Schaduwen

Het Olympiaplein is een plein in stadsdeel Zuid in Amsterdam. Het is een van de grootste pleinen van de stad met in het midden sport en daar omheen woningbouw. Het Olympiaplein is vanaf 1926 aangelegd in het kader van het Plan Zuid van Berlage, maar tevens in het kader van de voorbereiding van Amsterdam op de Olympische Spelen van 1928. De Olympische Spelen zijn de inspiratiebron geweest voor de naamgeving van dit plein, maar ook straatnamen ten westen en zuidwesten van het plein zijn gebaseerd op de klassieke Griekse geschiedenis en mythologie.

Het Rijksbeschermd gezicht Amsterdam-Zuid is een deel van Amsterdam-Zuid dat per 1 april 2018 is aangewezen tot Beschermd stadsgezicht. Het gaat om een groot deel van Plan Zuid van H.P. Berlage uit 1917. De noordelijke begrenzing van het beschermd stadsgezicht komt (ongeveer) overeen met de noordelijke begrenzing van het oorspronkelijke plan. De zuidgrens wordt gedeeltelijk gevormd door het Zuider Amstelkanaal. Het deel van het oorspronkelijke Plan Zuid ten zuiden daarvan, de Prinses Irenebuurt, is volgens een gewijzigd plan uit 1940 uitgevoerd en valt buiten het beschermd stadsgezicht. De noordgrens van het beschermd stadsgezicht wordt gevormd door de Cornelis Krusemanstraat, De Lairessestraat, Banstraat, Nicolaes Maesstraat, Jacob Obrechtstraat, Jacob Obrechtplein, Bartholomeus Roelofsstraat, Bronckhorststraat, Roelof Hartplein, Roelof Hartstraat, Boerenwetering, Cornelis Trooststraat en Lutmastraat. De oostgrens wordt gevormd door de Amstel, de zuidgrens door de President Kennedylaan, het Europaplein, de Wielingenstraat, Diepenbrockstraat en het Zuider Amstelkanaal. Aan de westkant volgt de grens de Stadiongracht, Laan der Hesperiden, Hestiastraat, Eosstraat, Amsteveenseweg, Pieter Lastmankade, Karperstraat, Karperweg en Amstelveenseweg. De aanwijzing als Beschermd stadsgezicht betreft de bescherming van historisch waardevolle structuren, zoals bouwblokken, pleinen, straten en groeninrichting. Het gaat niet om de bescherming van één bepaald gebouw of woning. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en kleinere ingrepen – passend in de historische omgeving – blijven mogelijk. Vooruitlopend op de aanwijzing tot beschermd stadsgezicht zijn de te beschermen waarden al opgenomen in de bestemmingsplannen van de betreffende gebieden.

De Stadionweg is een straat in stadsdeel Zuid in Amsterdam. De straat is de toegangsweg tot het Olympisch Stadion, maar is vernoemd naar het stadion (het Nederlandsch Sportpark) ontworpen door architect Harry Elte dat tussen 1914 en 1929 stond op de hoek van de huidige Stadionweg en het Stadionplein.

AVV Swift is een Nederlandse amateurvoetbalvereniging uit de Amsterdamse wijk Oud-Zuid in de provincie Noord-Holland.

