Zuidergasfabriekbrug

De Zuidergasfabriek was van 1909 tot 1967 een complex voor het leveren en produceren van gas voor verwarming en koken in Amsterdam.

De Korte Ouderkerkerbrug (brug 1962) is een fiets- en voetgangersbrug gelegen in de wijk Overamstel aan de rechter Amsteloever in Amsterdam-Oost. De brug overspant de Duivendrechtsevaart en verbindt het westelijke gedeelte van de Korte Ouderkerkerdijk, direct na de Zuidergasfabriekbrug (brug 311) waar het fietspad begint, met de Joan Muyskenweg waarbij het fietspad naast de weg onder de Utrechtsebrug doorgaat en overgaat in de Jan Vroegopsingel. De brug met de op en afritten kent een bochtig verloop en heeft een vrij hoog hellingspercentage op de overspanning. Vanaf de Korte Ouderkerkerdijk gaat het tracé met een flauwe meanderende bocht naar links en daarna met een scherpe bocht naar rechts en na de overspanning over de Duivendrechtsevaart weer met een scherpe bocht naar rechts en dan weer met een flauwe meanderende bocht naar links. De brug zelf steunt op een tweetal V-vormige pilaren in de Duivendrechtsevaart en is voorzien van lichtmasten. De scheepvaart, die tussen de pilaren in moet varen, wordt door middel van een waarschuwingsbord gewezen op het feit dat het een doodlopende vaarweg is. De brug maakt deel uit van de fietsroute van Amsterdam langs de rechter Amsteloever richting Ouderkerk aan de Amstel. In april 2018 vernoemde de gemeente de brug tot Korte Ouderkerkerbrug.

Spaklerweg 26-28, Amsterdam is een gebouw aan de Spaklerweg, Amsterdam-Oost. Het is sinds 2003 een rijksmonument. Het gebouw werd neergezet als een woning voor de directeur en adjuct-ingenieur van de Zuidergasfabriek, die hier haar terreinen had. Het gebouw stond er als het ware aan het industrieterrein vastgeplakt, gescheiden door een straat. Het is een rechthoekig gebouw, waarbij de noordzijde een afspiegeling is van de zuidzijde; symmetrie was de norm. Die as wordt gevormd door een hemelwaterafvoer. Aan beide geveluiteinden is op de begane grond een erker te vinden, die dienst doet als drager van balkons op de etage. Tussen de erkers/balkons bevindt zich een middenrisaliet waarin luifel en entrees. Het geheel bevindt zich onder een mengeling van zadel- en schilddaken, die uitmonden in twee puntdaken in het midden van de voorgevel en twee dakkapellen aan de zijkanten. Het merendeel van de gevels is opgetrokken in baksteen met hier en daar variatie in het metselverband. Horizontaal wordt hier een daar afgewisseld met natuursteen. Aan beide kopse kanten van het gebouw bevinden zich eveneens entrees, die via trapjes bereikt kunnen worden; hier is de symmetrie losgelaten. Het gebouw dateert uit de periode 1911-1912, de tijd dat het rationalisme hoogtij vierde. De specifieke architect is vooralsnog onbekend; hij was waarschijnlijk werkzaam bij de Gemeentelijke Gasfabrieken. De aanbesteding vond plaats op 4 september 1911; er was toen nog geen adres bekend (en nodig). Er moest gebouwd worden in de Groot-Duivendrechtse polder. De Spaklerweg kreeg pas in 1956 haar naam. In de eerste twintig jaar van de 21e eeuw werden de restanten van de Zuidergasfabriek opgeruimd en de grond moest danig gesaneerd worden. Na die sanering lagen de woningen aan het Bella Vistapark/Bella Vistastraat maar behielden vooralsnog hun “oude adres”. Even ten zuiden van dit gebouw staat Spaklerweg 24, de voormalige opzichterwoning.

