een stenen gebouw op te richten voor de schepenbank, die tot dan in openlucht bijeenkwam. Tussen 1374 en 1375 werd het gebouw uitgebreid. De decoratie gebeurde onder andere door André Beauneveu en Jan I Keldermans. Tijdens het bewind van Karel de Stoute werd in het Schepenhuis in 1473 het Parlement van Mechelen geïnstalleerd. Dit parlement was het hoogste rechtscollege in de Nederlanden. In 1477 werd het weer afgeschaft door Maria van Bourgondië. Filips De Schone besliste om het parlement opnieuw op te richten, maar dan onder de naam Grote Raad van Mechelen. De raad verhuisde in 1616 naar het voormalige paleis van Margaretha van Oostenrijk, ook in Mechelen. Het gebouw kreeg later nog verschillende functies. Zo werd van 1811 tot 1846 de stedelijke academie er onder gebracht. Vanaf 1852 diende het gebouw als stedelijk museum. Op 1 november 1897 werd het in gebruik genomen als stadsarchief en stadsbibliotheek. Tijdens de Eerste Wereldoorlog raakte het gebouw zwaar beschadigd. Enkele restauratiecampagnes volgden, in 1916-1917, 1932 en 1934-1938. Het archief zou er tot in 1989 vertoeven, tot aan de verhuis naar de Kazerne Dossin. Vanaf 2000 diende het Schepenhuis weer als museum. In 2011 opende een tentoonstelling met werken van Rik Wouters uit de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, aangezien dit museum gesloten is voor renovatie. Tot aan het einde van deze werken in 2017, bleef de Wouterscollectie in het Schepenhuis. Sinds 9 september 2018 is het Schepenhuis de nieuwe locatie van het toeristisch infokantoor Visit en UiT in Mechelen.

Het Aartsbisschoppelijk Groot Seminarie is een monument in de Frederik de Merodestraat in Mechelen, België, vlakbij de Grote Markt, de Sint-Romboutskathedraal en nabij het Aartsbisschoppelijk Paleis van Mechelen. In 1500 werd een college opgericht door Jan Standonck dat later door het Aartsbisdom Mechelen-Brussel (aartsbisschop Matthias Hovius) werd overgenomen om er een opleiding voor priesters in te voorzien (seminarie). Het Concilie van Trente (1563) stelde immers dat voortaan elk bisdom een seminarie moest hebben. Tussen 1746 en 1761 liet kardinaal d'Alsace een nieuw gebouw optrekken. Het seminarie werd meermaals gesloten en heropend: Het seminarie werd in 1787 door de regering van de Oostenrijkse Nederlanden gesloten, krachtens een decreet van keizer Jozef II, maar heropende in 1789 na de Brabantse Omwenteling. In 1798, tijdens de Franse tijd, werd het opnieuw gesloten en in 1799 werden de gebouwen verkocht. In 1803, na het Concordaat van 1801, huurde het aartsbisdom de gebouwen terug, om ze vervolgens in 1806 opnieuw aan te kopen. De regering van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden sloot het seminarie opnieuw in 1825, waarna het in september 1830 weer werd heropend. Later ontstond er ook een Klein Seminarie op een andere locatie, heden het Berthoutinstituut Klein Seminarie Mechelen, een school. Heden huisvest het gebouw een congrescentrum, studentenkamers en een restaurant.

De IJzerenleen is een van de belangrijkste centrumstraten in de Belgische stad Mechelen. Ze is gelegen tussen de Grote Markt, de Vismarkt en (via de Grootbrug) de Korenmarkt. De breedte van de straat komt door het feit dat er vroeger een vliet in het midden van de IJzerenleen lag. Hier legden in de middeleeuwen schepen aan om vis te verkopen. Over een deel van de vliet werd in 1279 een houten vloer gelegd. Op deze Visbrug werd een vismarkt gehouden. In 1380 werd de vliet hier overwelfd. De handelsfunctie werd verplaatst omstreeks 1530 naar de Zoutwerf. In de volgende jaren werd de vliet afgezet met ijzeren leuningen waaraan de straat haar naam te danken heeft. Voor het Schepenhuis, dat de IJzerenleen scheidt van de Grote Markt, lagen voor de Eerste Wereldoorlog het Vleeshuis en het gildehuis van de handboogschutters (ook Huis Sint-Rumoldus). Deze gebouwen, net als de meeste oude panden aan de IJzerenleen, werden zwaar beschadigd bij een Duits bombardement in 1914. Ze werden afgebroken en aan de IJzerenleen werden vanaf 1919 tot in de jaren 1930 nieuwe panden opgetrokken. Sinds 1 juli 2020 valt de IJzerenleen binnen de autoluwe zone van de binnenstad.

