Julianapolder

De Feddema's plas is een natuurgebied aan de Ommelanderzeedijk (de zeedijk) in de gemeente Het Hogeland, provincie Groningen. De plas is een in 1924 gegraven gat, dat is ontstaan toen bleek dat bij het indijking van de Julianapolder te weinig klei voor de bekleding van de dijk aanwezig was. Het waterschap kocht een gedeelte van het eigendom van de heer Feddema, om de klei hiervan te gebruiken. Het ontstane gat liep vol water, waarna men het aan zijn lot over liet. Hierdoor ontstond een waardevol natuurgebiedje. De plas was tot 1994 eigendom van het waterschap Hunsingo, die het in dat jaar schonk aan de stichting Het Groninger Landschap.

De Zevenboerenpolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. De polder lag ten noorden van Hornhuizen, tussen de slaperdijk (de Middendijk) en de toenmalige zeedijk (de Groote Kadijk) in. Deze werd van 1801 tot 1802 aangeleg, zodat 1802 als jaar kan worden beschouwd waarop de polder is ontstaan. Officieel ontstond het waterschap pas toen er door de Staten een reglement werd vastgesteld op 21 juni 1908. Het waterschap waterde af via een duiker in de slaperdijk (de oude provinciale zeedijk), rechtstreeks op de boezem van het waterschap Hunsingo, meer specifiek op de Julianatocht die uitmondt in het Uilenestermaar. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De kerk van Hornhuizen is een zaalkerk uit de 19e eeuw in de Groninger gemeente Het Hogeland. De toren van de kerk dateert uit de 15e eeuw en valt erg op door de gele lantaarn. Sinds 1978 is de kerk in het bezit van Stichting Oude Groninger Kerken. Het kerkgebouw doet nu dienst als dorpshuis.

Hornhuizen (Gronings: Hörnhoezen) is een dorp in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het dorp heeft ongeveer 200 inwoners. Hornhuizen is vermoedelijk ontstaan als een dochternederzetting van het verdwenen dorp De Houw in het kerspel Leens, De oudste vermeldingen zijn Howerahusum (1247), Horahusum (1375), Horhusum (ca. 1475) en Hoerhusen (1563). Hornhuizen betekent waarschijnlijk 'de nieuwe huizen van De Houw' en dus niet: 'huizen in de hoek' (horn), zoals veelal wordt gedacht. Volgens een andere uitleg zou de naam het Oudfriese woord hore ('slik') bevatten. De Kroniek van Bloemhof vermeldt dat in 1247 de kerk van Howerahusum werd platgebrand. Dit gebeurde kennelijk in het kader van een jarenlange vete in Hunsingo, waarbij de ene partij (uit Eenrum) steun kreeg uit Groningen en Middag-Humsterland, terwijl de andere (uit Uithuizen) kon rekenen op hulp uit Fivelingo, Drenthe en Vredewold. Het dorp ligt in de uiterste westhoek van de voormalige gemeente Kloosterburen. Het heeft een 19e-eeuwse kerk met een 15e-eeuwse toren. In de 19e eeuw is de top van de toren vervangen door een zogenaamde `lantaarn.' In vroeger tijden heeft de toren wellicht dienstgedaan als baken. De kerk is herbouwd in 1850. Toren en kerk zijn eigendom van de Stichting Groninger Kerken. Bedrijvigheid is er alleen nog te vinden in de landbouw. Vroeger stond er bij het dorp een borg: de Tammingaborg. Deze is in het begin van de 19e eeuw gesloopt. Alleen de naam van een boerderij in de buurt en een straat herinneren er nog aan: de Tammingaheerd en de Tammingastraat. Het exacte aantal inwoners van het dorp per 1 januari 2023 is onbekend, omdat het CBS de BAG-woonplaats "Hornhuizen", niet als zodanig afgebakende wijk/buurt heeft ingedeeld. Voor het CBS maakt de BAG-woonplaats Hornhuizen onderdeel uit van de buurt "Hornhuizen" en de buurt "Buitengebied Kloosterburen", welke een veel groter gebied omvat dan enkel de plaats Hornhuizen.

De Tammingaborg was een borg uit de 14e eeuw bij het Groningse dorp Hornhuizen. De borg was ooit de grootste van de provincie en werd bewoond door een aantal adellijke geslachten. De borg en de borgstee zijn vrijwel geheel uit het landschap verdwenen.

