Zuidergasfabriek

Spaklerweg 26-28, Amsterdam is een gebouw aan de Spaklerweg, Amsterdam-Oost. Het is sinds 2003 een rijksmonument. Het gebouw werd neergezet als een woning voor de directeur en adjuct-ingenieur van de Zuidergasfabriek, die hier haar terreinen had. Het gebouw stond er als het ware aan het industrieterrein vastgeplakt, gescheiden door een straat. Het is een rechthoekig gebouw, waarbij de noordzijde een afspiegeling is van de zuidzijde; symmetrie was de norm. Die as wordt gevormd door een hemelwaterafvoer. Aan beide geveluiteinden is op de begane grond een erker te vinden, die dienst doet als drager van balkons op de etage. Tussen de erkers/balkons bevindt zich een middenrisaliet waarin luifel en entrees. Het geheel bevindt zich onder een mengeling van zadel- en schilddaken, die uitmonden in twee puntdaken in het midden van de voorgevel en twee dakkapellen aan de zijkanten. Het merendeel van de gevels is opgetrokken in baksteen met hier en daar variatie in het metselverband. Horizontaal wordt hier een daar afgewisseld met natuursteen. Aan beide kopse kanten van het gebouw bevinden zich eveneens entrees, die via trapjes bereikt kunnen worden; hier is de symmetrie losgelaten. Het gebouw dateert uit de periode 1911-1912, de tijd dat het rationalisme hoogtij vierde. De specifieke architect is vooralsnog onbekend; hij was waarschijnlijk werkzaam bij de Gemeentelijke Gasfabrieken. De aanbesteding vond plaats op 4 september 1911; er was toen nog geen adres bekend (en nodig). Er moest gebouwd worden in de Groot-Duivendrechtse polder. De Spaklerweg kreeg pas in 1956 haar naam. In de eerste twintig jaar van de 21e eeuw werden de restanten van de Zuidergasfabriek opgeruimd en de grond moest danig gesaneerd worden. Na die sanering lagen de woningen aan het Bella Vistapark/Bella Vistastraat maar behielden vooralsnog hun “oude adres”. Even ten zuiden van dit gebouw staat Spaklerweg 24, de voormalige opzichterwoning.

De watertoren van de Zuidergasfabriek aan de Spaklerweg in Amsterdam werd gebouwd in 1911. Zij is gebouwd door aannemer J.L. Seeuwen, die de laagste prijs bood op de aanbesteding in het najaar van 1910. Hij bouwde een watertoren met een hoogte van circa 45,00 meter met een borstwering van graniet met daarboven opvallend rood baksteen. Hij zou daarbij ook verantwoordelijk zijn geweest voor het ontwerp, maar dat wordt in de 21e eeuw in twijfel getrokken. Het ontwerp van de toren zou ook van de tekentafels van de Publieke Werken kunnen komen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft een volgende omschrijving: De 41,5 meter hoge watertoren van de Zuidergasfabriek is in 1910-1911 in helderrode baksteen opgetrokken met natuurstenen en in gele siersteen uitgevoerde accenten op een ronde basis naar ontwerp van J.L. Seeuwen in een eclectisch neo-renaissancistische stijl. Natuurstenen jaartalsteen (1910) in dito enkadrering van de hoofdtoegang. De toren heeft een taps verloop met de overkragende reservoirruimte in een tienhoek, bekroond door een tienhoekig koepeldak met lood bekleed, waarop een koepeltorentje op pilasters en een bol met sierlijke bekroning; voorts voorzien van vier wijzerplaten. De detailleringen bevatten onder meer segmentboognissen, bloklijsten, diamantkoppen, boogfriezen en sierbanden; onderaan rondboogvensters, verder rechthoekige vensters.

De Zuidergasfabriekbrug oftewel brug 311 is een dubbele ophaalbrug gelegen in de buurt Amstelkwartier van de wijk Overamstel aan de rechter Amsteloever in Amsterdam-Oost. De brug die al in 1912 bestond verbindt het westelijke en oostelijke gedeelte van de Korte Ouderkerkerdijk en overspant de toegang tot de haven van de voormalige Zuidergasfabriek waarvan de voormalige watertoren goed zichtbaar is. Dit terrein maakt thans deel uit van het Park Somerlust. De witte houten brug is relatief smal en heeft een beperkt draagvermogen (3,5 ton) maar is wel toegankelijk voor het autoverkeer voor de aanliggende huizen en woonboten alhoewel er wel een drietal belemmerende paaltjes staan. De brug dient handmatig te worden bediend met een ketting en kent geen slagboom. De brug maakt onderdeel uit van de fietsroute van Amsterdam langs de rechter Amsteloever en direct na de brug begin het fietspad naar brug 1962 richting Utrechtsebrug en verder langs de Amstel richting Ouderkerk aan de Amstel. De brug ging altijd naamloos door het leven. In april 2018 vernoemde de gemeente Amsterdam de brug naar die Zuidergasfabriek, die hier tot 1967 gevestigd was.

