FilmKoepel

De Koepelgevangenis van Haarlem, meestal De Koepel genoemd, is een voormalige strafgevangenis in de stad Haarlem. Het gebouw is een van de drie koepelgevangenissen die Nederland kent. De andere twee bevinden zich in Arnhem en Breda. Alle drie zijn opgenomen in het Rijksmonumentenregister. De Koepelgevangenis in Haarlem werd van 1899 tot 1901 gebouwd door justitiearchitect W.C. Metzelaar. Hij baseerde zich op het ontwerp van zijn vader Johan Frederik Metzelaar, die in Breda en Arnhem reeds koepelgevangenissen had gerealiseerd. Net als die andere koepelgevangenissen is ook de gevangenis in Haarlem een rijksmonument. Tot 2016 was het gebouw rijkseigendom. In dat jaar sloot de gevangenis vanwege het teruggelopen aantal gedetineerden en bezuinigingen. Het monumentale gebouw en het omliggende terrein werden door de gemeente Haarlem aangekocht en in 2019 doorverkocht aan de Stichting Panopticon. Deze zorgde voor de herontwikkeling van gebouw en omgeving. De Koepel bevat vier gestapelde cellenringen met in totaal 240 cellen.

Brouwerij Het Scheepje of brouwerij 't Scheepje is een voormalige bierbrouwerij uit de Noord-Hollandse stad Haarlem. De brouwerij, die uit 1351 dateerde, was gelegen aan de Houtmarkt 7 langs het Spaarne..

De Gedempte Oostersingelgracht is een straat en gedempte singel in de Noord-Hollandse stad Haarlem. De Oostersingel werd in 1972 gedempt, waardoor een brede route voor het wegverkeer ontstond. De straat begint bij het laatste stukje van de Herensingel, nabij de Amsterdamse Poort, kruist vervolgens de Amsterdamsevaart en Papentorenvest om vervolgens de spoorlijn Haarlem - Amsterdam onderdoor te gaan en te eindigen bij de Oudeweg.

De Sint Nicolaasbrug ook bekend als de Koralenbrug was een brug in het centrum van de stad Haarlem. De brug is in 1804 afgebroken. De brug verbond de oevers van het Donkere Spaarne en de Houtmarkt. De brug lag in het verlengde van de Koralensteeg, en was vernoemd naar de in 1450 gestichte Sint Nicolaaskapel, die aan het eind van de Spaarnwouderstraat tussen de Houtmarkt en de Spaarnwouderpoort was gelegen. Er bestaan plannen om de brug weer terug te brengen om zo de verbinding tussen het centrum van de stad en het stadsdeel Haarlem-Oost te verbeteren. De brug zou dan aangelegd worden als ook het hele gebied rond de koepelgevangenis op de schop gaat, als onderdeel van plan Spaarnesprong.

De Burgwal, voorheen ook bekend als de Spaarnwouderbuurt, is een buurt in de Noord-Hollandse stad Haarlem gelegen ten oosten van het Spaarne. Het is gelegen in de wijk Oude Stad. Ter onderscheiding van de gelijknamige gracht, Burgwal wordt de buurt ook wel de Burgwalbuurt genoemd. De buurt wordt in het oosten begrensd door de Lange Herenvest en in het noorden door de Gedempte Oostersingelgracht en Papentorenvest.

De Amsterdamse Poort, vroeger Spaarnwouderpoort geheten, is een Haarlemse stadspoort uit het midden van de 14e eeuw. De poort staat aan het einde van de Spaarnwouderstraat en de oude route van Amsterdam naar Haarlem. Na oprichting werd hij de Spaarnwouderpoort genoemd omdat de weg naar Amsterdam in die tijd via Spaarnwoude liep, in verband met de passage van de Liede. De poort ligt aan de oostrand van de historische Oude Stad. De brug die over de Stadsbuitensingel ligt heet de Amsterdamse Poortbrug. Ten noorden van de poort heette de singel plaatselijk de Oostersingel, deze is volledig gedempt. Ten zuiden van de poort heet de singel, de Herensingel, deze is gedeeltelijk gedempt. De Amsterdamse Poort is de enige poort die nog over is van oorspronkelijk veertien stadspoorten. Het is ook de allereerste poort die werd vermeld. Hij is gebouwd bij de eerste uitbreiding van de stad, toen de Burgwal, een terrein ten oosten van het Spaarne, binnen de wallen werd getrokken. Volgens de overlevering zou Kenau Simonsdochter Hasselaer op de walmuren bij de Amsterdamse Poort hebben gestaan om de Spaanse aanval tijdens de Tachtigjarige Oorlog af te slaan. Het is de enige poort die het beleg zonder noemenswaardige schade heeft doorstaan. De Amsterdamse Poort is een rijksmonument.

