Berensluis

Brug 104 was een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug overspande de Elandsgracht en lag in de westelijke kade van de Prinsengracht. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende daar in zijn stadsplattegrond van 1625 een brug in (Prince Graft en Elants Graft). Het was een van de drie bruggen over de Elandgracht: een in de westelijke kade Prinsengracht, een ter hoogte van de Hazenstraat/Eerste Looiersdwarsstraat (brug 105) en een in oostelijke kade van de Lijnbaansgracht. De brug werd rond 1746 net als de Looierssluis (brug 103 en 75 meter zuidelijker) vervangen door een welfbrug met drie doorvaarten. De kleine doorvaarten aan de zijkanten van de brug werden steeds meer gebruikt als opslagplaatsen. Op foto’s en tekeningen einde 19e eeuw is eigenlijk alleen de middendoorvaart nog in gebruik. De meest zuidelijke doorvaart is dan gestremd door de plaatsing van een markthuisje. De brug gaf net als de naastgelegen Berensluis veel klachten, ze was te steil voor met name paard en wagen. In 1891 werd de Elandsgracht gedempt en verdwenen de drie bruggen over de Elandsgracht uit het straatbeeld.

Het Johnny Jordaanplein is het eerste gedeelte van de straat met middenterrein Elandsgracht in Amsterdam, aan de kant van de Prinsengracht in de wijk de Jordaan. Het werd in de jaren '70 aangelegd als witkarstation. Toen het experiment werd afgeblazen verloederde de plek.

De Galerie Rob Koudijs is opgericht in 2007 door galeriehouder Rob Koudijs (1944-2024) en Ward Schrijver aan de Elandsgracht te Amsterdam. De 100 m2 grote tentoonstellingsruimte bevond zich in het galeriekwartier in het centrum van de stad. Sinds januari 2023 is de galerie gevestigd in Haarlem. Koudijs was tien jaar lang de compagnon van Louise Smit, eigenaar van Galerie Louise Smit te Amsterdam. Na zijn pensionering in de psychiatrische zorg startte hij de galerie. De eerste tentoonstelling van de galerie, New Horizons werd geopend op 1 april 2007 met werk van onder meer Jantje Fleischhut, Jiro Kamata, Felieke van der Leest, Ted Noten en Katja Prins. In Galerie Rob Koudijs wordt werk getoond van Nederlandse én buitenlandse edelsmeden en sieraadontwerpers. De galerie vertegenwoordigt anno 2014 kunstenaars waaronder David Bielander, Helen Britton, Jantje Fleischhut, Jiro Kamata, Beppe Kessler, Felieke van der Leest, Evert Nijland, Ted Noten, Ruudt Peters, Katja Prins, Terhi Tolvanen en Francis Willemstijn. Buiten sieraden biedt de galerie ook een assortiment boeken over sieraden en sieraadontwerpers en wordt een eigen tijdschrift uitgegeven Galerie Rob Koudijs Magazine. De galerie is regelmatig vertegenwoordigd met een stand op internationale kunstbeurzen als Object Rotterdam, de KunstRAI en de PAN (2014) te Amsterdam en Collect, Saatchi Gallery te Londen. Daarnaast heeft de galerie ook tentoonstellingen georganiseerd in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, het CODA (Apeldoorn) (2009) en Museum Boerhaave te Leiden (2011). Ook vinden in de galerie met regelmaat boekpresentaties plaats.

Prinsengracht 493 is een rijksmonument in Amsterdam, met bedrijfsruimten in het souterrain en op de bel-etage, en woningen op de bovengelegen verdiepingen. Het is gebouwd halverwege de 18e eeuw. In de tweede helft van de 19e eeuw is het pand vanaf de vierde verdieping verhoogd en onder een nieuwe kap gebracht met een gevel onder een rechte lijst. Van 1897 tot 2010 was hier een vermaarde theologische boekhandel, uitgeverij en antiquariaat gevestigd van gereformeerde signatuur, opgericht door Hendrik Arnold van Bottenburg. Van Bottenburg groeide uit tot een invloedrijke en grote uitgeverij en boekhandel, vooral in de jaren 20 en 30 van de 20e eeuw. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had een verzetsgroep er diens thuisbasis. Studenten van de Vrije Universiteit vergaderden er in het geheim, omdat de bezetter studentenorganisaties had verboden. De oprichter van het bedrijf stierf zeer plotseling in 1941. Zijn zoon Arnold zette samen met zijn vrouw Hilly de zaak voort en was actief in het verzet. De eerste nummers van het toen nog ondergrondse verzetsblad Trouw werden er in het diepste geheim gedrukt. De illegale krant verscheen voor het eerst op 18 februari 1943, oorspronkelijk onder de naam Oranje-Bode, op initiatief van een groep orthodox-protestantse verzetsmensen, zoals Gezina van der Molen, Sieuwert Bruins Slot, Jan Schouten en Wim Speelman. De redactie had op een van de bovenverdiepingen van Prinsengracht 493 ook een luisterpost gevestigd van mei 1944 tot oktober 1944, waar clandestien radio-uitzendingen van Radio Oranje uit Londen werden ontvangen. Deze werden opgenomen op grammofoonplaten en elders uitgetypt voor publicatie. Arnold van Bottenburg werd verraden, opgepakt en opgesloten in een concentratiekamp. Hij overleefde de oorlog. Van 1986 tot 1992 was op de beletage het eerste kantoor van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren gevestigd.

