Rijnstraat (Amsterdam)

Het Victorieplein (van 1922 tot 1946 het Daniël Willinkplein) is een plein in de Rivierenbuurt in Amsterdam-Zuid.

Het Miep Giesplantsoen is een plantsoen aan de Lekstraat in Amsterdam-Zuid. Sinds de bouw van de Rivierenbuurt lag er een naamloze driehoekige groenstrook op de kruising van de Lekstraat en Hunzestraat. Ten zuiden van de groenstrook staat een schoolgebouw (Lekstraat 35-37) ter opvulling van een plots afgesloten woonblok van de Hunzestraat tot aan de Synagoge Lekstraat. In 2010 overleed Miep Gies, een oud-bewoonster van de Hunzestraat 25. De bewoner in 2010 vond het daarom een goed idee om die groenstrook te vernoemen naar de verzetsvrouw en onder meer bewaarster van het Dagboek van Anne Frank. Een ondersteuning van het idee vormde ook dat Anne Franks vriendinnetje Jacqueline van Maarsen op Hunzestraat 4 woonde. Het idee werd na veel onderling overleg in 2013 omgezet tot een definitieve vernoeming. Het plantsoen werd symbolisch op 12 juni 2013 (Anne Frank werd op 12 juni geboren) omgedoopt tot Miep Giesplantsoen. Het plantsoen heeft geen huisnummers.

De Winterdijkstraat is een relatief korte straat in Amsterdam-Zuid.

De Rivierenbuurt in Amsterdam-Zuid maakt deel uit van Plan Zuid van H.P. Berlage. Tot 1 mei 1896 viel het toen nog landelijke gebied bestuurlijk onder de gemeente Nieuwer Amstel. Plan Zuid valt uiteen in verschillende delen: de Apollobuurt en Stadionbuurt, gericht op welgestelden, middenklasse en arbeidersklasse, en de Rivierenbuurt, gericht op de middenklasse. De Rivierenbuurt is gebouwd in de jaren twintig en dertig van de 20e eeuw. In het stedenbouwkundig plan was bedacht dat drie hoofdstraten (Amstellanen) de buurt in een Y-vorm doorsnijden, en samenkomen op het Daniël Willinkplein, een vernoeming naar de Nederlandse schrijver Daniël Willink (1676-1722). Dit waren de Amstellaan, Noorder Amstellaan en Zuider Amstellaan. De overige straatnamen in de buurt werden vernoemd naar Nederlandse rivieren. Opmerkelijke uitzonderingen zijn de Uithoornstraat die werd vernoemd naar de afmeerplaats aan de Amsteldijk van de beurtschipper uit Uithoorn en het Borssenburgplein en -straat die vernoemd zijn naar een voormalige buitenplaats aan de Amsteldijk die in 1866 werd gesloopt.

Rijnstraat 36-54 is een strook bebouwing aan de Rijnstraat in Amsterdam-Centrum. Het is sinds 1980 een gemeentelijk monument (nummer 200093). De gevelwand Rijnstraat 24 tot en met 58 bestaat uit meerdere gemeentelijke monumenten, onderbroken door de ingang van de IJselstraat.

De Vrijheidslaan (vroeger Amstellaan en Stalinlaan) is een hoofdstraat in Amsterdam-Zuid, die samen met de Berlagebrug de oostelijke toegang vormt tot de Rivierenbuurt. De laan is een belangrijke hoofdas binnen het monumentale stedenbouwkundige Plan Zuid van architect Berlage en splitst zich ten westen van de Rijnstraat, op het Victorieplein, in twee gelijkwaardige hoofdassen: de Churchill-laan en de Rooseveltlaan. De straat heette van 1922 tot mei 1946 Amstellaan en de andere genoemde assen respectievelijk de Noorder en Zuider Amstellaan. Op 8 mei 1946 werden de hoofdlanen vernoemd naar de drie leiders van de landen die de overwinning op nazi-Duitsland hadden behaald. De Amstellaan werd Stalinlaan. Na de Sovjet-Russische inval in Hongarije in 1956 werd de straat op 14 november van dat jaar omgedoopt in Vrijheidslaan. Een halve eeuw later, op 4 november 2006, werd bij het Victorieplein een plaquette onthuld die hieraan herinnert. Oorspronkelijk was er een breed middenplantsoenmaar in tegenstelling tot bij de Churchilllaan is dit na 1950 verdwenen toen de trams rechts gingen houden. Vanaf september 2025 maakt het deel uit van kunstroute Berlagewandeling door de buurt.

