Louis J. Welterbrug

De Hangbrugmaisonnettes is een flatgebouw uit 1970 aan het Dijkgraafplein in Amsterdam Osdorp. Tot in de jaren vijftig waren hier tuinbouwbedrijven. Amsterdam barstte uit haar voegen en in 1958 begon de bouw van de nieuwe tuinstad Osdorp. In 1962 kreeg tramlijn 17 het Dijkgraafplein als eindpunt. De eerste jaren was hier nog geen bebouwing en lag het plein in een kaal niemandsland. Halverwege de jaren zestig werd ook dit laatste westelijke deel van Osdorp bebouwd en verscheen rond het Dijkgraafplein de buurt die nu "De Punt” wordt genoemd. Het Dijkgraafplein had een bestemming als buurtwinkelcentrum voor het westelijke deel van de wijk en als afronding van het plein vond in 1962 een prijsvraag voor architecten plaats voor experimentele woningbouw. Uiteindelijk werd gekozen voor het ontwerp van J.P. Kloos en ontwierp hij een woningcomplex (232 maisonnettes en 15 flatwoningen) met hangbruggen die als loopbruggen fungeerden. Bouwmaatschappij Intervam bouwde de grote flat voor 17 miljoen gulden voor de Vereniging Bouwmaatschappij tot Verkrijging van Eigen Woningen. Het flatgebouw heeft dertien verdiepingen met maisonnettes, haaks daarop staan twee kleinere flats met vijf verdiepingen. Per buitentrap worden vier etages ontsloten waardoor er slechts een buitengalerij per vier verdiepingen noodzakelijk is. Voor deze galerij-oplossing werd gekozen omdat men op de galerij dan niet direct in de woning, dan wel keuken kon kijken. Het verlies aan uitzicht werd voor lief genomen. De onderste verdieping heeft een trottoir op het dak van de winkels met per woning een trap naar boven. De loopbruggen zijn beschut door glaswanden en een dak. De flatgebouwen zijn met een loopbrug en op de onderste verdieping met een galerij met elkaar verbonden die tevens onderdoorgang is. De balkons liggen aan de andere zijde. De woningen hebben een oppervlak van 2 × 50 m², destijds een soort standaard. In een maisonnette bevond zich een "ouderslaapkamer" van 11 m², een dubbele kinderkamer van 13 m² en een enkele kinderkamer van 10 m². Voorts hadden de maisonnettes een bergkast van 6 m². Binnenhuisarchitect Tjon-a-Hen werd ingeschakeld om een idee te geven voor de inrichting. De Telegraaf van 13 juni 1969 vond de woningindeling onpraktisch. Hoe men het ook inrichtte, men hield altijd dode hoeken over. De maisonnettes werd niet om en om gebouwd, men bouwde slaapkamer boven slaapkamer en vervolgens woonkamer boven woonkamer etc. Door deze bouwwijzen was slechts 1 galerij per vier woonetages noodzakelijk. Op de begane grond bevinden zich winkels waarvan er één tegenwoordig in gebruik is als verblijf voor het trampersoneel in de oostelijke kleinere flat. Net als de Geuzenveldflat is de flat een markant herkenningspunt en op grote afstand zichtbaar vanaf het begin van de toelopende radiaal, de Tussen Meer. Sinds 16 december 2015 staat het complex op de gemeentelijke monumentenlijst.

Het Dijkgraafplein is een plein in de wijk Osdorp, stadsdeel Amsterdam Nieuw-West, dat ligt aan het einde van Tussen Meer. Het plein is in 1962 vernoemd naar de functie van dijkgraaf, de voorzitter van het dijk- of waterschapsbestuur. Het Dijkgraafplein ligt in de buurt die tegenwoordig wordt aangeduid als 'De Punt' en waar veel straatnamen vernoemd zijn naar begrippen uit de waterstaat. Sinds 1962 heeft tramlijn 17 zijn eindpunt op dit plein. Ten tijde van de opening was het laatste stuk van Tussen Meer en het plein nog onbebouwd en lag het eindpunt in een kale vlakte. In 1971 nam tramlijn 1 zijn plaats in. In 2001 werd lijn 1 verlegd via nieuwe tramsporen naar De Aker en werd lijn 17 weer verlengd naar het Dijkgraafplein,net als tussen 1962 en 1971. Aan het Dijkgraafplein bevinden zich aan de oost- en zuidkant de bekende Hangbrugmaisonettes van architect J.P. Kloos, een gemeentelijk monument. Aan de oostkant staat een blokje laagbouw uit 1963, aan de noordkant staat een bouwblok van veel later datum (2007). Onder de Hangbrugmaisonettes was er een Coop (voor 2016 Supercoop), die op 1 november 2019 werd gesloten en werd heropend op 27 november als een Vomar.