Westerhorn of De Kolken is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt aan de oude provinciale dijk ten westen van Hornhuizen en ten noorden van Midhuizen en Ulrum. Ten noordwesten liggen de Westpolder en de Hornhuizerpolder. In de buurtschap staan 2 boerderijen. De benaming komt van boerderij Westerhorn, die in het verleden ook De Kolken of Lutjeboeren werd genoemd. De Kolken verwijst naar de vier kolken die hier liggen. Het zijn restanten van de dijkdoorbraak bij de Kerstvloed van 1717. De grootste en meest noordoostelijke kolk ligt ten oosten van boerderij Westerhorn en heeft een oppervlakte van 1,5 hectare. De boerderij Westerhorn is ontstaan uit twee kleinere boerderijen, die in 1797 werden verenigd. Het fraaie voorhuis is van 1914. Het bouwjaar van de schuren is onbekend. Later werden er nog een aantal schuren bijgebouwd. Ten oosten van boerderij Westerhorn staat een kop-hals-rompboerderij met een voorhuis uit 1814. De schuren brandden in 1900 af na een blikseminslag en zijn herbouwd in 1901. Tussen beide boerderijen en ten zuidoosten van de grote kolk stond tot begin 19e eeuw nog een huis dat ook als kroeg heeft dienstgedaan. De tegenhanger van Westerhorn is Oosterhorn ten noorden van Hornhuizen.

Kolham is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt ten zuidwesten van Hornhuizen (waartoe het behoort) en ten noorden van Ulrum, aan de Kolhamsterweg. Ter plaatse staan boerderij Kolham en een woning, elk iets van de weg gelegen. Een bosje markeert de locatie van een afgebroken huis. De streek rondom Kolham is in de jaren 1960 grondig gewijzigd door een ruilverkaveling, waarbij ook de Kolhamsterweg werd verlegd. In de 19e eeuw stonden er 5 arbeiderswoningen en 2 boerderijen in Kolham. Ten noorden van de nog bestaande woning stonden nog 3 huizen en ook ten oosten bij het bosje stond een huis. Het laatste huis had een grote schuur ten noorden ervan. Ten zuiden van de nog bestaande woning stond boerderij Vosham. De laatstgebouwde boerderij Vosham dateerde uit 1913. De boerderij werd in 1966 afgebroken in het kader van de ruilverkaveling. Vier woningen werden rond dezelfde tijd afgebroken. Van boerderij Kolham dateren de schuren uit 1865 en het woonhuis uit 1918. Ten oosten van de boerderij liep vroeger een weg naar het noorden naar Hornhuizen. Aan deze weg stond halverwege aan de westzijde een woning, die begin 20e eeuw werd afgebroken. De weg verdween in de jaren 1950.

Klei of De Klei is een gehucht in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt iets ten noordoosten van Ulrum, sinds de ruilverkaveling van de jaren 1960 grotendeels de Ir A.J. van den Brielweg. Klei ligt op een oude kwelderwal die zich waarschijnlijk aan het einde van de 10e eeuw heeft gevormd. De naam van het gehucht verwijst naar de grondsoort. De Klei bestaat tegenwoordig uit een huis en acht boerderijen, waarvan twee aan de landbouw onttrokken zijn. Veel van de oorspronkelijke bebouwing is tijdens de ruilverkaveling verdwenen. De buurt wordt in 1510 voor het eerst vermeld als Clei, daarna als in de Cley; hij viel onder het kerspel Leens, maar samen met De Houw onder de rechtstoel van het Grote Reedschap te Ulrum.. Volgens Van der Aa behoorden er in zijn tijd (midden 19e eeuw) zeven boerderijen en drie arbeiderswoningen tot De Klei. De arbeiderswoningen en drie boerderijen aan de Breweelsterweg (en zijtakken daarvan) behoorden kerkelijk onder Leens en de vier westelijker gelegen boerderijen aan de Schapenweg behoorden kerkelijk onder Ulrum. De drie arbeiderswoningen werden later samengevoegd tot kwekerij 'Morgenster'. In de jaren 1930 was het aantal huisjes teruggebracht tot 1. Na de opheffing van de kwekerij is hier een nieuw huis gebouwd (Breweelsterweg 1). In de jaren 1960 is bij de ruilverkaveling de Ingenieur A.J. van de Brielweg aangelegd, die beide delen van de Klei met elkaar verbindt. De weg die ten zuiden van het huisje van de Breweelsterweg naar het noordwesten toe liep is toen weggehaald.