Lauriergracht 15-17 te Amsterdam is een gebouw aan de Lauriergracht in Amsterdam-Centrum. De gracht met omliggende bebouwing dateert uit het begin van de 17e eeuw, wanneer Amsterdam bezig is met haar Derde Uitleg. De oorspronkelijk bebouwing wordt deels in de navolgende eeuwen gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Die nieuwbouw haalde soms ook de 21e eeuw niet en dat geldt zeker voor Lauriergracht 15-17. Hier kwam in 1935 een fotograaf langs om foto’s te maken voor monumentenzorg. Op de foto’s staan twee nauwelijks op elkaar gelijkende gebouwen, waarvan nummer 17 scheuren in de gevel vertoont. Wanneer voor diezelfde monumentenzorg in 1936 opnieuw een fotograaf langskomt zijn beide gebouwen verdwenen en ze zijn vervangen door een nieuw gebouw, dat enigszins doet denken aan de bouwstijl Amsterdamse School. De NV Algemene Handelsmaatschappij Krupp Staal voorheen Robert Zapp had een nieuw gebouw laten bouwen ontworpen door het architectenduo Dirk Heineke (1878-1947) en Evert Johannes Kuipers (1877-1943), die dus niet lang van hun schepping konden genieten. De architecten ontwierpen de hoekgebouwen van de Vrijheidslaan aan de zijde van de Berlagebrug en aan het Cornelis Troostplein. Het door hun ontworpen gebouw wijkt sterk af van de aanpalende gebouwen, toch vooral Amsterdamse grachtenpanden zoals nummer 19 met klokgevel en opslagzolder. Op een natuurstenen plint kwamen twee verdiepingen in baksteen afgesloten door een kap. Opvallend zijn het wisselende metselverband tussen de eerste en tweede ramenrij, de versieringen van de hijsbalken, het glas-in-lood bij de toegangsdeur en de typografie van de huisnummers. Krupp/Zapp liet haar naam rond 1951 wijzigen in Edelstaalmaatschappij. Dat bedrijf was allang verdwenen toen het gebouw nop 13 maart 2007 tot gemeentelijk monument werd verklaard. Het gebouw wordt ontsierd door een Crawford-roldeur.

De Caetsbaanbrug (brug 112) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. Ze is gelegen in de zuidwestelijke kade van de Prinsengracht en is gelegen in de Lauriergracht. Het is naast de brug 110 en brug 111 een van de drie bruggen over die gracht. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende de brug al in op zijn plattegrond uit 1625; ze lag toen in de Prince Graft over de Laurier Graft. De moderne geschiedenis begint al in 1704. Toen werd er een brug met drie bogen en doorvaarten gebouwd, zoals die ook elders in de kade van de Prinsengracht te vinden waren over de Looiersgracht (Looierssluis (brug 103)) en Elandsgracht (verdwenen brug 104). De brug is rond 1789 vastgelegd door Nicolaas Baur, waarbij een van de twee kleine bogen al diende tot opslagplaats. Er zullen ongetwijfeld de nodige reparaties aan de brug hebben plaatsgevonden, maar in 1891 is door Jacob Olie een foto geschoten van deze brug, toen zij nog drie bogen had. De huidige brug dateert van 1893; er was een jaar eerder een aanbesteding voor 36 ton balkijzer, 11 ton buckelplaten en 0,5 ton u-ijzer en 1 ton hoekijzer voor de vernieuwing van de Berensluis (brug 65,Prinsengracht, Berenstraat) en deze brug. In mei 1893 was alle boven de waterlijn gesloopt en kon de aannemer beginnen met de bouw van landhoofden en nieuwe brug. De brug kwam daarna alleen nog in het nieuws vanwege een verzakking van het wegdek in een van de taluds (1925). Daarna is vermoedelijk eigenlijk alleen het wegdek nog vernieuwd. Volgens de Stadsatlas Amsterdam uit 2006, lag hier voordat de Lauriergracht gegraven werd het Kaatsbaanpad (of Caetsbaanpad).