Het Hekwerk Olympiaplein is een artistiek kunstwerk in de categorie toegepaste kunst in Amsterdam-Zuid. Het langgerekte Olympiaplein in Amsterdam is voor het overgrote deel in gebruik bij Sportpark Olympiaplein. Dit sportpark diende tijdens de Olympische Zomerspelen 1928 als oefenterrein. Ook na die spelen bleef het terrein dus een sportaccommodatie, waarop gebouwd, gesloopt, gebouwd etc. en gesport werd. Bij een vernieuwingsslag in het begin van de 21e eeuw onder ontwerp van VHP Landschapsarchitecten wenste het stadsdeelbestuur van Amsterdam-Zuid dat het terrein een nieuwe omheining kreeg. Een niet geringe klus want de omtrek is circa 1 kilometer lang. Ondertussen had Ruud-Jan Kokke elders in de stad ervaring opgedaan met het omheinen van kleinere sportaccommodaties in kooiconstructies. Zo wist hij eind jaren negentig van de 20e eeuw voor een project aan de Hoogte Kadijk een nieuwe soort metalen kooi te construeren. Door golvende gaasmatten te gebruiken die zelfstandig bleven staan, wist hij het geluidsniveau dat vaak ontstond door onderling contact tussen hekonderdelen, te voorkomen. Dit was het stadsdeel ter ore gekomen, waarop het Kokke inschakelde voor de nieuw te plaatsen terreinafscheiding. Kokke haalde voor de vormgeving inspiratie uit de bouwstijl Amsterdamse School, toegepast in de bebouwing rondom het plein. De kunstenaar kwam met een hekwerk dat een bolvormig uiterlijk heeft (een halve ui). Dit geeft volgens de kunstenaar een binnen- en buitengevoel. Die ronde vorm is ook terug te vinden in genoemde bouwstijl met haar hier en daar golvend uiterlijk. Net als bij de Hoogte Kadijk (Wijkarena Hard Gras) paste Kokke hier een hek zonder pijlers toe; het geheel is opgebouwd uit vierkante horizontale en verticale kokers, die slechts hier en daar ondersteuning krijgen. Een probleem (en oplossing) vormden de Italiaanse populieren die het complex omringen. Zij werden binnen het hekwerk geprojecteerd. Kokke vouwde het hekwerk om de bomen heen, maar gebruikte die uitstulpingen om het langgerekte hekwerk te breken als ook als visueel ophangpunt. Het hekwerk wordt op diverse plekken onderbroken door poorten. De Amsterdamse School is tot slot terug te vinden in de bij de poorten toegepaste typografie. Een speciaal onderdeel van het hekwerk is een monumentje ter ere van Fanny Blankers-Koen, die hier trainingsarbeid verrichtte. Aan de zuidzijde (kant Stadionweg) is de zin Hier trainde Fanny Blankers-Koen in een afwijkende kleur (verguld) leesbaar. Kokke won er in 2008 de publieksprijs Design to Business Award en Dutch Design Award (design product openbare ruimte) mee. Dutch Design Award over het hekwerk: Beeldschoon hekwerk dat het roemruchte Olympiaplein omsluit. De vormgeving sluit aan bij het decoratieve sierende gietijzer dat in grote hoeveelheden in de Amsterdamse openbare ruimte in de jaren twintig en dertig is aangebracht. Het hek is daarentegen geen moment overdreven nostalgisch of verminderd functioneel.

