Marnewaard

De Ballastplaat is een voormalige zandbank in de vroegere Lauwerszee, gelegen tussen de vaargeulen Oort en het Vierhuizer Gat aan noordzijde en de Slenk en de Zoutkamperril aan west- en zuidzijde. Bij de afsluiting van de Lauwerszee in de jaren 1960 werd de dijk langs de noordzijde van de Ballastplaat gelegd. De naam verwijst naar de plek waar zeilschepen vroeger hun ballast overboord gooiden.

Het oorlogsmonument in de Nederlandse plaats Doezum is een monument ter nagedachtenis aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

Lauwersoog is een dorp in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het dorp telt ongeveer 175 inwoners. Het dorp is na 1969 ontstaan, na de indijking van de Lauwerszee tot het Lauwersmeer. Lauwersoog is vooral bekend als vertrekplaats van de veerdienst naar Schiermonnikoog en is te bereiken via de N361. Bus 51 naar Leeuwarden en bus 163 naar Groningen geven aansluiting op de boot. Lauwersoog is een belangrijke vissershaven (lettercode: LO) en heeft een eigen visafslag. Veel kotters uit Zoutkamp (ZK), Oostdongeradeel (OL) en Westdongeradeel (WL) hebben hier hun thuishaven. Ook een gedeelte van de vissersvloot van Urk (met lettercode UK) en sommige Deense vissers leggen regelmatig aan in Lauwersoog. Het dorp en de haven zijn zeer geliefd bij dagjesmensen, ook vanwege de mogelijkheden om verse vis te eten. Tot het dorp behoort ook de wijk Robbenoort, genoemd naar de zandplaten Robbenplaat en de Oort. Oort betekent ook eiland (zie Nienoord). Tijdens de sluiting van de Lauwerszee, toen Lauwersoog nog een werkhaven vormde, werd de haven Oorthaven genoemd. In Lauwersoog is een schutsluis, de Robbengatsluis, om van het meer (met name het Vaarwater naar Oostmahorn) naar de Waddenzee te kunnen varen. De spuisluizen van het afstroomgebied van het Reitdiep, de R.J. Cleveringsluizen genaamd, bevinden zich ten westen van het dorp. Hier loopt de grens tussen Groningen en Friesland. Tot 1992 behoorde Lauwersoog tot de gemeente Ulrum, die in dat jaar opging in de nieuwe gemeente De Marne welke op haar beurt in 2019 weer opging in Het Hogeland. Om de lichtuitstoot in de haven terug te dringen heeft de gemeente het plan om het lichtniveau binnen drie jaar met 50% te verminderen.

Het Noordelijk pinksterkamp (meestal afgekort tot NPK) is het grootste jaarlijks terugkerende scoutingkamp in Nederland en een van de grootste in Europa. Het kamp werd in 1924 voor het eerst gehouden en trekt sinds de jaren 1990 jaarlijks meer dan 3.000 deelnemers, afkomstig van ongeveer 75 scoutinggroepen uit Groningen, Friesland, Drenthe, Noord-Holland, en Overijssel. Voorheen werd het NPK onder andere gehouden in het Kniphorstbos te Anloo, maar dit terrein is in 1997 door het ministerie van Defensie verkocht aan Staatsbosbeheer. Mede vanwege de vele grafheuvels in het gebied gaf Staatsbosbeheer geen toestemming het jaarlijkse kamp in het Kniphorstbos voort te zetten. In overleg met defensie werd in 1998 de Marnewaard in het Lauwersmeergebied gekozen als vaste plaats voor het kamp.

Het Lauwersmeer is een meer in het noorden van Nederland, op de grens van de provincies Groningen en Friesland. Het is op 23 mei 1969 ontstaan door het afsluiten van de Lauwerszee.