De drie Amstellanen in Amsterdam-Zuid vormen de oost-west lopende hoofdstraten van de Rivierenbuurt. Zij kregen hun naam in 1922 en werden vernoemd naar de rivier de Amstel, waaraan Amsterdam is gelegen. De Amstellaan sluit aan de oostkant aan op de Amsteldijk, waar op 28 mei 1932 de Berlagebrug over de Amstel werd geopend in het verlengde van de Amstellaan. Ten westen van de Rijnstraat splitst de Amstellaan zich in Noorder Amstellaan en Zuider Amstellaan, die respectievelijk eindigen bij het Westerscheldeplein en het Muzenplein. In 1929 verschenen de eerste trams op de Amstellaan en Noorder Amstellaan, toen lijn 20 komend vanaf de Ferdinand Bolstraat via de Scheldestraat werd verlengd tot aan de Amsteldijk. Een bijzonderheid was dat de trams links van het middenplantsoen reden, zodat men op de haltes kon in- en uitstappen op het plantsoen. Het tegen het autoverkeer in rijden was wegens het geringe verkeer (nog) geen bezwaar. In 1930 nam de nieuw ingestelde lijn 25 de route van lijn 20 over, die naar de Amsteldijk werd verlegd. In 1936 kreeg ook de Zuider Amstellaan een tramlijn, toen lijn 8 vanaf het Daniël Willinkplein (later Victorieplein) werd verlengd naar het Westerscheldeplein. lijn 8 werd hier opgeheven in 1942, vanaf 1948 kwam hier lijn 4 te rijden. lijn 25 werd in 1939 over de Berlagebrug verlengd naar het Amstelstation. Deze bleef tot 1944 deze route berijden, reed na 1945 alleen nog over de Noorder Amstellaan, en boog daarna af naar de Rijnstraat. De Amstellaan was enige malen toneel van intocht van militaire troepen, komend vanaf de Weesperzijde – Berlagebrug. In mei 1940 trok de Duitse Wehrmacht via deze route de stad in, in mei 1945 volgden de Canadezen deze route en bij een herdenkingsrit in 1980 en 1985 werd dit nog eens herhaald met Canadese veteranen. In 1945 werden de drie lanen vernoemd naar de drie leiders van de landen die de overwinning op Duitsland hadden behaald. De Amstellaan werd Stalinlaan, de Noorder Amstellaan werd Churchill-laan en de Zuider Amstellaan werd Rooseveltlaan. Na de Russische inval in Hongarije in 1956 werd de Stalinlaan gewijzigd in Vrijheidslaan. In 1950 werd de rijrichting van de trams als gevolg van het drukker wordende verkeer gewijzigd en wordt er gewoon rechts gehouden. Halteperrons werden nu noodzakelijk. Sinds 1971 werd ook de voormalige Amstellaan, nu Vrijheidslaan, weer door de tram bereden, anders dan voor verkeer naar de Remise Lekstraat. Van 1971 tot 1977 reed hier lijn 7 via de Berlagebrug naar het Amstelstation, sinds 1977 is dit lijn 12, die ook via de vroegere Noorder Amstellaan, thans Churchill-laan, rijdt. Eind 2013 werd lijn 25 opgeheven; het lijnnummer wordt sinds 2020 gebruikt voor de Amsteltram, die sinds 2026 via Amstelveen tussen het Flevopark in Amsterdam-Oost en Uithoorn rijdt.