Spaklerweg 24, Amsterdam is een gebouw aan de Spaklerweg, Amsterdam-Oost. Het is sinds 2003 een rijksmonument. Het gebouw werd neergezet als woning voor de (hoofd)opzichter van de Zuidergasfabriek, die hier haar terreinen had. Het gebouw stond er als het ware aan het industrieterrein vastgeplakt, gescheiden door een straat. Het is een rechthoekig bijna vierkant gebouw. De aanbesteding vond plaats op 20 juni 1910 waarbij een serie gebouwen moest worden gebouwd op de terreinen van genoemde gasfabriek; die terreinen werden weliswaar door Amsterdam bestuurd maar lagen nog in de gemeente Ouder-Amstel. Het gebouwtje heeft slechts één bouwlaag met daarboven een zolderetage. De gevels zijn bijna in hun geheel opgetrokken uit baksteen, alhoewel hier en daar wat natuursteen is toegepast. In het schilddak zijn allerlei hoeken toegepast om aan te sluiten op de twee tuitgevels. Deze hebben door de toepassing van hout een enigszins chaletachtig voorkomen. Opvallend is dat de hoofdingang zich niet bevindt aan de straat, maar aan de noordwestelijke gevel. Die deur onderbreek de cordonlijst die de plint scheidt van de rest van het gebouw. In 2020/2021 werd er hevig verbouwd aan het gebouw waarbij er een serre aan werd gebouwd en de fundering verbeterd werd. Onder het rijksmonument was ook een houten bijgebouwtje begrepen; echter het is de loop der jaren verloren gegaan. Bij de verbouwing is bepaald dat eenzelfde gebouwtje wordt teruggezet/gebouwd. Het gehele terrein van de Zuidergasfabriek is in de eerste jaren van de 21e eeuw overgegaan in het Bella Vistapark en –straat. Of het gebouw zijn adres aan de Spaklerweg daarbij behoudt, is onbekend. Het gebouw werd na die herinrichting volledig omringd door nieuwbouw. Het gebouw staat ingeklemd tussen een berk (voorzijde) en een beuk (achterzijde). Even ten noorden van dit gebouw staat Spaklerweg 26-28, de voormalige directeurswoning, die in dezelfde stijl is gebouwd, maar qua stijl meer tegen het rationalisme aanleunt.

Het Bella Vistapark is een stadspark in Amstelkwartier-Noord, Amsterdam-Oost. Het is tevens de naam van het voetpad door het park. Het park, dat al langer bestond als onderdeel van Park Somerlust kreeg op 4 juni 2019 haar naam en werd daarbij vernoemd naar een buitenplaats aan de Amstel. Het park ligt in het verlengde van de insteekhaven met de Zuidergasfabriekbrug en loopt door tot de Amstelstroomlaan. Tot in de 21e eeuw stonden hier gebouwen van het GEB als ook een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Door de introductie van deze nieuwe naam, werd Park Somerlust beperkt tot de strook langs de Amstel. Het park zal na de naamgeving nog verder gedefinieerd worden, aangezien aan de westzijde nog braakliggend terrein ligt (gegevens mei 2021). Aan de noordoostzijde ligt de Bella Vistastraat. Midden in het park staat het gezichtsbepalende rijksmonument, de Watertoren. De watertoren heeft als adres Spaklerweg 22. In het park staat aan de zuidrand een titelloos werk van André Volten.

Park Somerlust is een park in Amsterdam-Oost

De Korte Ouderkerkerbrug (brug 1962) is een fiets- en voetgangersbrug gelegen in de wijk Overamstel aan de rechter Amsteloever in Amsterdam-Oost. De brug overspant de Duivendrechtsevaart en verbindt het westelijke gedeelte van de Korte Ouderkerkerdijk, direct na de Zuidergasfabriekbrug (brug 311) waar het fietspad begint, met de Joan Muyskenweg waarbij het fietspad naast de weg onder de Utrechtsebrug doorgaat en overgaat in de Jan Vroegopsingel. De brug met de op en afritten kent een bochtig verloop en heeft een vrij hoog hellingspercentage op de overspanning. Vanaf de Korte Ouderkerkerdijk gaat het tracé met een flauwe meanderende bocht naar links en daarna met een scherpe bocht naar rechts en na de overspanning over de Duivendrechtsevaart weer met een scherpe bocht naar rechts en dan weer met een flauwe meanderende bocht naar links. De brug zelf steunt op een tweetal V-vormige pilaren in de Duivendrechtsevaart en is voorzien van lichtmasten. De scheepvaart, die tussen de pilaren in moet varen, wordt door middel van een waarschuwingsbord gewezen op het feit dat het een doodlopende vaarweg is. De brug maakt deel uit van de fietsroute van Amsterdam langs de rechter Amsteloever richting Ouderkerk aan de Amstel. In april 2018 vernoemde de gemeente de brug tot Korte Ouderkerkerbrug.

