Nieuwland (Noardeast-Fryslân)

Molenbuurt (Fries: Mûnebuorren) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Molenbuurt ligt direct ten oosten van Engwierum. Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw verscheen de naam op de topografische kaarten, met de verouderde spellen Mounebuorren. Molenbuurt is ontstaan aan het einde van de 19e eeuw toen er een paar huizen kwamen rond een molen uit 1866. De molen verdween kort na de Tweede Wereldoorlog, nadat hij in 1916 al was ontdaan van de wieken. De buurt groeide door, ook in de richting van Engwierum. Voor de gemeentelijke herindeling in 1984 behoorde Molenbuurt tot de gemeente Oostdongeradeel en tussen 1984 en 2018 tot de gemeente Dongeradeel.

Dokkumer Nieuwe Zijlen (Fries, officieel: Dokkumer Nije Silen) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. De buurtschap ligt ten noordoosten van Kollum, ten noordwesten van Kollumerpomp en ten zuidoosten van Engwierum. De buurtschap ligt bij de brug over het Dokkumergrootdiep, aan de Sylsterwei en de Willem Loréweg, die beide onderdeel zijn van de N358. Ten zuidoosten van de buurtschap ligt een jachthaven. Ten westen van Dokkumer Nieuwe Zijlen liggen enkele aanmeerplekken langs het Jaachpaad.

Sluis Dokkumer Nieuwe Zijlen is een spuisluis bij de buurtschap Dokkumer Nieuwe Zijlen. De sluis bevindt zich aan het einde van het Dokkumergrootdiep. De afwatering van de Friese boezem vindt via deze spuisluizen plaats op het Dokkumerdiep, dat in verbinding staat met het Lauwersmeer. Over de sluis ligt een brug in de N358. De sluis is een rijksmonument.

De kerk van Engwierum is een in 1746 gebouwde kerk als vervanger van de oude middeleeuwse kerk, die omstreeks 1725 was afgebroken. De kerk staat in Engwierum in de Nederlandse provincie Friesland.

Engwierum (Fries, officieel: Ingwierrum, [ɪŋ’vjɪrəm]) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Het dorp ligt ten zuidoosten van Ee, ten oosten van Dokkum, ten noorden van Kollum en ten noordwesten van Kollumerpomp. Het dorp ligt tussen de N358 en het Dokkumergrootdiep. Ten noordwesten is het Lauwersmeer gelegen, met het Nationaal Park Lauwersmeer. In 2023 telde het dorp 575 inwoners. Onder het postcodegebied van het dorp vallen de buurtschappen Dokkumer Nieuwe Zijlen, Molenbuurt, Nieuwland.

Het verzetsmonument te Kollumerpomp is een monument ter nagedachtenis aan het Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog. Het is - op grond van het opschrift aan de voorzijde - ook bekend onder de naam Aldfaers erf, wy weitsje oer dy (Fries voor Erf(goed) van onze voorouders, wij waken over je).

Dijkshorne (Fries: Dykshoarne) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Dijkshorne ligt ten noorden van Engwierum en ten zuidwesten van Ezumazijl. De buurtschap ligt aan de Tibsterwei. Ten oosten van Dijkshorne liggen de buitendijkse gebieden Ganzepolder, Ezingepolder en de Ezumakeeg die onderdeel is van het Nationaal Park Lauwersmeer. Er staat onder meer een vogelkijkhut in het gebied. In de Ganzepolder staat de rond 1850 gebouwde poldermolen De Gans.

De Gans (Fries: De Guos of De Goes) is een poldermolen nabij de Friese buurtschap Ezumazijl, die in de Nederlandse gemeente Noardeast-Fryslân ligt.

De Lauwerszee is een (voormalige) baai in het noorden van Nederland. Hij kreeg de naam van de Lauwers, de grensrivier tussen de provincies Groningen en Friesland. De Lauwerszee is ontstaan in de vroege middeleeuwen en breidde zich in de loop van de elfde en twaalfde eeuw verder uit. Op 25 mei 1969 werd hij afgesloten. Er waren vele plannen geweest voor de afsluiting van de binnenzee, maar deze werden niet doorgezet. Na de watersnood van 1953 is besloten tot drooglegging. In 1960 is het Besluit tot droogmaking van de Lauwerszee aangenomen en is men begonnen met de aanleg van een dertien kilometer lange afsluitdijk met spuisluizen en een schutsluis. Op 25 mei 1969 werd de zee afgesloten en deze heet sindsdien Lauwersmeer. Ten tijde van de afsluiting mondde de Lauwers al geruime tijd niet meer uit in de zee. Het Reitdiep, het Dokkumergrootdiep en de Dokkumer Ee loosden (en lozen) wel hun water op de zee. Doordat het water brak werd, veranderde de natuur in het gebied en ontstonden nieuwe fauna en flora in het gebied. Ter bescherming van dit nieuwe jonge natuurgebied is er op 12 november 2003 besloten het Lauwersmeer aan te wijzen als nationaal park.

Gemaal Dongerdielen is een gemaal bij de Friese plaats Ezumazijl. Het gemaal werd in 1931 gebouwd tijdens de vernieuwing van de Sluis Ezumazijl. Het water gaat via de Raskes naar het Lauwersmeer. In dezelfde tijd is ook de sluis vergroot en vernieuwd. Het gemaal heeft drie pompen, die elke minuut samen bijna 1 miljoen liter water uit de polder het Lauwersmeer in kunnen pompen. In 1979 is het gemaal geautomatiseerd. Wanneer het water op een bepaalde hoogte staat, beginnen de pompen automatisch te werken.

Sluis Ezumazijl is een sluis bij de plaats Ezumazijl. De Ezumazijl is een spui- en keersluis uit 1672 tussen de Zuider Ee en de Raskes, die in verbinding staat met het Lauwersmeer. Over de sluis ligt ook een brug. In 1931 werd de sluis vernieuwd en werd aan de zuidzijde gemaal Dongerdielen gebouwd. De sluis en de gedenksteen zijn eigendom van de Stichting Waterschapserfgoed en zijn aangewezen als rijksmonument. In 2023 zijn de twee grote sluisdeuren aan de Raskes zijde vernieuwd, en is ook een vispassage aangelegd waardoor vis vanuit de Suderie kan reizen naar de Raskes en vice versa.

Kollumeroudzijl (Fries: Kollumer Aldsyl; Nedersaksisch: Kölmeroldziel) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Kollumeroudzijl ligt ten noorden van Kollum, bij de brug over de Zijlsterried. De buurtschap is gelegen aan een afgesneden meander van het Dokkumergrootdiep, het Oud Dokkumerdiep. De buurtschap bestaat uit een zevental adressen aan de Wouddijk.