Het Kindermonument Markt voor Joden (ook wel Samen spelen, samen leven) is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Het betreft een driedelige beeldengroep van Truus Menger-Oversteegen dat sinds 1986 staat opgesteld aan de ingang van de speeltuin aan de Gaaspstraat. Die speeltuin tussen de even bebouwing aan de Vechtstraat en de oneven bebouwing aan de Gaaspstraat werd rond 1927 aangelegd door de Dienst der Publieke Werken. Tijdens het toenemend Nazi-Duits antisemitisme streken een aantal vluchtelingen neer in Amsterdam-Zuid, die van zichzelf ook een aantal Joodse bewoners kende. In de Rivierenbuurt woonden ongeveer 17.000 aanhangers van die religie. Nadat Duitsland Nederland had bezet volgden al snel maatregelen, die hier bestonden uit de maatregel dat Joodse kinderen geen gebruik meer mochten maken van de speelplaats (mochten ook geen lid meer zijn van een speeltuinvereniging) en dus ook op de speelplaats geen contact meer hadden met niet-Joodse kinderen. Deze situatie gaf Menger weer door de driedelige opzet. Het eerste deel laat twee spelende kinderen van diverse komaf in brons zien; vervolgens staat er een schuin aflopende marmeren muur, waarachter twee niet spelende joodse kinderen, beteuterd en elkaar troostend, staan toe te kijken, ook in brons. Op 3 november 1941 vorderde de Duitse bezetter de speeltuin. Zij werd ingericht voor een Markt voor Joden; zij mochten alleen hier nog kopen en verkopen. Het was tevens de plek in de wijk waarvan Joden opgepakt werden en weggevoerd. De markt kwam op 9 augustus 1943 tot een eind. Van de 17.000 joodse bewoners werden 13.000 omgebracht. De muur in het midden maakt melding van: 3 nov 1941MARKT1940 1945Alleen toegangkelijk voor joden De beeldengroep werd op 3 november 1986 door burgemeester Ed van Thijn onthuld. Elk jaar op 3 november vinden er herdenkingen plaats. De kosten van het beeld, er werd gekozen uit werk van vier kunstenaars, de maak duurde twee jaar, werden bijeengebracht door buurtbewoners, gemeente alsmede de Vereniging van Marktkooplieden/voor Ambulante handel. Er was een comité van aanbeveling waarin Mies Bouhuys, Wim Polak (voorganger van Van Thijn) en de rabbijnen Awraham Soetendorp en Meir Just Just plaats hadden. De onthulling ging gepaard met de uitgifte van het boek Amsterdam-Zuid in oorlogstijd van Dick Walda en een fototentoonstelling in het speeltuingebouw over de oorlog. Lex Goudsmit droeg De ballade van de kinderen van Auschwitz voor en Dick Scheffer twee gedichten. In de betegelde vloer is een plaquette met uitleg geplaatst met daarnaast een QR-diagram. Op de sokkel van de spelende kinderen is eveneens een plaquette te zien. Op het voetstuk van de spelende kinderen is een tekst te lezen, verwijzend naar het destijds gemaakte onderscheid, maar ook een waarschuwing voor de toekomst samen spelensamen leven De naam Truus Menger is terug te vinden in het beeld van de niet spelende kinderen; dat beeldje herbergt ook de naam van de gieterij.

De Berlagewandeling (Berlage kunstroute) is een interactief kunstproject in de Rivierenbuurt in Amsterdam-Zuid.

Het Standbeeld van H.P. Berlage is een kunstwerk in Amsterdam-Zuid.

De Gaaspstraat is een straat in Amsterdam-Zuid, de Rivierenbuurt, Rijnbuurt.

De Zomerdijkstraat is een relatief korte straat in Amsterdam-Zuid.