De W.A. Meelhuysenbrug (brug 795) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug voor voetgangers en fietsers is gelegd over de Rudi Bloemgartensingel (vernoemd naar Rudi Bloemgarten). Zij verzorgt een doorgaande wandel- en fietsroute tussen de Willy la Croixstraat (vernoemd naar Willy la Croix) in de wijk Middelveldsche Akerpolder en Akerwateringstraat in de wijk De Punt. Voor deze scheiding ontwierp architect N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken een serie bruggen. De brug kreeg al snel haar naam; een vernoeming naar verzetsstrijder Willem Adam Meelhuysen. Meerdere straten in de wijk Middelveldsche Akerpolder zijn naar verzetsmensen vernoemd (zie boven). Het naambordje is wit.

Osdorp De Punt is een buurt in de wijk Osdorp in Amsterdam, in het stadsdeel Nieuw-West. De buurt wordt begrensd door de Osdorperweg, de (verlengde) Ookmeerweg en het Hogeboomspad. In Osdorp De Punt ligt het Dijkgraafplein, aan het westelijke einde van de straat Tussen Meer. Op het plein ligt sinds 1962 een tramhalte, eindpunt van lijn 17. Deze tramhalte functioneerde als standplaats voor trams voor de tuinstad Osdorp, nog voordat stedelijke bebouwing in De Punt werd gerealiseerd. Door de buurt loopt het westelijk deel van de Osdorper Ban. Tussen het plein en de Osdorper Ban loopt de Ingelandenweg. Osdorp de Punt is aangemerkt als een kwetsbare wijk Osdorp de Punt is sinds 2024 door het Nationaal Programma Samen Nieuw-West aangemerkt als een van de 11 focusgebieden. Het Nationaal Programma Samen Nieuw-West tracht in 2025 een wijkalliantie te realiseren. 66% van de bevolkingssamenstelling in Osdorp de Punt is aangemerkt als kwetsbaar(werk, opleiding, inkomen en/of gezondheid).

Brug 760 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Ze vormt de verbinding tussen Tussen Meer en het Dijkgraafplein. De brug dateert uit circa 1961 toen de gemeente Amsterdam had besloten om in het jaar 1962 Tramlijn 17 te laten eindigen op een keerlus midden tussen zandvlakten waarop nog gebouwd moest worden. Pas op 29 augustus 1962 kreeg die keerlus ook een naam: Dijkgraafplein. Dat was amper een week voordat de tram op 9 september van dat jaar (weer) dienst ging doen. Tramlijn 17 heeft sindsdien altijd over de brug gereden op een periode van 1971 tot 2001 na, toen Tramlijn 1 daar reed. De brug ligt over een duiker in een water dat voert langs de opvallende rij hoogbouwflats van Langswater. De brug heeft een breedte van circa 25 meter met aan beide kanten V-vormige walkanten. Het bouwwerk kent aan beide zijden van het rijdek lange balustraden, die tot ver op de walkanten doorlopen. Die balustraden zijn van basaltblokken met daarop een afdeklaag van beton. Ter hoogte van de duiker zelf wijken deze balustrades nog naar buiten zodat het idee van een balkon ontstaat. Op de brug staan diagonaal (noordwest en zuidoost) twee paar van twee zitbankjes. De andere vlakken (noordoost en zuidwest) zijn enigszins opgevuld met betonnen plantenbakken. De brug kent relatief brede voetpaden, een rijstrook voor iedere richting en een brede middenberm waarin de tramrails liggen. Waarom hier gekozen is voor brede voetpaden is onduidelijk; de voor deze brug in Tussen Meer liggende brug 759 is smaller, waarbij alleen de voetpaden smaller zijn uitgevoerd. Aan de zuidwestkant van de brug verrezen in 1970 de Hangbrugmaisonettes van J.P. Kloos.

