Laan van Spartaan

De Puck van Duyne-Brouwerbrug (brug 2161) is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De wijk Laan van Spartaan, waarin deze brug ligt, werd ingericht in de jaren nul van de 21e eeuw. Sportvelden, ooit gelegen aan de rand van de stad, kwamen steeds meer in bebouwing te liggen en Amsterdam had ruimte nodig voor woningen. Er kwam een nieuwe wijk en nieuwe afwateringsgeulen. Een doorsnijdt daarbij de nieuwe wijk. Het stadsdeel Nieuw-West verzocht aan ipv Delft een drietal bruggen te ontwerpen, die paste in het straatontwerp van de gehele wijk. De bruggen liggen parallel aan elkaar. Twee ervan zijn verkeersbruggen, daartussen ligt een voetbrug. In 2011 werden het drietal opgeleverd. De overspanning is daarbij van beton, net als de paalfundering. Enige luxe uitstraling is te vinden in de randliggers. De drie vrijwel identieke bruggen worden afgesloten met metalen hekwerken; verschil zit in de hekwerken van verkeersbruggen en voetbrug, maar is nauwelijks zichtbaar. De voetbrug is daarbij net iets korter. Brug 2161 kwam te liggen tussen de kade waarop de Fanny Blankers-Koenlaan en een parallel daaraan lopende gracht. Aan de overzijde van de laan liggen sportvelden. De brug ging sinds oplevering naamloos door het leven. De gemeente Amsterdam vroeg in 2016 aan de Amsterdamse bevolking om mogelijke namen voor dergelijke bruggen. Een voorstel deze brug te vernoemen naar atlete Puck Brouwer (die al tijdens haar sportloopbaan huwde met Jan van Duyne) werd in april 2020 goedgekeurd en als zodanig opgenomen in de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG).

VVA/Spartaan is een Nederlandse amateurvoetbalclub uit Amsterdam, stadsdeel Bos en Lommer. De club heeft een zaterdag- en een zondagafdeling. Het eerste zaterdagelftal speelt in de Derde klasse van het Nederlands amateurvoetbal (2020/21). Het eerste zondag elftal komt uit in de Vierde klasse zondag (2020/21). De club is ontstaan op 1 juli 1988 als een fusie van VVA (opgericht op 22 september 1901, maar bestond al eerder, ook als VVA, van 6 september 1887 tot 20 februari 1892, en mee deed aan het eerste landskampioenschap voetbal) met De Spartaan (opgericht op 20 april 1903). Beide fusieclubs hebben voor de invoering van het betaaldvoetbal in de finale van het nationale bekertoernooi gestaan: VVA in 1918 en De Spartaan in 1926 en 1937.

De Peter Postbrug (brug 2162) is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De wijk Laan van Spartaan, waarin deze brug ligt, werd ingericht in de jaren nul van de 21e eeuw. Sportvelden, ooit gelegen aan de rand van de stad, kwamen steeds meer in bebouwing te liggen en Amsterdam had ruimte nodig voor woningen. Er kwam een nieuwe wijk en nieuwe afwateringsgeulen. Een doorsnijdt daarbij de nieuwe wijk. Het stadsdeel Nieuw-West verzocht aan ipv Delft een drietal bruggen te ontwerpen, die paste in het straatontwerp van de gehele wijk. De bruggen liggen parallel aan elkaar. Twee ervan zijn verkeersbruggen, daartussen ligt een voetbrug. In 2011 werden het drietal opgeleverd. De overspanning is daarbij van beton, net als de paalfundering. Enige luxe uitstraling is te vinden in de randliggers. De drie vrijwel identieke bruggen worden afgesloten met metalen hekwerken; verschil zit in de hekwerken van verkeersbruggen en voetbrug, maar is nauwelijks zichtbaar. De voetbrug is daarbij net iets korter. Brug 2162 kwam te liggen in de Gerrie Knetemannlaan over de gracht lopend langs de Fanny Blankers-Koenlaan. Straten en pleinen etc. kregen namen van sporters mee. De brug ging sinds oplevering naamloos door het leven. De gemeente Amsterdam vroeg in 2016 aan de Amsterdamse bevolking om mogelijke namen voor dergelijke bruggen. Een voorstel deze brug te vernoemen naar wielrenner en ploegleider Peter Post werd in april 2020 goedgekeurd en als zodanig opgenomen in de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG). Bijkomend verhaal: Gerrie Knetemann fietste van 1975 tot 1983 in de ploeg(-en) onder leiding van Peter Post. In een ander deel (Geuzenveld) van de stad kent Amsterdam een Pieter Postpad en Pieter Postsingel, vernoemd naar de architect Pieter Post.