De watertoren van de Zuidergasfabriek aan de Spaklerweg in Amsterdam werd gebouwd in 1911. Zij is gebouwd door aannemer J.L. Seeuwen, die de laagste prijs bood op de aanbesteding in het najaar van 1910. Hij bouwde een watertoren met een hoogte van circa 45,00 meter met een borstwering van graniet met daarboven opvallend rood baksteen. Hij zou daarbij ook verantwoordelijk zijn geweest voor het ontwerp, maar dat wordt in de 21e eeuw in twijfel getrokken. Het ontwerp van de toren zou ook van de tekentafels van de Publieke Werken kunnen komen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft een volgende omschrijving: De 41,5 meter hoge watertoren van de Zuidergasfabriek is in 1910-1911 in helderrode baksteen opgetrokken met natuurstenen en in gele siersteen uitgevoerde accenten op een ronde basis naar ontwerp van J.L. Seeuwen in een eclectisch neo-renaissancistische stijl. Natuurstenen jaartalsteen (1910) in dito enkadrering van de hoofdtoegang. De toren heeft een taps verloop met de overkragende reservoirruimte in een tienhoek, bekroond door een tienhoekig koepeldak met lood bekleed, waarop een koepeltorentje op pilasters en een bol met sierlijke bekroning; voorts voorzien van vier wijzerplaten. De detailleringen bevatten onder meer segmentboognissen, bloklijsten, diamantkoppen, boogfriezen en sierbanden; onderaan rondboogvensters, verder rechthoekige vensters.

De Amstelstroombrug (brug 2189), is een brug over de Duivendrechtsevaart in Amsterdam-Oost. De naam van de brug bleef tot maart 2025 officieus, ze was tot dan niet opgenomen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen. De naam was wel gegraveerd in het beton van de overspanning.

Spaklerweg 24, Amsterdam is een gebouw aan de Spaklerweg, Amsterdam-Oost. Het is sinds 2003 een rijksmonument. Het gebouw werd neergezet als woning voor de (hoofd)opzichter van de Zuidergasfabriek, die hier haar terreinen had. Het gebouw stond er als het ware aan het industrieterrein vastgeplakt, gescheiden door een straat. Het is een rechthoekig bijna vierkant gebouw. De aanbesteding vond plaats op 20 juni 1910 waarbij een serie gebouwen moest worden gebouwd op de terreinen van genoemde gasfabriek; die terreinen werden weliswaar door Amsterdam bestuurd maar lagen nog in de gemeente Ouder-Amstel. Het gebouwtje heeft slechts één bouwlaag met daarboven een zolderetage. De gevels zijn bijna in hun geheel opgetrokken uit baksteen, alhoewel hier en daar wat natuursteen is toegepast. In het schilddak zijn allerlei hoeken toegepast om aan te sluiten op de twee tuitgevels. Deze hebben door de toepassing van hout een enigszins chaletachtig voorkomen. Opvallend is dat de hoofdingang zich niet bevindt aan de straat, maar aan de noordwestelijke gevel. Die deur onderbreek de cordonlijst die de plint scheidt van de rest van het gebouw. In 2020/2021 werd er hevig verbouwd aan het gebouw waarbij er een serre aan werd gebouwd en de fundering verbeterd werd. Onder het rijksmonument was ook een houten bijgebouwtje begrepen; echter het is de loop der jaren verloren gegaan. Bij de verbouwing is bepaald dat eenzelfde gebouwtje wordt teruggezet/gebouwd. Het gehele terrein van de Zuidergasfabriek is in de eerste jaren van de 21e eeuw overgegaan in het Bella Vistapark en –straat. Of het gebouw zijn adres aan de Spaklerweg daarbij behoudt, is onbekend. Het gebouw werd na die herinrichting volledig omringd door nieuwbouw. Het gebouw staat ingeklemd tussen een berk (voorzijde) en een beuk (achterzijde). Even ten noorden van dit gebouw staat Spaklerweg 26-28, de voormalige directeurswoning, die in dezelfde stijl is gebouwd, maar qua stijl meer tegen het rationalisme aanleunt.

Het Bella Vistapark is een stadspark in Amstelkwartier-Noord, Amsterdam-Oost. Het is tevens de naam van het voetpad door het park. Het park, dat al langer bestond als onderdeel van Park Somerlust kreeg op 4 juni 2019 haar naam en werd daarbij vernoemd naar een buitenplaats aan de Amstel. Het park ligt in het verlengde van de insteekhaven met de Zuidergasfabriekbrug en loopt door tot de Amstelstroomlaan. Tot in de 21e eeuw stonden hier gebouwen van het GEB als ook een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Door de introductie van deze nieuwe naam, werd Park Somerlust beperkt tot de strook langs de Amstel. Het park zal na de naamgeving nog verder gedefinieerd worden, aangezien aan de westzijde nog braakliggend terrein ligt (gegevens mei 2021). Aan de noordoostzijde ligt de Bella Vistastraat. Midden in het park staat het gezichtsbepalende rijksmonument, de Watertoren. De watertoren heeft als adres Spaklerweg 22. In het park staat aan de zuidrand een titelloos werk van André Volten.