De Truus Wijsmullerbrug (brug 793) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De verkeersbrug is gelegen in de wijk De Aker in de Middelveldsche Akerpolder. De brug uit circa 1990 vormt de verbinding tussen de Jacob Paffstraat en Inaristraat en voert daarbij over de Ernst Cahnsingel. Ze is geconstrueerd van beton en ingeklemd tussen betonnen pylonen. De vorm van de pylonen is doorgevoerd in de roestvast stalen brugleuningen. De brug maakt deel uit van een serie soortgelijke bruggen ontworpen door N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken/Openbare Werken. De brug, opgenomen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, ging vanaf haar oplevering naamloos door het leven als brug 793, maar had in 2007 al haar naam; een vernoeming naar de verzetsstrijder Truus Wijsmuller-Meijer. In de buurt zijn straten etc. vernoemd naar mensen die zich tegen dictaturen verzetten. De Jacob Paffstraat is vernoemd naar Jacob Paff; de Ernst Cahnsingel is vernoemd naar Ernst Cahn. De Inaristraat is gelegen in de Meerwijk en verwijst naar het Finse Inarimeer.

De Middelveldsche Akerpolder is een polder in het westen van Amsterdam en voor 1921 in de gemeente Sloten in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Oorspronkelijk was dit een veenweidegebied tussen de Osdorperweg en het Haarlemmermeer. Na de inpoldering van dit meer werd het gebied tussen 1876 en 1896 uitgeveend. De bemaling geschiedde met de Akermolen die na ontmanteling in 1921 als molenstomp langs de Ringvaart bleef staan. In de 20e eeuw werd de polder voornamelijk gebruikt als tuinbouwgebied. In de jaren zestig werd het meest westelijke deel van de Tuinstad Osdorp (de wijk De Punt, rond het Dijkgraafplein) in deze polder gebouwd. Vanaf eind jaren tachtig werd de polder verder volgebouwd met de wijk De Aker. In 2004 was deze wijk voltooid en daarmee de polder vrijwel geheel bebouwd. De molenstomp van de Akermolen werd tussen 2008 en 2010 gerestaureerd en is nu in gebruik als theehuis.

Zorro is een gebouw in Amsterdam Nieuw-West. De torenflat ook wel Ecutoren genoemd, is in de periode 1995 tot 1999 gebouwd naar een ontwerp van Tangram Architecten (Bart Mispelblom Beyer en Charlotte ten Dijke). Het Ecuplein waar ze haar naam aan ontleend is een open ruimte in de wijk Middelveldsche Akerpolder. Die open ruimte wordt naar het noorden afgesloten met een 54 meter hoge torenflat met achttien verdiepingen aan woningen. Het geheel is gebouwd op een parkeergarage die zowel onder als half onder en boven het maaiveld is geplaatst, een soort sokkel. In het gebouw bevindt zich tevens een waterkrachtcentrale. Het architectenbureau noemde het gebouw Zorro. Zij zagen een overeenkomst in rechte rug en zwierige mantel. De rechte rug vormt de noordelijke wand, rechthoekig ingedeeld met een bakstenen ruggensteun. De zwierige mantel wordt gevormd door de raampartijen die in een opgaande spiraal van onder naar boven verspringen. Deze toepassing verhult de scheiding tussen verdiepingen, die bij talloze andere flats duidelijk zichtbaar is. Gezien het uiterlijk noemen de architecten het zelf een sculptuur. Tangram ontwierp in dezelfde tijd ook de waterwoningen aan de Schillingdijk eveneens in de Akerpolder.

Het Ecuplein is een plein in de wijk De Aker in Amsterdam Nieuw-West. Het ligt aan het einde van de Pieter Calandlaan. Het plein is in 1997 vernoemd naar de 'European Currency Unit' (ECU), de financiële rekeneenheid van de Europese Gemeenschap, die op 1 januari 1999 vervangen is door de euro. Het plein en de straten ten zuiden en ten oosten zijn genoemd naar valuta, met de Valutaboulevard, Pond Sterlinglaan etc. Aan noordzijde van het Ecuplein en het noordwestelijke einde van de Calandlaan ligt een winkelcentrum dat deel uitmaakt van het 400 meter lange nieuwbouwblok De Dukaat uit 1997. Aan de westzijde staat de Zorroflat, 18 verdiepingen, 54 meter hoog, van 1999. Sinds 2001 rijdt tramlijn 1 via de Pieter Calandlaan en het Ecuplein en verder via de Akersingel naar het nieuwe eindpunt Matterhorn. Het Ecuplein ligt ook op de Amsterdamse stadsroute s107, tussen de Calandlaan en de weg De Alpen. Het plein kent een aantal kunstwerken: De Lirabrug naar De Alpen een brug in de Guldenpromenade Brug 1884 naar de Pesetastraat met daarop/bij Kubuspoort Brug 2201 en brug 2252 naar Ladogameerhof Tectona Grandis

