Dijkgraafplein

De Hangbrugmaisonnettes is een flatgebouw uit 1970 aan het Dijkgraafplein in Amsterdam Osdorp. Tot in de jaren vijftig waren hier tuinbouwbedrijven. Amsterdam barstte uit haar voegen en in 1958 begon de bouw van de nieuwe tuinstad Osdorp. In 1962 kreeg tramlijn 17 het Dijkgraafplein als eindpunt. De eerste jaren was hier nog geen bebouwing en lag het plein in een kaal niemandsland. Halverwege de jaren zestig werd ook dit laatste westelijke deel van Osdorp bebouwd en verscheen rond het Dijkgraafplein de buurt die nu "De Punt” wordt genoemd. Het Dijkgraafplein had een bestemming als buurtwinkelcentrum voor het westelijke deel van de wijk en als afronding van het plein vond in 1962 een prijsvraag voor architecten plaats voor experimentele woningbouw. Uiteindelijk werd gekozen voor het ontwerp van J.P. Kloos en ontwierp hij een woningcomplex (232 maisonnettes en 15 flatwoningen) met hangbruggen die als loopbruggen fungeerden. Bouwmaatschappij Intervam bouwde de grote flat voor 17 miljoen gulden voor de Vereniging Bouwmaatschappij tot Verkrijging van Eigen Woningen. Het flatgebouw heeft dertien verdiepingen met maisonnettes, haaks daarop staan twee kleinere flats met vijf verdiepingen. Per buitentrap worden vier etages ontsloten waardoor er slechts een buitengalerij per vier verdiepingen noodzakelijk is. Voor deze galerij-oplossing werd gekozen omdat men op de galerij dan niet direct in de woning, dan wel keuken kon kijken. Het verlies aan uitzicht werd voor lief genomen. De onderste verdieping heeft een trottoir op het dak van de winkels met per woning een trap naar boven. De loopbruggen zijn beschut door glaswanden en een dak. De flatgebouwen zijn met een loopbrug en op de onderste verdieping met een galerij met elkaar verbonden die tevens onderdoorgang is. De balkons liggen aan de andere zijde. De woningen hebben een oppervlak van 2 × 50 m², destijds een soort standaard. In een maisonnette bevond zich een "ouderslaapkamer" van 11 m², een dubbele kinderkamer van 13 m² en een enkele kinderkamer van 10 m². Voorts hadden de maisonnettes een bergkast van 6 m². Binnenhuisarchitect Tjon-a-Hen werd ingeschakeld om een idee te geven voor de inrichting. De Telegraaf van 13 juni 1969 vond de woningindeling onpraktisch. Hoe men het ook inrichtte, men hield altijd dode hoeken over. De maisonnettes werd niet om en om gebouwd, men bouwde slaapkamer boven slaapkamer en vervolgens woonkamer boven woonkamer etc. Door deze bouwwijzen was slechts 1 galerij per vier woonetages noodzakelijk. Op de begane grond bevinden zich winkels waarvan er één tegenwoordig in gebruik is als verblijf voor het trampersoneel in de oostelijke kleinere flat. Net als de Geuzenveldflat is de flat een markant herkenningspunt en op grote afstand zichtbaar vanaf het begin van de toelopende radiaal, de Tussen Meer. Sinds 16 december 2015 staat het complex op de gemeentelijke monumentenlijst.

Osdorp De Punt is een buurt in de wijk Osdorp in Amsterdam, in het stadsdeel Nieuw-West. De buurt wordt begrensd door de Osdorperweg, de (verlengde) Ookmeerweg en het Hogeboomspad. In Osdorp De Punt ligt het Dijkgraafplein, aan het westelijke einde van de straat Tussen Meer. Op het plein ligt sinds 1962 een tramhalte, eindpunt van lijn 17. Deze tramhalte functioneerde als standplaats voor trams voor de tuinstad Osdorp, nog voordat stedelijke bebouwing in De Punt werd gerealiseerd. Door de buurt loopt het westelijk deel van de Osdorper Ban. Tussen het plein en de Osdorper Ban loopt de Ingelandenweg. Osdorp de Punt is aangemerkt als een kwetsbare wijk Osdorp de Punt is sinds 2024 door het Nationaal Programma Samen Nieuw-West aangemerkt als een van de 11 focusgebieden. Het Nationaal Programma Samen Nieuw-West tracht in 2025 een wijkalliantie te realiseren. 66% van de bevolkingssamenstelling in Osdorp de Punt is aangemerkt als kwetsbaar(werk, opleiding, inkomen en/of gezondheid).