Onze-Lieve-Vrouw van Leliëndaal is een voormalig norbertinessenklooster, gelegen aan de Bruul te Mechelen. Enkel de kapel van Het OLV van Leliëndaelklooster is bewaard.

De Sinte-Mettetuin is een openbare stadstuin in het centrum van Mechelen, gelegen tussen de Bruul, de Lange Schipstraat en de Schaalstraat. De tuin was eeuwenlang een binnentuin van het vroegere klooster van Onze-Lieve-Vrouw van Leliëndaal; in de loop der jaren verworden tot een versnipperde en louter functionele buitenruimte met weinig belevingswaarde. Via een ontwerpwedstrijd in 2011 en een realisatie in 2015-2016 werd de tuin heringericht tot openbare stadstuin. De Sinte-Mettetuin is thans een groene binnenplaats, op wandelafstand van de winkelstraten, en bereikbaar via drie toegangen. Onder de tuin loopt een oude vliet. De tuin is bestemd als rustplek voor bewoners en bezoekers in het stadscentrum. Het heeft ook een culturele functie: het is een groene doorsteek in de binnenstad, waar sinds 2018 het beiaardpaviljoen ‘Adèle Colson’ (genoemd naar de Vlaamse beiaardier) staat, met daarin de kamerbeiaard van de Beiaardschool. In 2022 zijn er betonnen schaaktafels geplaatst. Bezoekers kunnen daar spelen met schaakstukken die bij het nabijgelegen Sociaal Huis te leen uitgegeven worden.

De Sint-Romboutskathedraal in Mechelen is de hoofdkerk van het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Als zetel van de metropoliet van de Belgische kerkprovincie is zij de metropolitane kerk van België. De kathedraal is vooral beroemd vanwege de ruim 97 meter hoge toren met zijn twee beiaarden. De toren is als onderdeel van een groep van 56 belforten en kerktorens in België en Frankrijk opgenomen op de lijst van werelderfgoed ID 943-016 van UNESCO.

De Sint-Janskerk is een 15e-eeuwse gotische kerk in Mechelen. Deze kerk is gewijd aan Johannes de Doper en Johannes de Evangelist. De torenspits is 55,5 meter hoog en is omringd door vier kleine torentjes. Op een twintigtal meter naar het zuidoosten staat de Stadsfeestzaal.

Het Hof van Palermo was een stadspaleis in Mechelen. Het paleis werd in 1476 gebouwd in opdracht van Jan Carondelet, eerste voorzitter van de Grote Raad van Mechelen en genoemd naar zijn zoon Jan die aartsbisschop was in Palermo. Oorspronkelijk was het van de straat afgesloten door een voorgebouw. In 1807 stond hier de afspanning Saele Van Apollo en in 1889 de rijtuigenverhuurder Den Posthoorn, daarna ook Koninklijke Manufactuur van Wandtapijten De Wit. De familie De Wit verkocht het pand in 2003 aan het Algemeen Belgisch Vakverbond afdeling Mechelen-Kempen. Omdat de restauratiekost voor het gehele complex te hoog opliep, behield deze enkel het oudste gedeelte en vatte de restauratie van de ingebouwde huistoren aan. Andere gedeeltes werden in 2008 aan een privé projectontwikkelaar doorverkocht.Deze projectontwikkelaar (Philip van Loon) heeft het gebouw afgebroken en terug laten zetten.

De Stadsfeestzaal is een gebouw in de Belgische stad Mechelen uit 1885. De feestzaal is gesitueerd aan de Frederik de Merodestraat 28 op ongeveer 250 meter ten noordoosten van de Grote Markt nabij de Sint-Janskerk. Doorheen zijn geschiedenis was het een gymzaal en feestzaal. Sinds 2021 zijn de drie bioscoopzalen van Cinema Lumière en een bar in de feestzaal gecreëerd.

De Bruul is een winkelstraat in de Belgische stad Mechelen. De straat verbindt de Dijle met de Grote Markt en loopt min of meer van noord naar zuid. In het zuiden loopt ze via de Fonteinbrug over in de Vijfhoek, de Graaf van Egmontstraat en de Hendrik Consciencestraat.