Rijksbeschermd gezicht Haaldersbroek

Haaldersbroek is een buurtschap in de gemeente Zaanstad, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is gelegen in het zuidoosten van de Kalverpolder aan het eind van de Poel, een uitloper van de Zaan en de Braaksloot tegenover de buurtschap 't Kalf en naast de Zaanse Schans. Haaldersbroek valt net als 't Kalf en de Kalverpolder onder de stad Zaandam. In 1989 woonden er 128 mensen. Het inwoner aantal schommelt rond dit getal. De buurtschap kent een kern van twee straten: het Haaldersbroek en de Haaldersbroekerdwarsstraat. Deze straten zijn goeddeels autovrij. Ook de Braakdijk met het land tussen de Leeghwaterweg wordt meestal bij de buurtschap gerekend. De kern is een beschermd dorpsgezicht dat zich in het Nationaal Landschap Laag Holland bevindt en waar geen auto's mogen rijden. Men vindt er een drietal stolpboerderijen, twee karakteristieke houten ophaalbruggetjes en een aantal oude Zaanse huizen. Het oudste nog bestaande huisje stamt uit 1661 en bevindt zich op Haaldersbroek 11. Het werd omstreeks 1970 door de eigenaar gerestaureerd, waarbij ook de dooddeur en het deurkalf weer in ere werden hersteld. In 1974 kreeg het de monumentenstatus. Het huis op Haaldersbroek 23 dateert uit 1682. Er bevindt zich op dit huis nog een kopie van het oorspronkelijke deurkalf, dat de hand van een ongeletterd ambachtsman verraadt, omdat de ´´N´´ verkeerd om is weergegeven en de 2 als een Z is weergegeven.

De Zaanstreek is een streek in Nederland en een van de oudste industriegebieden van Europa. Het ligt in de provincie Noord-Holland aan, en ten noorden van, het Noordzeekanaal. De Zaanstreek ligt aan weerszijden van de Zaan, die via het Noordzeekanaal uitmondt in het IJ en bevaarbaar is voor kleine kustvaarders. De huidige gemeente Zaanstad wordt volledig tot de Zaanstreek gerekend en wordt er vaak aan gelijkgesteld. Ten onrechte, aangezien ook Oostzaan, Wormerland en Markenbinnen (gemeente Alkmaar) hiertoe behoren.

De Zaan is een historische waterloop van 13,5 kilometer in de Zaanstreek in Noord-Holland. De waterloop begint vanaf de Tapsloot ten noorden van Zaanstad en komt uit in het Noordzeekanaal via de Voorzaan.

De Kalverpolder is een polder van 170 ha in het noorden van Zaandam die grotendeels bestaat uit veenweiden. In het westen ervan bevindt zich de Zaanse Schans. De polder is een beschermd natuurgebied. In het zuidoosten van deze polder ligt de buurtschap Haaldersbroek. De polder wordt in het zuiden begrensd door de waterloop Braak, die in de Poel, een zijwater van de Zaan, uitkomt. Aan de overkant van deze waterloop vindt men de buurtschap 't Kalf. In het oosten grenst de polder aan de Zaan, ten noorden aan de Engewormer en ten westen ervan vindt men de Wijdewormer. De polder wordt meestal buiten de buurtschap Haaldersbroek en de Zaanse Schans ook geduid als poldergemeenschap, deze wordt ook wel geduid als polderbuurt, polderbuurtschap en buurtschap, hoewel er nauwelijks bewoning is.

Het Zwarte Kalf is een voormalige weidemolen in de Kalverpolder, achter molen de Kat nabij de Zaanse Schans in de Nederlandse gemeente Zaanstad. Hij verving een eerdere weidemolen, genaamd "Het Kalf". Het molentje is niet functioneel, alhoewel hij wel draaivaardig is. In 2006 is Het Zwarte Kalf tijdens een storm zwaar beschadigd. In 2009 wordt de molen weer gerestaureerd. De molen heeft de status gemeentelijk monument. Rond 2017 is deze molen verdwenen, en is momenteel in herstel.

