Midhuizen

Westerhorn of De Kolken is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt aan de oude provinciale dijk ten westen van Hornhuizen en ten noorden van Midhuizen en Ulrum. Ten noordwesten liggen de Westpolder en de Hornhuizerpolder. In de buurtschap staan 2 boerderijen. De benaming komt van boerderij Westerhorn, die in het verleden ook De Kolken of Lutjeboeren werd genoemd. De Kolken verwijst naar de vier kolken die hier liggen. Het zijn restanten van de dijkdoorbraak bij de Kerstvloed van 1717. De grootste en meest noordoostelijke kolk ligt ten oosten van boerderij Westerhorn en heeft een oppervlakte van 1,5 hectare. De boerderij Westerhorn is ontstaan uit twee kleinere boerderijen, die in 1797 werden verenigd. Het fraaie voorhuis is van 1914. Het bouwjaar van de schuren is onbekend. Later werden er nog een aantal schuren bijgebouwd. Ten oosten van boerderij Westerhorn staat een kop-hals-rompboerderij met een voorhuis uit 1814. De schuren brandden in 1900 af na een blikseminslag en zijn herbouwd in 1901. Tussen beide boerderijen en ten zuidoosten van de grote kolk stond tot begin 19e eeuw nog een huis dat ook als kroeg heeft dienstgedaan. De tegenhanger van Westerhorn is Oosterhorn ten noorden van Hornhuizen.

Station Ulrum (geografische afkorting Ulr) is een stationsgebouw in Ulrum dat van 1 april 1922 tot 26 oktober 1942 in gebruik was als spoorwegstation aan de spoorlijn Winsum - Zoutkamp.

Elens is een wierde van ongeveer 4,2 meter boven NAP in de gemeente Het Hogeland in het noordwesten van de provincie Groningen. De wierde, met aan de voet een tweetal boerderijen ligt direct ten westen van Ulrum. Tussen Elens en Ulrum loopt het tracé van de voormalige Marnelijn. Ten westen van Elens ligt de wierde Menneweer. In de 17e eeuw lag tussen Elens en Menneweer het gehucht Mollenhuizen. Elens ligt op een oude kwelderrug die van west naar oost door de gemeente loopt en waarop ook de wierden van Vierhuizen, Ulrum, Leens en Wehe liggen. De wierden op deze kwelderrug dateren waarschijnlijk uit de 9e eeuw. Aangenomen wordt dat de naam Alingi in de goederenlijst van het klooster Werden uit ca. 1000 verwijst naar Elens. De naam zou dan iets kunnen betekenen als 'bij de lieden van Ali', waarbij Ali een mansnaam is. De verbuiging van Alingi tot Elens zou wijzen op de (oud)Friese invloed. Vanaf de wierde van Elens is de oude veeweg die naar de noordelijke kwelders liep nog terug te vinden als de Noorderweg. In de wierde zijn bij opgravingen in 1960 vier graven gevonden, die wijzen op een mogelijk vroegmiddeleeuws grafveld. Bij deze opgraving en opgravingen in 1890 en 1933 werden ook een houten put en diverse middeleeuwse voorwerpen gevonden. De wierde telde vroeger vier boerderijen. Aan noordzijde van de wierde staat boerderij Gayckemaheerd (Elensterweg 29), die bekend is sinds 1750. De schuur dateert uit 1883. Ten zuidwesten van deze boerderij staat kop-hals-rompboerderij Elens (Elensterweg 27), bekend sinds 1725. De schuur en het middenhuis stammen uit 1885, het woonhuis uit 1924 en een tweede schuur uit 1930. De boerderij is sinds 1980 onttrokken aan de landbouw en omgezet naar een transportbedrijf. Vroeger stonden aan zuidoostzijde van de wierde ook de boerderijen Oddemaheerd en Almaheerd. Oddemaheerd werd in 1468 in een klauwbrief genoemd als een van de edele heerden van het Grote Reedschap waarop onder andere het redgerrecht en het dijkrecht rustten. Twee jukken land van de boerderij behoorden aan de kalendebroederschap van De Marne. Nadat de laatste bewoners in 1915 waren vertrokken, werd de boerderij afgebroken en herbouwd als Nieuw Elens aan de Elensterweg 19 iets ten oosten van de wierde. Het woonhuis van Nieuw Elens verrees in 1917 en de schuren in 1921. Almaheerd wordt voor het eerst genoemd in 1721 en is in 1856 verplaatst naar het zuiden (Wester Aikemapad 2), waarbij ze haar naam behield.