Drie pergola's is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De drie sculpturen zijn in januari 2011 neergezet in opdracht van het toenmalige Stadsdeel West. In die tijd werd hier de wijk Laan van Spartaan opgeleverd, met als grootste blikvanger het massieve flatgebouw De Tribune, dat in maart 2011 in gebruik is genomen. Bureau Arjan Karssen BNO ontwierp hier samen met constructeur Mark Feijen voor de Gerrie Knetemannlaan, die aan de voorzijde van die flat loopt, een drietal pergola's van roestvast staal en natuursteen. Aan de basis zijn klimplanten geplant, die na verloop van tijd de pergola's in bloemenweelde moeten zetten. De pergola's lijken daarbij op prehistorische dieren. Karssen ontwierp ook tribunes voor de nabijgelegen sportvelden.

Brug 2121 is een vaste voet- en fietsbrug over de Erasmusgracht te Amsterdam Nieuw-West. Zij ligt in het verlengde van de Jacob van Arteveldestraat en ligt in het zicht van de veel grotere Erasmusgrachtbrug in de Rijksweg 10. Het kunstwerk werd ontworpen door DP6 architecten. Zij kwam met een brug die geïnspireerd lijkt op de Japanse vouwkunst origami. Daar waar bij klassieke bruggen de overspanning grotendeels leunt op de landhoofden, kozen de architecten bij deze brug juist een zwaartepunt op één pijler. Deze pijler staat niet in het midden in het water van de Erasmusgracht, waardoor aan de noordkant een grotere doorvaartbreedte kon worden bereikt. Dit had wel tot gevolg dat de trek- en spankracht van de beide uiteinden verschillende waarden kregen, waarop het rijdek met dragende ondergrond gebouwd moest worden. Vanuit de tegen aanvaring beschermde middenpijler gevormd door stalen buispalen reikt het brugdek als het ware naar de landhoofden, die hier niet op de oevers liggen, maar op de dijklichamen. Die overspanning wordt gedragen door twee hoofdliggers, die tevens de balustrades en de aan elkaar gelaste staalplaten torsen. Deze constructie bleek relatief licht. Door de toegepaste landing op de landhoofden kunnen kleine landdieren die gebruik maakten/maken van de groenstroken langs de gracht ongehinderd de brug passeren. Het brugdek, dat uit een prefab stuk bestaat, werd in mei 2010 via de rijksweg 10 (ringweg) aangevoerd. De brug was bij oplevering grijs. Het wegdek is voorzien van reflecterende deeltjes zodat bij de oversteek ook daar het beeld steeds wijzigt.

De Rie Beisenherzbrug (brug 2160) is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De wijk Laan van Spartaan, waarin deze brug ligt, werd ingericht in de jaren nul van de 21e eeuw. Sportvelden, ooit gelegen aan de rand van de stad, kwamen steeds meer in bebouwing te liggen en Amsterdam had ruimte nodig voor woningen. Er kwam een nieuwe wijk en nieuwe afwateringsgeulen. Een doorsnijdt daarbij de nieuwe wijk. Het stadsdeel Nieuw-West verzocht aan ipv Delft een drietal bruggen te ontwerpen, die paste in het straatontwerp van de gehele wijk. De bruggen liggen parallel aan elkaar. Twee ervan zijn verkeersbruggen, daartussen ligt een voetbrug. In 2011 werden het drietal opgeleverd. De overspanning is daarbij van beton, net als de paalfundering. Enige luxe uitstraling is te vinden in de randliggers. De drie vrijwel identieke bruggen worden afgesloten met metalen hekwerken; verschil zit in de hekwerken van verkeersbruggen en voetbrug, maar is nauwelijks zichtbaar. De voetbrug is daarbij net iets korter. Brug 2160 kwam te liggen in de Wim van Estlaan over de gracht lopend langs de Fanny Blankers-Koenlaan. Straten en pleinen etc. kregen namen van sporters mee. De brug ging sinds oplevering naamloos door het leven. De gemeente Amsterdam vroeg in 2016 aan de Amsterdamse bevolking om mogelijke namen voor dergelijke bruggen. Een voorstel deze brug te vernoemen naar zwemster Rie Beisenherz werd in april 2020 goedgekeurd en als zodanig opgenomen in de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG).