Dick Schmüllbrug (brug 415) is een vaste brug in Amsterdam-Zuid. De verkeersbrug, waarover ook bus 15 van het GVB rijdt, is gelegen in de Parnassusweg en overspant het Zuider Amstelkanaal. In het noorden loopt de Stadionkade langs de brug en in het zuiden de Locatellikade en Henri Viottakade. De brug werd in de Amsterdamse Schoolstijl ontworpen door de architect Piet Kramer in samenwerking met de Dienst der Publieke Werken. De plannen voor de brug dateren uit 1931, toen er een budget werd vrijgemaakt van 1.150.000 gulden voor acht bruggen. De bouw, ter vervanging van een 18 ton zware ijzeren noodbrug, begon echter pas in juli 1940, na een aanbesteding voor circa 115 m³ graniet in 1939 en voor de gehele brug in april 1940. De brug was in juli 1941 toegankelijk voor voetgangers en fietser en werd begin 1942 na de plaatsing van de laatste afsluitstenen geopend. Bij de opening van de brug was het gebied ten zuiden hiervan nog een niemandsland waar evenementen konden worden gehouden. Pas in de jaren vijftig verscheen hier de eerste bebouwing en werd ook de Parnassusweg verder doorgetrokken naar het zuiden. De vaste brug heeft een zitbank en werd met twee beeldhouwwerken van Hildo Krop gedecoreerd, getiteld Ode aan Berlage en Muze. Oorspronkelijk was de brug voorzien van een urinoir, maar dit werd afgesloten. Aan weerszijden van de brug aan de zijde van de Stadionkade staan twee uitspanningshuisjes in dezelfde bouwstijl waarin een snackbar en een broodjeszaak gevestigd zijn. Bij opening van de brug was in een van de huisjes een rijwielzaak gevestigd. Ten zuiden van de brug bevinden zich twee andere beelden van Hildo Krop. Tot 2016 stond de brug officieus te boek als de 'Parnassusbrug', net als de straat vernoemd naar het Griekse gebergte Parnassus, verblijfplaats van Apollo en de muzen. In juli 2016 wilde de gemeente af van officieuze benamingen en liet de bevolking kiezen tussen de officieuze naam officieel maken, een verzoek tot nieuwe vernoeming insturen dan wel de brug anoniem door het leven te laten gaan. Er werd toen voor de laatste optie gekozen. In juli 2022 werd de brug per raadsbesluit vernoemd naar de Amsterdamse volley- en basketbalpromotor Dick Schmüll. In oktober vond de fysieke vernoeming plaats tijdens het Wereldkampioenschap volleybal vrouwen 2022 tijdens de wedstrijd Nederland-Italië.

Brug 414 is een vaste brug in Amsterdam-Zuid. De brug is gelegen over het Zuider Amstelkanaal. Ze ligt zuidwaarts in het verlengde van de Achillesstraat en verbindt tevens de Stadionkade en de Locatellikade, respectievelijk noord- en zuidkade van genoemd kanaal. De brug is alleen toegankelijk voor voetgangers en voetgangers met fietsen aan de hand. Op beide landhoofden zijn trappen te vinden met wielgleuven. De plannen voor een brug hier in de omgeving maken deel uit van het Plan Zuid van Hendrik Petrus Berlage. De brug was geprojecteerd in het verlengde van de Agamemnonstraat. In 1931 was echter al besloten dat de brug voor de Achillesstraat kwam te liggen. Ze zou aangelegd worden in een pakket van acht bruggen voor een prijs van 1.150.000 gulden. De economische crisis zat spoedige oplevering van de brug in de weg, wel werd geopperd om de bouw te laten plaatsvinden in het kader van de bestrijding van de werkloosheid in Amsterdam; het is dan 1934. De gemeenteraad moest kiezen voor dringender zaken om aan te pakken en schoof deze brug op de lange baan. Een voor een werden de bruggen gebouwd tot in de Tweede Wereldoorlog aan toe. De bruggen zouden eerst van beton worden gebouwd, maar dat bouwmateriaal was tijdens die oorlog schaars, dus werd gekozen voor baksteen. De bouw van deze brug werd keer op keer uitgesteld, mede gezien het feit dat er aan de overzijde (Locatellikade) nog geen bebouwing was. Dat veranderde met de bouw van het Spinozalyceum, waarvan de eerste heipaal op 28 mei 1955 de grond in ging. Vlak daarvoor besteedde de gemeente Amsterdam de bouw van twee voetbruggen aan, deze brug 414 voor de Achillesstraat en brug 421 voor de Jasonstraat. De bouwprijs was voor die twee bruggen tezamen ruim 200.000 gulden. Amsterdam liet destijds haar bruggen nog ontwerpen door de Dienst der Publieke Werken waarbij Dick Slebos en Dirk Sterenberg verantwoordelijk waren voor het esthetisch gedeelte. Deze brug van Slebos is geheel van beton en zit er kubistisch uit, hetgeen nog wordt versterkt door de betonnen balken in aanloop naar de brug. De handtekening van Slebos en/of Sterenberg (ze werkten vaak samen) is terug te vinden in de ranke blauwe leuningen op de betonnen balustraden. Brug 414 was al klaar toen men nog bezig was met de afbouw van de school. Nadien hebben er vermoedelijk geen werkzaamheden aan de brug plaatsgevonden.

