Bleiswijkse Verlaat

Het Koornmolengat is een klein natuurreservaat dat gelegen is langs de Rotte ten noorden van de Nederlandse stad Rotterdam. Het bestaat uit broekbos, veenmoeras en drie open plassen. Het gebied heeft zich ontwikkeld uit een veenplas, die ontstond na natte vervening in de 16e eeuw. In de 18e eeuw bleef het gebied buiten de droogmaking van de aangrenzende Tweemanspolder doordat het binnen de boezem van de Rotte bleef en van de polder werd gescheiden door een dijk. Het Koornmolengat is daardoor nooit ontveend of ontwaterd. Het heeft een eigen waterpeil van NAP -1,90 m, terwijl het peil in de Tweemanspolder tot -6,00 m kan worden verlaagd. Vanwege het veel lagere peil in de Tweemanspolder is er sprake van wegzijging, dat wil zeggen van een neerwaartse stroming van (grond-)water door een slecht doorlatende laag naar de polder. Oorspronkelijk werd water uit de Rotte door middel van een vlotterbak ingelaten om het water op peil te houden, terwijl in perioden met neerslagoverschot het surplus via een overstort naar de Tweemanspolder werd afgevoerd. In 1996 zorgden het hoogheemraadschap van Schieland en het Recreatieschap Rottermeren voor de aanleg van een helofytenfilter, waardoor de waterkwaliteit in het Koornmolengat is verbeterd. Het helofytenfilter heeft een oppervlak van ongeveer 0,8 ha en is van het type vloeiveld. Het Koornmolengat kent een rijke verscheidenheid aan watervogels en reigers, waaronder de roerdomp en het woudaapje. Ook is er een kolonie aalscholvers met circa 100 broedparen, die goed te zien is vanaf het pad over de Rottedijk. In het riet zijn de kleine karekiet, de rietzanger en de bosrietzanger te vinden. De flora in het gebied is ook zeer divers en beidt daarmee ook een geschikte woonomgeving voor insecten, muizen en marterachtigen. Het natuurgebied wordt beheerd door Natuur- en Vogelwacht Rotta. Op het aangrenzende deel van de Rottedijk hebben vroeger zeven eenvoudige huisjes van hout en riet en een korenmolen gestaan. De namen Zevenhuizen en Koornmolengat zijn hieraan ontleend. Het Koornmolengat wordt beheerd door vrijwilligers van Natuur- en vogelwacht Rotta. Deze vereniging organiseert op vrijdagavond in de maanden juli en augustus rondleidingen door en om het gebied.

De Tweemanspolder Molen No.4 is een grondzeiler nabij Zevenhuizen. De molen is in 1722 gebouwd voor de bemaling van de Katgespolder en de Swanlasche polder, die beide tot plassen waren uitgeveend. Sinds de droogmaking van de Katgespolder maakt de molen deel uit van de molenviergang Tweemanspolder als bovenmolen. De molen is voorzien van een scheprad met een diameter van 5,95 m. In 1953 is de viergang buiten bedrijf gesteld en zijn de molens in bezit gekomen van de Stichting Molenviergang Tweemanspolder. De molen wordt bewoond en is niet te bezoeken. Tegenwoordig draait de molenviergang tweemaal per maand, op zaterdag.

De Molenviergang is een molengang bestaande uit vier windmolens, ten noorden van Zevenhuizen aan de Rotte. De molens zijn gebouwd rond 1722. De molenviergang is gebouwd voor de bemaling van de Tweemanspolder. In 1953 kwamen de molens in bezit van de Stichting tot instandhouding van de molenviergang van de Tweemanspolder. In 1950 is het scheprad van een van de molens vervangen door een centrifugaalpomp, die echter niet voldoet. Door deze vervanging is een onbalans in de viergang ontstaan. Bij een restauratie in 2009/2010 is deze molen echter weer voorzien van een iets meer verdiept scheprad, waardoor de balans weer beter is. Voor bemaling van de polder zijn de molens in 1953 buiten bedrijf gesteld. Ze zijn wel maalvaardig en draaien tweemaal per maand, op zaterdag. Er zijn geen bezoekmogelijkheden. Op 1 juli 2008 is bekendgemaakt dat de Nederlandse overheid €472.035 subsidie verstrekt voor het uitvoeren van achterstallig onderhoud aan de vier molens. Dit bedrag is aangevuld met geld van de provincie Zuid-Holland, donateurs en sponsors. De renovatiewerkzaamheden werden in mei 2011 afgerond.