De Louis J. Welterbrug (brug 794) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug voor voetgangers en fietsers is gelegd over de Rudi Bloemgartensingel (vernoemd naar Rudi Bloemgarten). Zij verzorgt een doorgaande wandel- en fietsroute tussen de Jacob Paffstraat (vernoemd naar Jacob Paff) in de wijk Middelveldsche Akerpolder en Korte Water in de wijk De Punt. Voor deze scheiding ontwierp architect N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken een serie bruggen. De brug kreeg al snel haar naam; een vernoeming naar verzetsstrijder Louis Joseph Welter. Meerdere straten in de wijk Middelveldsche Akerpolder zijn naar verzetsmensen vernoemd (zie boven). Het eerste naambordje was wit en viel ten prooi aan geklad. In de 21e eeuw werd daarop een nieuw naambord geplaatst in de gemeentekleuren blauw en wit.

Brug 760 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Ze vormt de verbinding tussen Tussen Meer en het Dijkgraafplein. De brug dateert uit circa 1961 toen de gemeente Amsterdam had besloten om in het jaar 1962 Tramlijn 17 te laten eindigen op een keerlus midden tussen zandvlakten waarop nog gebouwd moest worden. Pas op 29 augustus 1962 kreeg die keerlus ook een naam: Dijkgraafplein. Dat was amper een week voordat de tram op 9 september van dat jaar (weer) dienst ging doen. Tramlijn 17 heeft sindsdien altijd over de brug gereden op een periode van 1971 tot 2001 na, toen Tramlijn 1 daar reed. De brug ligt over een duiker in een water dat voert langs de opvallende rij hoogbouwflats van Langswater. De brug heeft een breedte van circa 25 meter met aan beide kanten V-vormige walkanten. Het bouwwerk kent aan beide zijden van het rijdek lange balustraden, die tot ver op de walkanten doorlopen. Die balustraden zijn van basaltblokken met daarop een afdeklaag van beton. Ter hoogte van de duiker zelf wijken deze balustrades nog naar buiten zodat het idee van een balkon ontstaat. Op de brug staan diagonaal (noordwest en zuidoost) twee paar van twee zitbankjes. De andere vlakken (noordoost en zuidwest) zijn enigszins opgevuld met betonnen plantenbakken. De brug kent relatief brede voetpaden, een rijstrook voor iedere richting en een brede middenberm waarin de tramrails liggen. Waarom hier gekozen is voor brede voetpaden is onduidelijk; de voor deze brug in Tussen Meer liggende brug 759 is smaller, waarbij alleen de voetpaden smaller zijn uitgevoerd. Aan de zuidwestkant van de brug verrezen in 1970 de Hangbrugmaisonettes van J.P. Kloos.

De W.A. Meelhuysenbrug (brug 795) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug voor voetgangers en fietsers is gelegd over de Rudi Bloemgartensingel (vernoemd naar Rudi Bloemgarten). Zij verzorgt een doorgaande wandel- en fietsroute tussen de Willy la Croixstraat (vernoemd naar Willy la Croix) in de wijk Middelveldsche Akerpolder en Akerwateringstraat in de wijk De Punt. Voor deze scheiding ontwierp architect N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken een serie bruggen. De brug kreeg al snel haar naam; een vernoeming naar verzetsstrijder Willem Adam Meelhuysen. Meerdere straten in de wijk Middelveldsche Akerpolder zijn naar verzetsmensen vernoemd (zie boven). Het naambordje is wit.

Langs de Osdorper Ban, Amsterdam Nieuw-West, is een titelloos artistiek kunstwerk te zien. Rond 1965 werd dit buurtje dat bekend staat onder de naam De Punt (vorm van de buurt naar het westen toe) volgebouwd. Aan kunstenares Lies Maes werd gevraagd twee blinde gevels aan de Osdorper Ban op te fleuren met een beeldhouwwerk. Maes kwam met twee ajourreliëfs in de vorm van een roos. Zij werden geplaatst op de kopgevels van de Ingelandenweg (vernoemd naar ingeland) en Inlaagstraat (vernoemd naar inlaag). De twee rozen bleven jarenlang onafscheidelijk hangen, totdat de laagbouwflats de nominatie kregen afgebroken te zullen worden in verband met stadsvernieuwing. De flat aan de Ingelandenweg bleef staan. De roos moest herplaatst worden, want de blinde gevel werd voorzien van externe gevelisolatie (de witte beplating op de foto). De flat aan de Inlaagstraat werd wel gesloopt, maar de buurt wilde de roos van die flat niet verliezen. De roos werd ook weer op een kopse kant van een woonblok geplaatst, Groezestraat 2-80 De "roos" op Ingelanden is net als die aan de Groezestraat gesigneerd (linksonder).

Osdorp was van 1981 tot 2010 een stadsdeel van de gemeente Amsterdam. Per 1 mei 2010 is het opgegaan in het nieuwe stadsdeel Amsterdam Nieuw-West. Het stadsdeel telde (eind 2006) 45.627 inwoners en heeft een oppervlakte van 11,30 km². De dorpskern van het dorp Sloten en de buurtschap Oud Osdorp liggen in het gebied van het voormalige stadsdeel Osdorp.

