Zaandijk

N.V. Cacaofabriek "De Zaan" is een cacaofabriek die zich bevindt aan de Stationsstraat te Koog aan de Zaan en doorloopt tot aan de Zaan te Zaandijk. Tegenwoordig is ze eigendom van Olam Cocoa.

De Bleeke Dood, ook wel De Dood, is een van de twee overgebleven korenmolens in de Zaanstreek. De molen staat in Zaandijk schuin tegenover de Zaanse Schans, op de hoek Guisweg /Lagedijk. Deze molen aan de Zaan is de oudste nog bestaande houten stellingmolen van Nederland. De windbrief dateert van 1656, tevens het bouwjaar. De molen was tot 1931 op windkracht in bedrijf, maar heeft tussentijds bijna het onderspit moeten delven bij een zware brand in 1922. In 1931 werd het wiekenkruis verwijderd en werd er verder op de motor gemalen. Enkele jaren later verdwenen ook het staartwerk en de stelling. In 1955 echter werd onder de nieuwe eigenaar de Vereniging De Zaansche Molen de molen maalvaardig gemaakt en op windkracht in bedrijf gesteld. De molen is sinds 1967 een rijksmonument. Na een restauratie in 2000 is de molen weer geheel bedrijfsvaardig en wordt er elke vrijdag meel gemalen dat beneden in de winkel wordt verkocht. De molenaar is tevens molenmaker en woont onder in de molen, in een woning die zich deels in de molen en deels in een aanbouw bevindt.

Het Verzetsmonument van Koog aan de Zaan en Zaandijk ter herdenking van gevallenen uit het verzet in de Tweede Wereldoorlog staat in het Koogerpark te Koog aan de Zaan. Het is op initiatief van de inwoners van beide toenmalige gemeentes opgericht en werd ontworpen door R. Teunissen. Op vijf mei 1946 vond de onthulling plaats. Het ontwerp toont een vlag met daaronder de voeten van gevallenen. Daaronder staat een regel uit het Wilhelmus: "Den Vaderlant ghetrouwe blijf ick tot in den doot". Zo wordt aangegeven dat de verzetsmensen niet voor zichzelf streden en stierven maar voor hun land en landgenoten. Op het monument staan zestien namen van gevallen illegale werkers, elf uit Koog aan de Zaan en vijf uit Zaandijk: H. Ero, geb. 10-07-1886 – gefusilleerd 04-06-1943 L.U. Ero-Chambon, geb. 11-02-1891 - overleden in concentratiekamp Ravensbruck 1 januari 1945. J. Groot, geb. 05-03-1893 – gefusilleerd 04-06-1943 E. Honig, geb. 09-11-1914 – gefusilleerd 04-06-1943 Neuteboom, geb. 29-04-1903 - gefusilleerd 04-06-1943 D. de Vries, geb. 10-06-1915 - gefusilleerd 04-06-1943 P.H. de Jong, geb. 06-11-1902 - gefusilleerd 04-06-1943 H. Brandsma, geb.31-10-1917 - vermoord in maart 1945 J.C.G. Eshuijs Jan), geb. 01-12-1912 – gefusilleerd 23-02-1944 H.H. Gerssen (Harm), geb. 06-04-1912 – gefusilleerd 23-02-1944 J.D.A. Hellema, geb. 24-05-1896 – doodgeschoten 10-02-1945 J.J. Heijdra (Joep, Jacobus), geb.09-08-1918 – gefusilleerd 23-02-1944 J.D. Fuykschot, geb. 12-02-1919 – overleden in een tuchthuis 26-04-1945 D. Kleijman Hz., geb.20-01-1886 – omgekomen in een tuchthuis 15-03-1945 G. Verdonk, geb. 11-08-1889 – gefusilleerd 13-09-1944 S. Kwadijk (Siem), geb. 14-04-1902 – vermist. In augustus 1947 sommeerde de minister van het toenmalige Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen dat het verzetsmonument verplaatst moest worden naar de Algemene Begraafplaats te Zaandijk. De burgemeester werd geacht hier zorg voor te dragen. Het genomen besluit van de gemeenteraad dien aangaande is echter nooit uitgevoerd. Het monument staat nog steeds in het Koogerpark. In 2001 is het gedenkteken binnen het park verplaatst zodat er meer ruimte is voor de jaarlijkse bijeenkomst op vier mei.

Vereniging De Zaansche Molen is een vereniging die zich inzet voor de erfgoedbescherming en het behoud van de overgebleven industriemolens in de Zaanstreek, geconcentreerd in en rondom de Zaanse Schans.

Het Koogerpark, oorspronkelijk het "Kooger Wandelpark", is een klein park in Koog aan de Zaan in de gemeente Zaanstad in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het park is in 1926 aangelegd op de plek van de in 1855 gesloopte papiermolen "De Jonge Zwaan". Het op het terrein staande Huis met de ijzeren brug werd verplaatst naar een plek ten westen van het park waar het sinds 1928 onderdak biedt aan het Molenmuseum. Sinds 1927 was er een muziektent in het park die in 1971 werd gesloopt. In 2012 is een nieuwe gebouwd die het "Duyvis Wiener Paviljoen" wordt genoemd. In het park staat sinds 1946 een monument waar verzetsmensen van Koog aan de Zaan en Zaandijk worden herdacht. Het is in 2001 verplaatst, binnen het park.