De Amstelstroombrug (brug 2189), is een brug over de Duivendrechtsevaart in Amsterdam-Oost. De naam van de brug bleef tot maart 2025 officieus, ze was tot dan niet opgenomen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen. De naam was wel gegraveerd in het beton van de overspanning.

De Amstelvlietstraat is een straat in de buurt Amstelkwartier Noord, wijk Omval/Overamstel, Watergraafsmeer, Amsterdam-Oost.

In het Bella Vistapark in Amsterdam-Oost staat een titelloos kunstwerk. Het werk is afkomstig van André Volten, die in opdracht van de Dienst der Publieke Werken een beeld mocht ontwerpen voor een nieuw hoofdkantoor van het GEB. Plaatsing dan wel onthulling vond plaats rond 23 mei 1985. Het hoofdkantoor stond destijds aan de Spaklerweg 20. Bij een grondige sanering van de terreinen rond dat terrein in de eerste twintig jaar van de 21e eeuw werd het beeld uitgegraven en bovengronds opgeslagen op de terreinen van de voormalige Zuidergasfabriek, Korte Ouderkerkerdijk 45, Amsterdam. In 2020 was de grond zodanig gereinigd en het park aangelegd, dat plaatsing van het beeld in het Bella Vistapark mogelijk was. Het plastiek bestaat uit drie fors geschapen scheve kubussen, die ook nog eens scheef op elkaar geplaatst zijn. Het gebruikte materiaal is hier roestvaststaal. Het is monochroom beschilderd, maar door verschil in lichtinval lijkt het diverse tinten grijs te hebben. De versie 2020 kreeg een nieuwe verflaag, dit maal aluminiumgrijs.

Boogconstructie is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Oost. Piet Slegers maakte het abstracte beeld voor de vestiging van het Gemeentelijke energiebedrijf (GEB) te Amsterdam, dat opereerde vanuit Spaklerweg 20-26. Het terrein was toen gelegen ten zuiden van het terrein van de Zuidergasfabriek. Slegers kwam met een stalen boogconstructie. De “boog” wordt op spanning gehouden door een staalkabel tussen de twee uiteinden. De twee delen van de boog sluiten met een dwarsverbinding op elkaar aan; dat punt ligt nabij het steunpunt van het beeld. Zowel GEB als de Spaklerweg waren sinds 1991 onderhevig aan veranderingen. Het GEB werd al eind 20e eeuw opgedeeld en gefuseerd tot wat Liander zou worden. Het terrein aan de Spaklerweg kreeg begin 21e eeuw een gedaantewisseling; een industrieterrein werd gedeeltelijk herontwikkeld tot woonwijk. De woonwijk rukte steeds verder op en het terrein kwam daarbij in de weg te liggen. Vanwege de herontwikkeling zal Liander en Alliander het terrein in 2023 verlaten en zich vestigen op een industrieterrein in Sloterdijk III. Wat er dan met de beeldenverzameling gebeurt (Liander kan heeft in 2022 nog vijf kunstwerken), is onbekend. De Boogconstructie van Slegers had in 2022 een plaats achter een hekwerk aan de Amstelstroomlaan, de nieuwe verbindingsweg ter plaatse. Gezien haar grootte is het beeld te zien op Google View. De omgekeerde versie van het beeld staat in Ede onder de titel Ontmoetingsteken; ook die heeft een zigzagverbinding

De Nieuwe Utrechtseweg in Amsterdam is de overgang van de S110 en de A2. De weg is circa 0,5 kilometer lang en verbindt het Knooppunt Amstel met de President Kennedylaan. De Utrechtsebrug maakt deel uit van de weg die werd geopend met de ingebruikname van deze brug op 1 april 1954. Halverwege de weg bevindt zich een Esso-tankstation. Tussen de Nieuwe Utrechtseweg en de veel noordelijker gelegen winkelstraat Utrechtsestraat lopen de Rijnstraat, de Van Woustraat en het Westeinde.