Het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis is een voormalig christelijk ziekenhuis in Amsterdam Nieuw-West. Het ziekenhuis ontstond uit een fusie tussen het Sint Lucas Ziekenhuis en het Andreas Ziekenhuis op 1 januari 1996. Deze beide voorlopers van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis hebben elk een lange geschiedenis. Op 1 maart 2013 fuseerde het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in bestuurlijk opzicht met het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam-Oost. De namen van de beide ziekenhuizen bleven hetzelfde en ook de meeste afdelingen bleven intact tot 2015 toen het Sint Lucas Andreas werd hernoemd tot OLVG, locatie West en het bestaande Onze Lieve Vrouwe Gasthuis tot OLVG, locatie Oost. Het gecombineerde ziekenhuis is nu het grootste in Amsterdam.

De Aansluiting Amsterdam-Geuzenveld is een verkeersknooppunt gelegen op brug 134P in Amsterdam Nieuw-West. Ze stond vroeger bekend als afslag S105. Het verkeersknooppunt in de vorm van een Haarlemmermeeraansluiting verwerkt de onderlinge verkeersstromen tussen de Rijksweg 10 (ook wel ringweg Amsterdam) en de Jan van Galenstraat (ook wel Stadsroute 105). De Jan van Galenstraat is de aan/afvoerweg van en naar Amsterdam Geuzenveld (richting stad uit) en De Baarsjes (richting stad in). De bouw vond plaats in 2 fases in de periode eind 1967 tot en met 1969, waarbij de Jan van Galenstraat hier omhoog werd gebracht, toen het gedeelte Ringweg West tussen het Bos en Lommerplein en Jan van Galenstraat werd geopend. Het knooppunt werd toen deels in gebruik genomen (alleen aan de noordkant). Het gehele stelsel kreeg haar opening in 1972, toen ook het gedeelte van de ringweg naar de Cornelis Lelylaan geopend werd. Er werd besloten de rijksweg onder de Jan van Galenstraat door te laten kruizen. Dat bracht problemen met zich mee. Vanuit het noorden daalt de ringweg omdat ze net van de Erasmusgrachtbrug komt (een brug over de Erasmusgracht) en even later weer moet klimmen om via de Jan Evertsenbrug over de Jan Evertsenstraat te klimmen. Ze ligt als het ware in een dal (rijksweg) tussen omringende heuvels (Jan van Galenstraat). Ten zuidwesten van het complex staat het OLVG West, het voormalige Sint Lucas Andreas Ziekenhuis. Ten noordwesten is rond 2011 de woonwijk Laan van Spartaan inclusief soortvelden aangelegd. Ten noordoosten ligt een relatief oude woonwijk, de Robert Scottbuurt met woninkjes van Johannes Martinus van Hardeveld. Ten zuidoosten staat een hoogbouwkantoor in 2018 in gebruik bij de gemeente Amsterdam en laagbouw van het Reumacentrum. In het complex is nog brug 466 verwerkt, een doorgaande weg in het verlengde van de James Rosskade voor voetgangers en fietsers onder de Jan van Galenstraat door. De brug kwam voor rekening van Rijkswaterstaat, die ook met ontwerp kwam. Amsterdam moest echter zelf bijdragen aan de inrichting van de omgeving; hetgeen destijds op 3,5 miljoen gulden werd geschat. Dat er gewerkt werd met gesplitste rekeningen is terug te vinden in de leuningen; de leuningen op de brug van de rondweg verschillen aanmerkelijk met de leuningen boven de gemeentebrug 466.

De Camera Obscurabrug (brug 322) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Ze is gelegen in het verlengde van de Leeuwendalersweg zuidwaarts. Ze overspant de Erasmusgracht, die ten westen van de brug de naam Burgemeester Van Tienhovengracht krijgt. De brug dateert van 1961/1962, vlak na de oplevering kwam een stadsfotograaf van de Gemeente Amsterdam langs om een foto te maken. In die jaren waren zowel Dick Slebos als Dirk Sterenberg werkzaam voor de Dienst der Publieke Werken, maar deze brug werd ontworpen door tijdelijke collega Peter Pennink. De brug vertoont wel gelijkenissen met bruggen van Sterenberg en Slebos, bijvoorbeeld in de betonnen overspanning en de strak uitgevoerde rechthoekige metalen blauwe balustrades. De brug is alleen toegankelijk voor voetgangers en fietsers. De brug ging tot 10 april 2006 naamloos door het leven. Ze kreeg toen haar naam verwijzend naar het werk van Nicolaas Beets. In deze omgeving zijn straten en pleinen vernoemd naar bekende werken uit de Nederlandse literatuur (Leeuwendalers is een landspel van Joost van den Vondel). De vernoeming maakte deel uit van een hele serie vernoemingen van bruggen, zoals de Saïdja en Adindabrug.