Tectona Grandis is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West, De Aker. Het kunstwerk van de hand van Marinus Boezem bestaat uit 33 zogenaamde boomschijven van graniet. De vlakken zijn daarbij gepolijst en weerspiegelen de wolkenlucht (indien aanwezig), de randen zijn ruw. De titel verwijst naar de teakboom (Tectona grandis), die eenmaal gekapt tropisch hardhout oplevert. De 33 boomschijven van verschillende grootte liggen verspreid over het Ecuplein. In elke schijf is de naam van een boom gegrafeerd, zoals de namen Hevea brasiliensis, Fagus sylvatica en Castanea sativa. De serie boomschijven is een voortzetting van een tweetal kunstwerken met dezelfde titel te Wageningen.

De Lirabrug is een vaste brug annex viaduct in de wijk De Aker in Amsterdam Nieuw-West. De brug vormt de verbinding tussen De Alpen (gelegen in de Bergenwijk) en de weg rond het Ecuplein (Geldwijk). De brug overspant daarbij tegelijkertijd het water Machinetocht en voet/fietspad Guldenpromenade. De straatnamen hier, die verwijzen naar Europese munteenheden, dateren uit maart 1997, de brug dateert van het eind van de jaren negentig. Ze heeft daarbij gescheiden wegdelen, die op betonnen overspanningen liggen. De twee delen worden ieder ondersteund door een brugdrager, die op een sokkel in het midden van de sloot staat. Iedere drager bestaat uit twee verticaal staande betonnen heipalen en een die diagonaal loopt. Op de drie pijlers ligt een betonnen ligger. Op de diagonale pijlers staan enigszins diagonaal staande lantarenpalen, dus deels over de rijweg, zodat ook het midden van de brug/viaduct licht ontvangt. Het geheel wordt gecompleteerd met roestvrijstalen balustrades. De brug ging twintig jaar anoniem door het leven, alleen aangeduid met haar nummer. In 2016/2017 kon de burgerij voorstellen indienen tot naamgeving van die anonieme bruggen. De gemeente keurde in maart 2017 de inzending voor een vernoeming naar de Turkse lira goed.

De Kubuspoort is een kunstwerk in de wijk De Aker in Amsterdam Nieuw-West. Het “beeld” staat aan de rand van het Ecuplein, daar waar brug 1884 naar de Pesetalaan voert. Marijke de Goey ontwierp een metershoge poort van slordig gestapelde en enigszins verfomfaaide kubussen waarvan alleen de ribben zijn gemaakt. Kubussen zijn daarbij een favoriet van de kunstenares, vanuit elk punt is niet de hele kubus te zien. Ze gebruikte alleen de ribben om het transparant te houden. De kubussen zijn daarbij drie bij drie meter; het geeft een tegenstelling tot de grote betonnen/stenen vlakken van de bebouwing en heeft volgens de kunstenares een desoriënterend effect ten opzichte van de strakke lijnen in de bebouwing. De kunstenares had een ontmoetingsplaats voor ogen voor buurtbewoners. Het kunstwerk werd behoorlijk prijzig want er was een fundering voor nodig om het te kunnen plaatsen in de modderige bodem alhier; het weegt 20 ton en is 18 meter hoog. De kleur blauw koos ze niet alleen vanwege het feit dat het haar lievelingskleur is; de kleur blauw valt bijna bij alle combinaties van natuurlijk licht en de Nederlandse (wolken-)hemels op. Bovendien bleek de toegepaste blauwe verf lang houdbaar. Het kunstwerk zou betaald zijn door de projectontwikkelaar Delta roA (bestaande uit een aantal samenwerkende woningbouwverenigingen) en aannemer De Nijs.