De Houtmarkt, vroeger ook Stroomarkt of Langedijk genoemd, is een straat in de Noord-Hollandse stad Haarlem. De straat loopt langs de rivier het Spaarne vanaf de Dijkstraat tot aan de Vissersbocht. Het ligt in het stadsdeel Centrum, in de wijk Oude Stad en in de buurt de Burgwal. De straat is vernoemd naar de markt die hier plaatsvond en waar hout werd verhandeld. Tot 1804 verbond de Sint Nicolaasbrug de Houtmarkt met het Donkere Spaarne aan de overkant van het Spaarne.

Teylers Hofje is een van de twintig hofjes die Haarlem kent. Het Teylers Hofje is te vinden aan de Koudenhorn 64a, aan het Spaarne aan de rand het centrum van Haarlem. De achteringang (niet open voor publiek) is gelegen aan de Teylershofjestraat. Het Teylers Hofje is van 1787 en is gesticht uit de nalatenschap van Pieter Teyler van der Hulst net als het op steenworp afstand gelegen Teylers Museum aan het Spaarne. Naast het museum ligt het Teylers Fundatiehuis in de Damstraat 21. Pieter Teyler van der Hulst vestigde al een hofje in 1752, na de dood van zijn vrouw. Hij vestigde dit hofje op het terrein van het huidige Vrouwe- en Antonie Gasthuys. In zijn testament bepaalde hij dat er een nieuw hofje gebouwd moest worden aan het Spaarne. In 1787 werd het Teylershofje verplaatst naar de Koudenhorn. Pieter Teyler bestemde zijn hof voor eerzame dames van boven de 70. Thans wonen er ook alleen vrouwen, maar die zijn algemeen wel wat jonger. Het hofje telt 24 huisjes gelegen rond een binnentuin. Deze huisjes hebben de status rijksmonument en zijn ingeschreven onder nummer 19507 in het monumentenregister. In het hoofd- of voorgebouw is een beheerderswoning en een regentenkamer te vinden. Op de binnenplaats bevindt zich een hardstenen pomp. Het ontwerp is van architect Leendert Viervant die ook het ontwerp van de Ovale Zaal in het Teylers Museum heeft gemaakt. Het hofje heeft aan de kant van de Koudenhorn een neoclassicistische façade, de entree wordt geflankeerd door dorische zuilen. Eind 2020 is het Teylers Hofje aangekocht door Vereniging Hendrick de Keyser met steun van de BankGiro Loterij. Het hofje is overdag vrij toegankelijk, alleen niet op zondag.

Stadsbuitensingel, Buitensingel of Stadssingel was de benaming voor de Haarlemse waterlopen die de binnenstad omsingelen. Van noord naar zuid maakten de Schotersingel, Kloppersingel, Papentorensingel (gedempt), Oostersingelgracht (gedempt), Herensingel, Kampersingel, Gasthuissingel, Raamsingel, Zijlsingel en Kinderhuissingel uit van deze singel. Zie de afzonderlijke artikelen voor meer informatie.

Haarlem-Oost is een stadsdeel van de gemeente Haarlem met 21.721 inwoners. Het stadsdeel bestaat uit 4 wijken ten oosten van de binnenstad en de rivier het Spaarne. Aan de oostkant wordt het stadsdeel begrensd door rivier de Liede en in het zuiden door de Schipholweg (N205). Op de grens van Haarlem-Oost en het centrum bevindt zich de karakteristieke Koepelgevangenis, evenals Molen de Adriaan en de Scheepmakersdijk. Ook staat de enige overgebleven stadspoort in dit stadsdeel, namelijk de Amsterdamsepoort. Deze ligt aan het einde van de (gedempte) Amsterdamsevaart. Ook zijn de Oostvest, Papentorenvest en het laatste stuk van de Herensingel gedempt om plaats te maken voor het verkeer. Haarlem-Oost valt op te delen in drie gebieden de Waarder- en Veerpolder, De Amsterdamse- en Slachthuiswijk en Parkwijk.

De Hoofdwerkplaats Haarlem is een revisiewerkplaats van de Nederlandse Spoorwegen aan de Voormalige Oudeweg te Haarlem.

De Bakenesserkerk is een kerk in het centrum van Haarlem, gelegen in de buurt Bakenes. Opvallend is de witte toren, die vrijwel gelijk is aan de toren van de Grote of Sint-Bavokerk op de Grote Markt te Haarlem.