De Hucht, vroeger ook wel De Hogt genoemd, was een gehucht in de gemeente Het Hogeland in de provincie Groningen. Het ligt iets ten noorden van Ulrum. De naam verwijst naar 'hoogte' of 'hoog land'. Het gehucht ligt op een oude kwelderwal die van west naar oost door De Marne loopt. De wal, na de kwelderwal waarop Ulrum ligt, de op een na oudste, dateert uit ongeveer 1000. Vanaf De Hucht kan het dorp Ulrum op twee manieren worden bereikt: via de Ir. A.J. van den Brielweg, waaraan de boerderij ligt sinds de ruilverkaveling en de Noorderweg of via de A.J. van den Brielweg en de Schapenweg. Deze laatste naam verwijst naar de oude route waarover de boeren hun schapen dreven om te grazen op de kweldergronden. De buurtschap bestond uit de westelijke boerderij De Hugt en de oostelijke boerderij Sickemaheerd, die beiden op een huiswierde lagen. Beide heemsteden zijn omgracht. Sickemaheerd was een van de edele heerden van het Grote Reedschap. Het beklemrecht behoorde in 1445 en nog in 1585 aan de familie Onsta van de borg Verhildersum. Later kwam het beklemrecht aan de bewoners van de Asingaborg van Ulrum. Bij de ruilverkaveling werd Sickemaheerd in 1966 afgebroken en beplant met bomen, zodat het erf nog wel herkenbaar is. Het wordt onderhouden door stichting Het Groninger Landschap. Boerderij De Hugt (Ingenieur A.J. van de Brielweg 1) is herbouwd in 1912 en is aan de landbouw onttrokken. De boerderij huisvest nu een bed & breakfast. In 1998 werd op deze boerderij de film De Poolse bruid opgenomen. Bij de nabijgelegen boerderij 'De Capel' (ca. 1585 bie de Capelle) zou zich volgens overleveringen een kapel met een begraafplaats bevonden hebben.

Kolham is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt ten zuidwesten van Hornhuizen (waartoe het behoort) en ten noorden van Ulrum, aan de Kolhamsterweg. Ter plaatse staan boerderij Kolham en een woning, elk iets van de weg gelegen. Een bosje markeert de locatie van een afgebroken huis. De streek rondom Kolham is in de jaren 1960 grondig gewijzigd door een ruilverkaveling, waarbij ook de Kolhamsterweg werd verlegd. In de 19e eeuw stonden er 5 arbeiderswoningen en 2 boerderijen in Kolham. Ten noorden van de nog bestaande woning stonden nog 3 huizen en ook ten oosten bij het bosje stond een huis. Het laatste huis had een grote schuur ten noorden ervan. Ten zuiden van de nog bestaande woning stond boerderij Vosham. De laatstgebouwde boerderij Vosham dateerde uit 1913. De boerderij werd in 1966 afgebroken in het kader van de ruilverkaveling. Vier woningen werden rond dezelfde tijd afgebroken. Van boerderij Kolham dateren de schuren uit 1865 en het woonhuis uit 1918. Ten oosten van de boerderij liep vroeger een weg naar het noorden naar Hornhuizen. Aan deze weg stond halverwege aan de westzijde een woning, die begin 20e eeuw werd afgebroken. De weg verdween in de jaren 1950.

Mol(l)enhuizen is een verdwenen gehucht tussen de gehuchten Menneweer en Elens op de weg tussen de dorpen Vierhuizen en Ulrum in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Van het gehucht resteert alleen een bossage langs de noordkant van de Menneweersterweg.