Het Spinoza Lyceum is een school voor middelbaar onderwijs in Amsterdam, vernoemd naar de filosoof Baruch Spinoza, een pantheïstisch filosoof die zijn antwoorden zocht in de verbinding of relatie van mens en natuur naast of met het goddelijke. Sinds 1957 is het Spinoza Lyceum gevestigd aan de Peter van Anrooystraat 8 in Amsterdam-Zuid. De school kent de richtingen vmbo-t, havo, atheneum en gymnasium. Het is een Daltonschool, waarbij er meer in groepjes wordt gewerkt en het leren samenwerken en plannen een voorname rol speelt in het onderwijs. De leerling volgt een uur per dag een zogeheten Daltonuur, waarin zelf gekozen kan worden welke vakken in dat uur gevolgd worden. Voor de gevel van het Spinoza Lyceum van een beeld van Baruch Spinoza van de hand van Hildo Krop.

De Peter van Anrooystraat is een straat in Amsterdam-Zuid.

De Johannes Worpstraat is een straat in Amsterdam-Zuid. De straat in de Prinses Irenestraat kreeg per raadsbesluit van 1 februari 1956 zijn naam, een vernoeming naar organist Johannes Worp. Meerdere straten in de buurt zijn vernoemd naar musici, zo begint de straat bij de Dina Appeldoornstraat, vernoemd naar zangeres Dina Appeldoorn en eindigt bij de Dirk Schäferstraat, vernoemd naar pianist Dirk Schäfer. De straat heeft alleen oneven huisnummers verdeeld over twee flatgebouwtjes. De woningen 1 tot en met 27 en 29 tot en met 55 vormen twee blokken binnen de totaal vier Warnersblokken, opgefleurd met gekleurde panelen van Joseph Ongenae. Deze flats staan met hun achtergevel aan de Dirk Schäferstraat en zijn rijksmonument. De bewoners van deze huizen keken twaalf jaar uit op een veldje met daarachter het Spinoza Lyceum, maar kregen in 1969 een schepping van Piet Zanstra aan de straat met huisnummer 2, waar Winterthur Verzekeringen en later Blom & van der Aa in trok (gebouw Point 7). Het gebouw kreeg weer later haar ingang aan de Peter van Anrooystraat, ook al vernoemd naar een musicus (Peter van Anrooy).

Het Veroneseplantsoen is een parkje in Amsterdam-Zuid, Oud-Zuid, Apollobuurt. Het parkje kreeg per raadsbesluit van 31 oktober 2017 haar naam; een vernoeming naar kunstschilder Paolo Veronese. Het ligt in geklemd tussen de Veronesestraat (noord), Raphaëlstraat (west), Gerrit van der Veenstraat (zuid) en Michelangelostraat (oost), die al in de jaren twintig hun naam kregen. Het vormt ten opzichte van de Minervalaan in de symmetrische opzet van de buurt de tegenhanger van het Adama van Scheltemaplein. Het plantsoen kent geen huisnummers en bebouwing, behalve een gasregelruimte uit 1972. Er staat geen kunst in de openbare ruimte in of aan het plantsoen. Wel bevat het plantsoen het werk van twee bekende architecten. Pieter Lucas Marnette ontwierp een elektriciteitskast, die aan de noordzijde staat; uitvoering past binnen de stijl van de Amsterdamse School. Aan de oostkant van het plantsoen staat een klimrek van het type Iglo van Aldo van Eyck. De omschreven objecten werden ontworpen voor de Dienst der Publieke Werken. In 2017 kreeg het plantsoen een opknapbeurt.

De Veronesestraat is een straat in Amsterdam-Zuid, Oud-Zuid, Apollobuurt.