De Houw is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de provincie Groningen. Het ligt halverwege Ulrum en Leens, ten zuiden van de N361 (waar vroeger de Marnelijn liep). De Houw ligt op een oude kwelderwal die zich in de vroege middeleeuwen heeft gevormd. Vanaf de 9e eeuw werden er op de kwelderwal wierden opgeworpen. Twee daarvan liggen bij De Houw; de bewoonde Grote Houw aan noord- en zuidoostzijde van de weg en de nu onbewoonde Kleine Houw aan zuidwestzijde van de weg. In de nabijheid vinden we de Houwsterwierden en de boerderij Westerhouw. Bij De Houw werd in 1839 een oude schandpaal als grenspaal tussen beide gemeenten geplaatst.

Stopplaats Breweelsterweg (telegrafische code: bws) is een voormalige stopplaats aan de spoorlijn Winsum - Zoutkamp, destijds eigendom van de GLS en geëxploiteerd door de NS. De stopplaats lag tussen de dorpen Leens en Ulrum, ter hoogte van de Breweelsterweg. Stopplaats Breweelsterweg werd geopend op 1 april 1922 en gesloten op 24 november 1940. Van 2 oktober 1938 tot 6 juni 1940 werd de spoorlijn, en dus ook deze stopplaats, niet door reizigerstreinen bediend.

Midhuizen is een voormalige buurtschap in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het lag tussen de gehuchten Menneweer, Elens, De Hucht, Kolham en Westerhorn, ongeveer halverwege tussen Vierhuizen en Hornhuizen. Aan de ligging 'midden tussen' beide dorpen heeft de buurtschap waarschijnlijk haar naam te danken. Er stonden twee boerderijen, die opgegaan zijn in de huidige boerderij Midhuizen (Noorderweg 3). Deze boerderij ligt vlak tegen de oude zeedijk aan, even ten noorden van de Noorderweg. Ten zuiden van de voormalige buurtschap ligt de boerderij 'Klein Midhuizen' (vroeger 'Noorderdijk'; Noorderweg 1), die niet tot de buurtschap behoort. Boerderij Midhuizen ontstond uit een westelijke en oostelijke boerderij, die vlak naast elkaar lagen. In 1840 kwamen beide boerderijen in de hand van één eigenaar. In 1850 werden beide boerderijen afgebroken en vervangen door de huidige oldambtster boerderij. Na de inpoldering van de Westpolder werd in 1875 boerderij Manneplaats (Westpolder 15) afgesplitst en in 1876 boerderij Nieuw Midhuizen (Westpolder 22).

De Hucht, vroeger ook wel De Hogt genoemd, was een gehucht in de gemeente Het Hogeland in de provincie Groningen. Het ligt iets ten noorden van Ulrum. De naam verwijst naar 'hoogte' of 'hoog land'. Het gehucht ligt op een oude kwelderwal die van west naar oost door De Marne loopt. De wal, na de kwelderwal waarop Ulrum ligt, de op een na oudste, dateert uit ongeveer 1000. Vanaf De Hucht kan het dorp Ulrum op twee manieren worden bereikt: via de Ir. A.J. van den Brielweg, waaraan de boerderij ligt sinds de ruilverkaveling en de Noorderweg of via de A.J. van den Brielweg en de Schapenweg. Deze laatste naam verwijst naar de oude route waarover de boeren hun schapen dreven om te grazen op de kweldergronden. De buurtschap bestond uit de westelijke boerderij De Hugt en de oostelijke boerderij Sickemaheerd, die beiden op een huiswierde lagen. Beide heemsteden zijn omgracht. Sickemaheerd was een van de edele heerden van het Grote Reedschap. Het beklemrecht behoorde in 1445 en nog in 1585 aan de familie Onsta van de borg Verhildersum. Later kwam het beklemrecht aan de bewoners van de Asingaborg van Ulrum. Bij de ruilverkaveling werd Sickemaheerd in 1966 afgebroken en beplant met bomen, zodat het erf nog wel herkenbaar is. Het wordt onderhouden door stichting Het Groninger Landschap. Boerderij De Hugt (Ingenieur A.J. van de Brielweg 1) is herbouwd in 1912 en is aan de landbouw onttrokken. De boerderij huisvest nu een bed & breakfast. In 1998 werd op deze boerderij de film De Poolse bruid opgenomen. Bij de nabijgelegen boerderij 'De Capel' (ca. 1585 bie de Capelle) zou zich volgens overleveringen een kapel met een begraafplaats bevonden hebben.