Park Somerlust is een park in Amsterdam-Oost

De Nieuwe Utrechtseweg in Amsterdam is de overgang van de S110 en de A2. De weg is circa 0,5 kilometer lang en verbindt het Knooppunt Amstel met de President Kennedylaan. De Utrechtsebrug maakt deel uit van de weg die werd geopend met de ingebruikname van deze brug op 1 april 1954. Halverwege de weg bevindt zich een Esso-tankstation. Tussen de Nieuwe Utrechtseweg en de veel noordelijker gelegen winkelstraat Utrechtsestraat lopen de Rijnstraat, de Van Woustraat en het Westeinde.

Op de oostelijke oever van de Amstel, Amsterdam-Oost staat een titelloos kunstwerk. Het werk staat daar waar het voetgangersgebied van de Amstelboulevard uitkomt op het fietspad van de Omval. Het kunstwerk bestaat uit twee draaiarmen die op twee staketsels staan langs het fietspad van de Amstelboulevard. De kunstenaar Dik Box, hij rekende zich tot de stroming Universal Moving Artists, maakte destijds meerdere van dit soort installaties, bijvoorbeeld voor in Rotterdam (bij de Willemsbrug) en ook in Zoetermeer. De installaties waren (meest) van aluminium profielen en zwaar. Hoe zwaar de installatie dan ook is, de armen bewegen als gevolg van wind die er langs scheert. Het kunstwerk ziet er daarom altijd anders uit. Box stond destijds bekend vanwege zijn zware en beweeglijke objecten; later zou hij juist kiezen voor lichtere materialen zoals hout, maar beweeglijkheid bleef een thema in zijn oeuvre. Het beeld stond eerst in de Dapperbuurt op de Dappermarkt.

Het Beeld van Martin Luther King is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Kunstenaar Airco Caravan (ook wel Maria Koning of Ine Reijnen) wilde in 2018 onder de noemer Monument for Martin Luther King de sterfdatum van Martin Luther King de aandacht brengen door een halve meter hoog beeldje te (laten) plaatsen in steden in Europa en Noord-Amerika. Ook zou een aantal politici als Sylvana Simons, Barack Obama en Michelle Obama anoniem een exemplaar van het beeld ontvangen. Het project, in samenwerking met Ien Sluyters en Marjon Deul, lekte echter uit. Een van de beeldjes werd wel geplaatst bij de ingang van het Martin Luther Kingpark, als “guerilla pop-up expo”. Een aantal beeldjes werd slachtoffer van vandalisme. De kunstenaar richtte zich vervolgens tot het bestuur van Stadsdeel Zuid om tot een definitievere plaatsing van het eerbetoon te komen. Plaatsing van een beeld van de naamgever van het park leek haar logisch. In overleg met buurtbewoners en parkbezoekers zou naar een goede plaats in het park gezocht worden. Vervolgens werd er niet meer over gesproken. De kunstenaar was het wachten beu en plaatste op eigen initiatief op 15 januari 2020 (de geboortedag van King) een groter, bronzen beeld van King. Ze had verwacht daarbij gestoord en tegengehouden te worden, maar niemand reageerde op haar werkzaamheden. Deze waren intens, want het beeld moest met behulp van een betonboor op zijn plaats vastgezet worden. Het beeld is 1,20 meter hoog. De kunstenaar financierde het zelf en hoopte dat het beeld mag blijven staan. De plaatsing van het beeld is enkele maanden later alsnog goedgekeurd door de gemeente, na vragen van de SP. Tiers Bakker, gemeenteraadslid van de SP, vertelde tijdens de officiële onthulling: “Met dit beeld creëren we ruimte om kritiek te hebben. Het moet ons herinneren dat er nog veel te doen is in deze tijd. Racisme in Nederland is een groot probleem.” Dominee, burgerrechtenactivist en voormalig perschef van Martin Luther King Harcourt Klinefelter was aanwezig om het standbeeld officieel te onthullen. Hij nam de beroemde speeches van King op en liep met zijn bandrecorder en microfoon mee in de mars van Selma naar Montgomery in 1965. Op de rug van het beeld staat te lezen: "The ultimate tragedy is not the oppression and cruelty by the bad people, but the silence over that by the good people.”

De Amstelvlietstraat is een straat in de buurt Amstelkwartier Noord, wijk Omval/Overamstel, Watergraafsmeer, Amsterdam-Oost.