De Rottemeren is een stelsel van verbredingen van de rivier de Rotte, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De Rottemeren zijn gelegen tussen de A12 in het noorden, Bleiswijk in het westen, Zevenhuizen in het oosten en Oud Verlaat in het zuiden. Ze liggen op de grens van de gemeenten Lansingerland en Zuidplas. De Rottemeren zijn ontstaan toen na de drooglegging van de omliggende polders dit water als hoge boezem ging functioneren. Door inklinking en vervening van het gebied liggen de Rotte en de Rottemeren een stuk hoger dan de polders. Aan de oostzijde van de Rottemeren staat een molenviergang die tot 1952 de afwatering van de polders ten oosten van de Rottemeren verzorgde. Rond de Rottemeren is een recreatiegebied met een omvang van 900 hectare aangelegd. Het omvat de recreatieterreinen Bleiswijkse Zoom bij Bleiswijk, Hoge Bergse Bos en Lage Bergse Bos tussen Rotterdam en Bergschenhoek, de Zevenhuizerplas, de Zevenhuizer Zoom en het Nessebos bij Zevenhuizen. In het noorden sluit het gebied aan op het Bentwoud. De naam Rottemeren komt sedert 1968 op de topografische kaarten van thans het Kadaster voor. Tot die tijd heetten de meren, al vanaf de 17e eeuw: Bleiswijksche Me(e)ren.

Cranenburg of Kranenburg was een kasteel in de Nederlandse plaats Bleiswijk, provincie Zuid-Holland. Halewijn II van Leiden bouwde de Cranenburg rond 1106 op een zandplaat langs de Rotte. Waarschijnlijk betrof het een leengoed van graaf Floris II, die het kasteel beschouwde als een belangrijk strategisch bolwerk. Dankzij de ligging langs de Rotte kon het kasteel de scheepvaart controleren. Het kasteel vererfde naar Filips I van Wassenaer en in de 13e eeuw naar Bartholomeus II van Wassenaer. Deze laatste zou zich ook naar het kasteel gaan noemen. In 1536 kreeg Jacob Boem toestemming van de Hoge Heemraden om een brug en een poort aan het kasteel toe te voegen. Cranenburg raakte midden 16e eeuw in verval en was in 1573 een ruïne. Mogelijk speelde de Tachtigjarige Oorlog hierin een rol en is het slot met geweld verwoest. De stad Rotterdam kocht in 1582 de ruïne aan. Het veengebied rondom het kasteel werd hierna afgegraven en de puinresten van het slot zijn elders hergebruikt. In 2000 is op de vermoedelijke kasteellocatie een archeologische waarneming gedaan, maar het is niet waarschijnlijk dat het om restanten van het kasteel ging.

De Tweemanspolder Molen No.3 is een grondzeiler nabij Zevenhuizen. De molen is in 1792 gebouwd ter vervanging van een eerdere molen die in dat jaar afbrandde, en is de derde trap van de molenviergang Tweemanspolder. In 1953 is de viergang buiten bedrijf gesteld en zijn de molens in bezit gekomen van de Stichting Molenviergang Tweemanspolder. De molen heeft een scheprad met een diameter van 5,96 m. De molen wordt bewoond en is niet te bezoeken. Tegenwoordig draait de molenviergang tweemaal per maand, op zaterdag.

De Tweemanspolder Molen No.2 is een grondzeiler nabij Zevenhuizen. De molen is in 1729 gebouwd en is de tweede trap van de molenviergang Tweemanspolder. De molen is voorzien van een scheprad met een diameter van 5,98 m. In 1953 is de viergang buiten bedrijf gesteld en zijn de molens in bezit gekomen van de Stichting Molenviergang Tweemanspolder. De molen wordt bewoond en is niet te bezoeken. Tegenwoordig draait de molenviergang tweemaal per maand, op zaterdag.