De Haci Bayram Moskee is een moskee in stadsdeel Nieuw-West in Amsterdam. De moskee is gevestigd in een voormalig schoolgebouw voor lager onderwijs aan de Osdorperweg 384-386. De moskee dient als islamitisch gebeds- en gemeenschapshuis voor de lokale moslimgemeenschap en biedt daarnaast verschillende religieuze en sociale activiteiten. De Haci Bayram Moskee werd opgericht in 1984 en is vernoemd naar Hadji Bayram-ı Veli, een bekende Turkse soefi-heilige.

Brug 767 is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De brug in de vorm van een duikerbrug is gelegen in de Baden Powellweg en voert over de Botteskerksingel, een ringgracht in Osdorp Midden. De brug leidt naar de kruising Baden Powellweg en Osdorper Ban een belangrijke verkeerskruising/rotonde in de wijk. De brug van 35,6 meter breedte heeft landhoofden die diep in de oevers steken. De duikeropening is aan beide zijden tien meter breed, maar de duiker is zelf slechts drie meter breed. De balustrades zijn opgevuld met klinkers van waalformaat in horizontaal en verticaal metselverband. Daarop zijn roestvast stalen leuningen geplaatst, die in eerste instantie vermoedelijk blauw waren, maar na die tijd in het neutralere groen werden gestoken. In die leuning zijn op het hoogtepunt beugels voor reddingshaken geplaatst. Het dak van de duiker is afgewerkt met beton. De brug is in 1961 ontworpen door Dirk Sterenberg werkend voor de Dienst der Publieke Werken. Het is een van de vele bruggen, die hij ontwierp voor Amsterdam. Over de duiker voeren twee voetpaden, twee fietspaden, twee groenstroken met bomen, twee rijstroken en een middenberm. De Baden Powellweg vormde in die tijd de buitengrens van de bebouwing.

Langs de Osdorper Ban, Amsterdam Nieuw-West, waren twee titelloze artistiek kunstwerken van Lies Maes te zien. Rond 1965 werd dit buurtje dat bekend staat onder de naam De Punt (vorm van de buurt naar het westen toe) volgebouwd. Aan kunstenares Lies Maes werd gevraagd twee blinde gevels aan de Osdorper Ban op te fleuren met een beeldhouwwerk. Maes kwam met twee ajourreliëfs in de vorm van een roos. Zij werden geplaatst op de kopgevels van de Ingelandenweg (vernoemd naar ingeland) en Inlaagstraat (vernoemd naar inlaag). De twee rozen bleven jarenlang onafscheidelijk hangen, totdat de laagbouwflats de nominatie kregen afgebroken te zullen worden in verband met stadsvernieuwing. De flat aan de Ingelandenweg bleef staan. De roos moest herplaatst worden, want de blinde gevel werd voorzien van externe gevelisolatie (de witte beplating op de foto). De flat aan de Inlaagstraat werd in haar geheel gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Daarbij was geen plaats voor de roos, maar de buurt wilde de roos van die flat niet verliezen. De roos werd ook weer op een kopse kant van een woonblok geplaatst en wel op de westelijke kopse kant van Groezestraat 2-80 aan de zijde van de Hoogheemraadweg. De "roos" op de Groezestraat is net als haar zusje gesigneerd (linksonder).

Brug 791 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug voor voetgangers en fietsers is gelegd over de Bonhoeffersingel (vernoemd naar Dietrich Bonhoeffer). Zij verzorgt een doorgaande wandel- en fietsroute tussen de Letelierstraat (vernoemd naar Orlando Letelier) in de wijk Middelveldsche Akerpolder en Griendstraat in de wijk De Punt. Voor deze scheiding ontwierp architect N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken, een serie bruggen. De bruggen in de serie die Wijnmaalen ontwierp kregen in de loop der jaren allemaal namen, waarbij vernoemd werd naar verzetsmensen of mensen die zich inspanden tegen politieke onderdrukking etc. Brug 791 heeft vooralsnog geen naam (gegevens 2020).

De Truus Wijsmullerbrug (brug 793) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De verkeersbrug is gelegen in de wijk De Aker in de Middelveldsche Akerpolder. De brug uit circa 1990 vormt de verbinding tussen de Jacob Paffstraat en Inaristraat en voert daarbij over de Ernst Cahnsingel. Ze is geconstrueerd van beton en ingeklemd tussen betonnen pylonen. De vorm van de pylonen is doorgevoerd in de roestvast stalen brugleuningen. De brug maakt deel uit van een serie soortgelijke bruggen ontworpen door N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken/Openbare Werken. De brug, opgenomen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, ging vanaf haar oplevering naamloos door het leven als brug 793, maar had in 2007 al haar naam; een vernoeming naar de verzetsstrijder Truus Wijsmuller-Meijer. In de buurt zijn straten etc. vernoemd naar mensen die zich tegen dictaturen verzetten. De Jacob Paffstraat is vernoemd naar Jacob Paff; de Ernst Cahnsingel is vernoemd naar Ernst Cahn. De Inaristraat is gelegen in de Meerwijk en verwijst naar het Finse Inarimeer.