De kerk van Ulrum dateert uit de eerste helft van de dertiende eeuw. Het gebouw geldt als een voorbeeld van de vroege romanogotiek, waarbij de meest westelijke travee nog overwegend romaans is. Bij de reductie van Groningen ging de van oorsprong katholieke kerk over naar de hervormden. Vanuit deze kerk begon Hendrik de Cock de Afscheiding van 1834 Het orgel is in 1807 gebouwd door Nicolaus Anthony Lohman en is vermoedelijk het oudste instrument van de orgelbouwersfamilie Lohman dat in Nederland bewaard gebleven is. Het heeft één manuaal, 10 registers en een aangehangen pedaal.

De gereformeerde kerk van Ulrum is een kerkgebouw uit 1901 in Ulrum in de provincie Groningen.

Ulrum (Gronings: Ollerom) is een dorp in de gemeente Het Hogeland in het noorden van de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt aan de weg van Winsum naar Lauwersoog. Het dorp telde in 2023 volgens de gegevens van het CBS 1.330 inwoners. Tussen 2002 en 2005 lag dit aantal ongeveer 450 hoger door de tijdelijke aanwezigheid van een asielzoekerscentrum. Zo had het dorp op 1 januari 2002 1.920 inwoners.

Menneweer is een behuisde wierde in de gemeente Het Hogeland in de provincie Groningen. Menneweer ligt langs de N361 tussen Ulrum en Vierhuizen, bij de afslag naar Zoutkamp. Ten oosten van de wierde ligt de wierde Elens. Tussen Menneweer en Elens lag in de 17e eeuw het gehucht Mollenhuizen. De wierde heeft een hoogte van ongeveer 2,6 meter boven NAP. Een groot deel van de wierde werd vergraven tussen 1900 en 1920. Ook in 1989, 1996 en 1998 zijn er nog delen afgegraven. In de wierde zijn scherven aangetroffen uit de volle en late middeleeuwen. De eerste vermelding is als Menowerfe in de goederenlijst van het klooster Werden rond het jaar 1000. Op de wierde staat boerderij '(Nieuw) Menneweer' uit 1866 (Menneweersterweg 2). Ten zuiden van de wierde staat de oudere boerderij Menneweer uit 1818 (Menneweersterweg 1). Vroeger heeft er ook een daglonerswoning gestaan ten oosten van boerderij (Nieuw) Menneweer. Het klauwboek van Tjassens vermeldt in 1408 dat het redgerrecht viel op Menneweer. Welke boerderij is onbekend. Er hebben ten minste vijf boerderijen op en aan de wierde gestaan. In 1818 waren drie boerderijen in handen van een eigenaar, die in 1818 een nieuwe nog bestaande boerderij bouwde ten zuiden van de wierde, die hij 'Het Klaverblad' noemde, maar die later gewoon weer de naam Menneweer kreeg. De oudere drie boerderijen werden daarop afgebroken. In 1862 werd ook een vierde boerderij opgekocht door de eigenaren van boerderij Menneweer. Hierdoor was de boerderij echter te groot geworden, waarop deze in 1866 werd gesplitst en boerderij Nieuw Menneweer op de wierde werd gebouwd (op de plek van de vierde boerderij), die tegenwoordig kortweg 'Menneweer' (2) wordt genoemd. Van de huidige oudere boerderij Menneweer (1) dateren alleen de schuren uit 1818. Het woonhuis werd in 1958 herbouwd en in 1954 werd er een werktuigenloods bijgebouwd. Tussen 1961 en 1967 heeft er nog een nieuwe bedrijfswoning op het erf gestaan, die echter later werd verkocht en afgevoerd.

De Asingaborg was een borg bij het Groningse dorp Ulrum, waarschijnlijk gebouwd rond het begin van de 15e eeuw. De eerste vermelding van de toenmalige heerd dateert uit 1426. In 1809 is de borg afgebroken.

De Westpolder is een voormalige polder en een waterschap in de Nederlandse provincie Groningen. De polder was gelegen ten noordwesten van Ulrum. De grenzen van het waterschap waren de zeedijk van 1875, die door het waterschap was aangelegd en de gedeeltelijk verdwenen kadijk van de Torringapolder, de Vierhuizerpolder en de Hornhuizerpolder. De polder had als taak het onderhouden van de zeedijk en twee daarin gelegen spuisluizen. Het waterschap had aanvankelijk ook de afwatering als taak, maar deze is in 1906 overgenomen door het waterschap Lauwerzeemolenpolder. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.