De Eendrachtsmolen is een grondzeiler bij het Zevenhuizer Verlaat tussen de Hennipsloot en de Rottemeren nabij Zevenhuizen ZH. De molen is in 1727 gebouwd als boezemmolen die het water uitsloeg van twee thans niet meer bestaande molengangen. Tegenwoordig kan de molen als waterververser voor de Rotte dienstdoen. De molen doet daarnaast dienst als woning. Sinds 1949 is de molen eigendom van het Hoogheemraadschap van Schieland, inmiddels gefuseerd tot het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Het wiekenkruis heeft roeden met een lengte van circa 28 meter en is uitgerust met het oudhollands hekwerk met zeilen. Het water wordt opgevoerd met een scheprad.

Het Zevenhuizer Verlaat is een schutsluis met puntdeuren tussen de Rottemeren en de Hennipsloot, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, die weer aansluit op de Ringvaart van de Zuidplaspolder. De sluis zorgt voor een vaarweg van Rotterdam binnendoor over de Ringvaart naar Gouda en heeft CEMT-klasse 0. De sluis ligt in de gemeente Zuidplas. Vroeger stond de sluis bekend als het Zevenhuizensche of Nieuwe Verlaat. De sluis heeft een schutlengte van 23,65 m en is 4,35 meter wijd. Over het benedenhoofd ligt een rolbrug waarvan de hoogte in gesloten stand KP +1,33 m is. De drempeldiepte is aan de zuidzijde KP -2,80 m, aan de noordzijde KP -2 m. In 2008 onderging de sluis een complete renovatie aan zijn deuren en muren en aan de gedenksteen. De gedenksteen is gemaakt door Jan Bontenbal jr. De sluis draait van 8 tot 7 uur en dan nog om 8 uur. De gemiddelde tijd om een boot te schutten is ongeveer 10 tot 15 minuten. Het Zevenhuizer Verlaat is voornamelijk van belang voor de pleziervaart; voor beroepsvaart is de route niet meer geschikt. De sluis heeft veel te weinig vaardiepte en beperkte afmetingen. Wel wordt elk jaar een sleepboot geschut voor de intocht van Sinterklaas. Er wordt sluisgeld geheven. Nabij de sluis staat de Eendrachtsmolen.

De Hennipsloot is een vaarverbinding en hoofdwatergang van 2,47 kilometer tussen de Rottemeren en de Ringvaart van de Zuidplaspolder bij Zevenhuizen. Vanaf de Rotte schut men naar de Hennipsloot via het Zevenhuizer Verlaat en vaart via de sloot door de beweegbare Catgesbrug (een hefbrug) in Zevenhuizen naar de ringvaart. In vroeger tijden lagen er langs de Hennipsloot laad- en loswallen, waar schepen afmeerden die turf kwamen halen uit het verveninggebied in de omgeving. Stadsafval werd door turfschippers meegenomen als retourlading naar de gebieden waar men turf ging halen. Veel materiaal is in 2013 gevonden bij het uitbaggeren van de sloot, in leeftijd variërend van omstreeks het midden van de 16e eeuw tot aan het begin van de 20e eeuw.

De Tweemanspolder Molen No.1 is een grondzeiler nabij Zevenhuizen. De molen is in 1730 gebouwd en is de ondermolen van de molenviergang Tweemanspolder. De molen was tot 1950 voorzien van een scheprad. Ten gevolge van verandering in het polderpeil is het scheprad vervangen door een centrifugaalpomp, die echter niet voldeed. In 1953 is de viergang buiten bedrijf gesteld en zijn de molens in bezit gekomen van de Stichting Molenviergang Tweemanspolder. In 2009/2010 is een ingrijpende restauratie uitgevoerd, waarbij de verandering uit 1950 ongedaan is gemaakt en het scheprad verdiept is teruggebracht. Hierdoor komt de molenviergang weer in balans. De molen wordt bewoond en is niet te bezoeken. De molenviergang draait tweemaal per maand, op zaterdag.

De Tweemanspolder bij Zevenhuizen wordt begrensd door de Rottemeren, de snelweg A12, het Noordeinde en de Tweemanspolder(weg). Deze polder is voor het grootste deel ingericht als akkerbouwgebied. Een klein deel van de polder is ingericht als vakantiepark, bestaande uit recreatiewoningen, een sportcentrum, een zwembad en een horecagelegenheid. In de Tweemanspolder bevindt zich een molenviergang, die vroeger de polder bemaalde.