De vlam is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het beeld werd ontworpen door kunstenares Edith ten Kate (1917-1995), die het ontwierp voor het Andreas Ziekenhuis. Het door A. Binder Bronsgieterij gemaakte beeld zou volgens kenners te categoriseren zijn als organisch abstract. Diezelfde kenners zagen in het beeld een waakvlam, ten teken van de altijd waakzame verplegers, verpleegsters en andere zorgverleners. Het ziekenhuis werd in 2005 gesloopt, maar de kunst bleef deels behouden. Zo ook deze vlam, die net als de medisch afdelingen verhuisde naar het Lucasziekenhuis, dat op haar beurt in 2013 opging in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG West). De vlam kwam vervolgens te staan aan de zuidkant van de bebouwing. Het beeld is op de sokkel voorzien van een infoplaatje; de kunstenaar heeft het in het voetstuk ondertekend; de naam van de gieterij is daar ook te vinden.

De barmhartige Samaritaan is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het Sint Lucas Ziekenhuis aan de Jan Tooropstraat gaf in 1985 de opdracht voor de maak van het beeld aan kunstenaar G.J. ten Wolde (Gert ten Wolde uit Franeker). Het beeld moet refereren aan de barmhartige Samaritaan uit de gelijknamige parabel. Een samaritaan bood hulp aan een slachtoffer van een geweldsmisdrijf, terwijl hooggeplaatsten het slachtoffer langs de kant van de weg lieten liggen (geen woorden maar daden) (Bijbelboek Lucas 10: 30-35). De hulpverlener hees het slachtoffer op zijn lastdier en bracht hem naar een logement. Het beeld werd neergezet bij de hoofdingang als teken van de roeping van het ziekenhuis in kwestie. Het ziekenhuis kreeg nadien veel verbouwingen, nieuwbouw en herindelingen, waarbij het beeld op de achtergrond geraakte; het stond jarenlang achter het zusterhuis richting Rijksweg 10. Na een nieuwe herinrichting werd het beeld weer bij de hoofdingang geplaatst, niet de daadwerkelijk ingang, maar de in- en afrit van de parkeerplaats voor bezoekers en medewerkers en patiënten van de eerste hulp. Een veel kleinere versie van het beeld wordt sinds 1999 jaarlijks uitgereikt aan de schrijver van de beste publicatie opgesteld door een medewerker van het ziekenhuis, dat in 2013 bestuurlijk opging in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG-West).

Vogelvlucht is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. In de tweede helft van de jaren vijftig bouwde het GVB een nieuwe busgarage in het westelijk stadsdeel ter vervanging en uitbreiding van het gestaag uitbreidende autobuspark. De stadsbebouwing kwam steeds verder westwaarts, maar het gebouw aan de Jan Tooropstraat met dan nog huisnummer 107 lag eigenlijk nog in een woestenij. Garage West, zoals het gebouw bekend werd, werd in 1957 opgeleverd naar ontwerp van de architecten Bastiaan Johannis Odink, J.W. Kamerling en H. Hensel van de Dienst der Publieke Werken. Destijds was het gebruikelijk dergelijke bouwwerken te laten vergezellen door kunst in de openbare ruimte, maar in 1957 was er geen geld voor. Nederland en ook Amsterdam kreeg te maken met een bestedingsbeperking. Het gebouw moest het zonder beeld doen. De beperking was in 1958 alweer afgelopen en beeldhouwer Jan Bons kon vervolgens zijn aluminium Vogelvlucht voltooien bij de firma Louis Donker in Diemen. In december 1958 werd het beeld, vliegende vogels vanuit een nest, geplaatst en onthuld. Opvallend is dat het beeld op de bestektekeningen uit 1955 al te zien is; het beeld is dan verticaal ingetekend, terwijl het in 1958 horizontaal geplaatst is.