Felix Meritis ('Gelukkig door verdiensten') is de naam van een voormalig genootschap en het bijbehorende gebouw aan de Keizersgracht 324 te Amsterdam. Het gebouw heeft vandaag de dag weer een publieke functie; er worden publieksprogramma’s als lezingen, debatten, optredens, film, exposities, en workshops georganiseerd rondom de domeinen van het oorspronkelijke genootschap: kunst, wetenschap en ondernemerschap. Bij de heropening van Felix Meritis op 25 september 2020 is daar het vierde domein technologie aan toegevoegd.

Brug 66 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De verkeersbrug is gelegen in verlengde (staduit) van de Runstraat en voert over de Prinsengracht. In tegenstelling tot de bruggen ten noorden van haar sluit deze brug wel aan op een doorgaande verkeersroute, namelijk die van de noordelijke kade van de Looiersgracht. De brug, zelf geen monument, is omringd door rijksmonumenten, vooral aan het eind van de Runstraat. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende hier een brug op zijn kaart van 1625, dan gelegen over de Prince Graft van Run Straet naar Loyers Graft. Pieter Oosterhuis legde op een foto van hem nog een boogbrug vast. De brug is ook weergegeven op een tekening van G. Warnars, Noach van der Meer en P. den Hengst, waarop de brand te zien is in de Amsterdamsche Schouwburg, gevestigd aan de Keizersgracht, maar dan gezien vanaf de Looierssluis in de Prinsengracht. Die brand vond plaats op 11 mei 1772. Vermoedelijk is de brug eind 19e eeuw verlaagd om tegemoet te komen aan het landverkeer; het scheepvaartverkeer hier nam af. De brug heeft namelijk uiterlijke kenmerken van bruggen die eind die eeuw werden verlaagd en verbreed, zie met name in de dragers van de verbredingen. Het is dan ook een plaat- dan wel liggebrug geworden. Begin 21e eeuw werd het brugdek vervangen door donker baksteen, gelegd tussen natuurstenen stoepranden.

Runstraat 33 te Amsterdam is een gebouw op de hoek van de Runstraat en de Prinsengracht in Amsterdam-Centrum.

Prinsengracht 533 te Amsterdam is een gebouw aan de Prinsengracht in Amsterdam-Centrum.

Prinsengracht 535 te Amsterdam is een gebouw aan de Prinsengracht in Amsterdam-Centrum.

De Looierssluis (brug 103) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. "Sluis" staat voor een oude aanduiding dat de brug van steen is. De brug is gelegen in de westelijke kade van de Prinsengracht en overspant de Looiersgracht. De brug is vernoemd naar de Looiersgracht en samen zijn ze vernoemd naar de leerlooierijen die hier in de 16e eeuw gevestigd waren. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende op zijn plattegrond uit 1625 hier al een brug in de Prince Graft en over de Loyers Graft. Ook de andere twee bruggen over de Looiersgracht brug 100 en brug 102 stonden al op die kaart. De moderne geschiedenis van de brug begint in 1746. Het gemeentearchief Amsterdam is in het bezit van een bouwtekening van deze brug uit dat jaar. Op de tekening is een welfbrug te zien met drie doorvaarten. Er is echter geen verdere documentatie van die brug. Toen Gerrit Lamberts de brug in 1815 tekende had de brug slechts één doorvaart. Men vermoedt dat de driebogige brug in 1746 vervangen was, maar onzekerheid bleef of die driebogige brug wel bestaan had. In 1892 werd er groot onderhoud aan de brug verricht, waarbij de brug verlaagd werd, er vonden nog wel eens ongelukken plaats als handkarren er zonder hun begeleider van doorgingen. Er kwam een ijzeren liggerbrug, een normale procedure voor vervanging destijds. In 1936 moest er wat klein herstelwerk aan de brug plaatsvinden, ze was iets langer dan twee weken gesloten voor alle verkeer. In 1980/1981 was de brug weer aan vervanging toe. De brug uit de 17e eeuw in de versie van 1892 werd gesloopt en bij die sloop troffen bouwvakkers zowaar resten aan van de fundering van een driebogige brug. Restauratie van die brug vond (kennelijk) plaats in de tijd dat men in het centrum van de “lelijke” liggerbruggen af wilde (later werden ze weer mooi gevonden) en de brug kreeg haar oude boogconstructie en hoogte terug. De brug is dus als het ware teruggerestaureerd.