Station Zaandijk Zaanse Schans (voorheen station Koog-Zaandijk) is een treinstation precies op de dorpsgrens van Zaandijk en Koog aan de Zaan in de gemeente Zaanstad en is gelegen in de provincie Noord-Holland, aan de spoorlijn van Amsterdam naar Uitgeest en Alkmaar. Het station wordt bediend door NS. Het ligt op de grens van vier Zaanse wijken: Oud-Zaandijk, Rooswijk (ook Zaandijk, voornamelijk recentere bouw), Oud-Koog aan de Zaan en Westerkoog. Toch bedient het station voornamelijk de wijken van Zaandijk en het noordelijke deel van Oud-Koog aan de Zaan, aangezien inwoners van het zuidelijke deel van oud-Koog aan de Zaan en Westerkoog bij station Koog aan de Zaan wonen. Het station bestaat uit twee perronsporen en in het midden een broodjeszaak, ook is het station voorzien van stickers van "De Zaanse Schans", aangezien er dagelijks veel toeristen met het openbaar vervoer naar de Zaanse Schans komen.

De Heilige Martelaren van Gorcumkerk was een rooms-katholieke kerk aan de Boschjesstraat 115 in Koog aan de Zaan. De kerk werd in 1931-1932 gebouwd. Architect Nicolaas Molenaar jr. ontwierp een traditionalistisch driebeukig kerkgebouw met een breed middenschip met twee korte transepten en een verhoogd priesterkoor. Op de linkerhoek van de voorgevel staat een toren met naaldspits. Bij de kerk hoorde een pastorie en een school. Deze school, de Leonardusschool, is gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De kerk werd op 21 november 1932 officieel geconsacreerd door bisschop J.D.J. Aengenent. De kerk werd als zodanig gebruikt door de parochie HH. Martelaren van Gorcum. Het kerkgebouw is een gemeentelijk monument. Uit de rapportage van de gemeentelijke monumentencommissie: De kerk is van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een katholieke kerk uit 1932. Het oorspronkelijke karakter is bijzonder gaaf bewaard gebleven. De kerk is opgetrokken in een, in de Zaanstreek weinig voorkomende, expressionistische stijl, en is daarvan een tamelijk zeldzaam voorbeeld. In stedenbouwkundig opzicht speelt de kerk in combinatie met de naast gelegen pastorie een beeldbepalende rol in het straatbeeld van de Boschjesstraat. In relatie met de pastorie heeft het object een ensemblewaarde. De kerk is driebeukig met een breed middenschip en lage, smalle zijbeuken. De oostelijke transepten zijn altaarkapellen, de westelijke zijn de voormalige biechtstoelen. Ter weerszijden van het koor bevindt zich een kapel; aan de noordzijde de meisjes- en aan de zuidzijde de jongenskapel. Aan de westzijde van het middenschip bevindt zich de zangerstribune met een fraai gedecoreerd, houten balkon. Daaronder bevindt zich aan de noordzijde de entree naar de toren en aan de zuidzijde de doopkapel. Aan de oostzijde is het priesterkoor. Links van deze boog (noordzijde) staat de halfrond gemetselde preekstoel. Op het twee treden hoger gelegen priesterkoor staat een marmeren altaar opgesteld. Het gebouw is op 12 september 2021 aan de eredienst onttrokken en op 15 oktober 2021 leeg opgeleverd. In 2025 is het tabernakel van dit kerkgebouw geplaatst in de Sint-Josephkerk te Hooglanderveen.

Het Pink is een oliemolen aan de Pinkstraat in Koog aan de Zaan, gemeente Zaanstad. De molen werd rond 1751 gebouwd, waarschijnlijk op de vierkante, eikenhouten onderbouw van een voorganger uit 1620, een wipstellingmolen. De molen bleef ondanks verscheidene rampen tot het einde van de jaren twintig in bedrijf.

De Gortershoek in Zaandijk is een historische Zaanse buurt aan de Zaan. Vanwege de Zaanse houten bebouwing en de ligging tegenover de Zaanse Schans is het een beschermd dorpsgezicht. Ook de molen De Bleeke Dood, het Honig Breethuis en pakhuis het Weefhuis is hier aan de Zaan te vinden.

Gezicht Zaandijk is een van rijkswege beschermd dorpsgezicht in Zaandijk in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De procedure voor aanwijzing werd gestart op 4 oktober 1979. Het gebied werd op 12 oktober 1982 definitief aangewezen. Het beschermd gezicht beslaat een oppervlakte van 10 hectare. Panden die binnen een beschermd gezicht vallen krijgen niet automatisch de status van beschermd monument. Wel zal de gemeente het bestemmingsplan aanpassen om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waardering van een gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen.

De Waakzaamheid is een voormalige herberg uit de 17e eeuw aan de Hoogstraat in Koog aan de Zaan. Hij werd in 1680 als herberg 'De Prins' voor het eerst genoemd. In de Franse Tijd is de naam om politieke redenen gewijzigd in 'De Waakzaamheid'. Het gebouw staat naast de voormalige Koogersluis aan de dijk langs de Zaan en is sinds 1974 geregistreerd als rijksmonument.

Sportpark de Koog is een sportpark in de Nederlandse plaats Koog aan de Zaan. Het sportpark wordt in het noorden en westen begrensd door de Guisweg (onderdeel van de S153/N515), in het oosten door de Wezelstraat, en in het zuiden door de A8.