De Kroosduiker is een weidemolen in de Kalverpolder nabij de Zaanse Schans in de Nederlandse gemeente Zaanstad. Het molentje is uitgerust met een waaierpomp en kan zowel met zeilen als met houten borden worden uitgerust. De molen heeft de status gemeentelijk monument.

De Hemmes is een schiereiland in de Nederlandse rivier de Zaan. Het schiereiland hoort bij de wijk 't Kalf in Zaandam-Noord. Het ligt ten zuiden van de Julianabrug (naast de Zaanse Schans) en ten noorden van de snelweg A8. Het water ten noorden van De Hemmes wordt De Poel genoemd, en ten zuiden ervan De Kuil. De Hemmes is ca. 5,6 ha. groot en bestaat momenteel voor een groot deel uit braakliggend terrein. De naam is afgeleid van het woord "hemland" wat buitendijks land betekent.

De Windhond is een kleine stellingmolen op de Zaanse Schans in de gemeente Zaanstad. Het molentje is gebouwd in 1890 gebouwd door Jan Zwart als verjaarscadeau voor zijn 7-jarige zoon Tijmen. Dit soort molentjes werden vaak gebouwd voor de jeugd, die daarmee een handeltje in biksteen konden drijven. De Windhond is de laatste originele biksteenmolen in de Zaanstreek. Na omzwervingen via het Blauwe Pad, waar het als lattenpikker functioneerde, en het Mr. Cornelispad, beide in Zaandam is de molen uiteindelijk in 1965 geschonken aan Stichting de Zaanse Schans. De zagerij is toen verdwenen, maar de negen stampers voor biksteen zijn wel meegegaan. In 1980 is er nog een slijpsteentje bijgeplaatst. De molen heeft de status gemeentelijk monument en is geregeld in bedrijf.

ZVV Zaandijk is een Nederlandse amateurvoetbalclub uit Zaandijk. Het eerste zondag elftal van de club komt uit in de Vierde klasse zondag van het KNVB district West I (seizoen 2020/21). In het seizoen 2020/21 komt het zaterdagelftal uit in Vierde klasse zaterdag. ZVV Zaandijk speelt op het Sportpark Schanszicht in Zaandam.

De Hadel is een wipmolen aan de Zaanse Schans, in de Nederlandse gemeente Zaanstad. Deze weidemolen maalt het water in de sloten rond, om het zodoende te verversen. Hij bemaalt dus niet echt meer een polder. De molen komt oorspronkelijk uit Broerdijk, nabij Midwoud en diende daar als onderbemaling voor een deel van het waterschap de Vier Noorder Koggen. In 1958 is hij verplaatst naar Benningbroek om vervolgens doorverkocht te worden aan Stichting de Zaanse Schans. De molen heeft door uitbreidingen op de Zaanse Schans een slechte windvang, maar draait evengoed regelmatig. Hij is tot op enkele meters te benaderen. De Hadel is een gemeentelijk monument.

De Kaatmolen is een weidemolen aan de Kalverringdijk in de Kalverpolder nabij de Zaanse Schans in de Nederlandse gemeente Zaanstad. De molen komt oorspronkelijk uit het Westzijderveld. De bijnaam Kaatmolen dankt hij aan zijn voormalige eigenaar, Piet Kaat. Het molentje is uitgerust met een waaierpomp en heeft de status gemeentelijk monument.

In de Gecroonde Duyvekater in de Zaanse Schans is een uit 1658 daterend huis dat is ingericht als bakkerijmuseum met een bakkerswinkel en bakkerij. Het huis is een rijksmonument. De winkel heeft een negentiende-eeuwse inrichting, waaronder een gemarmerde vloer. De bakkerij heeft een authentieke stenen bakoven, gestookt op zaagsel of mot. De naam van het museum komt van een bekende Zaanse zoetbroodspecialiteit, de duivekater, die nog steeds in de streek wordt verkocht en als lekkernij wordt beschouwd. In de winkel worden oud-Hollandse bakkerijproducten en snoepgoed zoals chocolade, marsepein, speculaas, taaitaai en suikerwerk verkocht. Boven de voordeur bevindt zich een houten afbeelding van een duivekater. De naam hier gespeld met "ij" in plaats van "y".