Marnehuizen is een militair oefendorp in het Nederlandse militair oefenterrein Marnewaard en behoort bij de Willem Lodewijk van Nassaukazerne. Het dorp is gebouwd als bezuiniging om ervoor te zorgen dat Nederlandse militairen niet langer naar Duitsland of Engeland hoeven om te trainen. Het dorp maakt realistische training in stadsoorlog mogelijk en de militaire naam is dan ook 'Urban Training Centre'. Het oefendorp wordt ook door de brandweer, politie, Mobiele Eenheid en door buitenlandse strijdkrachten en anti-terreureenheden (zoals de DSI en de FBI) gehuurd voor oefeningen, al dan niet in samenwerking met de Nederlandse defensie.

Het Nationaal Park Lauwersmeer is een ca. 60 km² groot nationaal park in het noorden van Nederland. Na de afsluiting van het Lauwersmeer in 1969 zijn de hooggelegen zeebodems (het wad) droog komen te staan. In de eerste jaren zijn grote delen hiervan vrijwel aan hun lot overgelaten, zodat er met name ten oosten van de weg van Zoutkamp naar Lauwersoog veel natuur ontstond. Het gebied heeft een open karakter, al bevindt zich in het noorden, ten zuidoosten van Lauwersoog, het Ballastplaatbos en in het zuiden, bij Dokkumer Nieuwe Zijlen het Zomerhuisbos. Het nationaal park is een verblijfplaats voor (trek)vogels, zoals de slechtvalk, de rosse grutto, lepelaar. In de winter verblijven er veel ganzen. Er is een vogelkijkhut in Ezumakeeg.

De Gebroeders Luden is een voormalige reddingboot van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM).

De Willem Lodewijk van Nassaukazerne is een kazerne aan de oostzijde van het Nederlandse Lauwersmeer. Het complex ligt ongeveer twee kilometer ten westen van het Groninger dorp Vierhuizen en zo'n vier kilometer ten noordwesten van Zoutkamp. De kazerne is eind jaren tachtig gebouwd en biedt plaats aan eenheden uit binnen en buitenland die van de faciliteiten gebruikmaken voor oefeningen in het oefen- en schietterrein Marnewaard of het oefendorp Marnehuizen.

De R.J. Cleveringsluizen (vóór 2 oktober 2007 Lauwerssluizen) zijn spuisluizen ten westen van Lauwersoog. Het spuisluizencomplex in de N361 bestaat uit drie bouwwerken (met elk vier spuikanalen), waarvan er twee op het grondgebied van Friesland staan en de andere zich in de provincie Groningen bevindt.

Maddenze of Maddens is een niet nader gelokaliseerd verdwenen kerkdorp in Het Hogeland, dat wordt genoemd in een lijst van kerspelen van de proostdij Leens uit ongeveer 1475 (inkomsten bisdom Munster). Door sommigen wordt deze plaats gedacht gelegen te hebben in de Kerkvoogdijpolder ten westen van het dorp Vierhuizen. Meer bepaald het Uitland (van Zoutkamp); vóór 1969 een stuk buitendijks kwelderland. Volgens overleveringen zou de vroegere losstaande kerktoren van Vierhuizen gebouwd zijn met stenen uit Maddenze. Volgens de 17e-eeuwse geschiedschrijver Pier Winsemius zou zich nog in de 14e eeuw 'up het Uthland' een 'groet en starck slot' hebben gestaan om de monding van de Hunze te beheersen. In de loop der eeuwen werden er veel sporen van vroegere bewoning aangetroffen (paalwerk en turfputten), zodat werd gedacht dat er vroeger nog een bedijking achter de 'Panser uterdiek' Panserpolder moet hebben gelegen en sommigen zelfs dachten dat er een dorp met de naam Uitland zou hebben gestaan. In 1970 werd vier meter uit de dijk van de Kerkvoogdijpolder een grote steen met resten van specie gevonden. Door het Biologisch-archeologisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen werden dat jaar vervolgens aardewerkscherven uit de 4e of 5e eeuw aangetroffen. Op dezelfde plek stond zeker nog rond 1580 een boerderij, maar in de kerspellijst van 1559 komt de naam Maddenze niet meer voor. Mogelijk werd de plaats net als bijvoorbeeld het Friese Wangrom rond 1500 overslibt. Het is echter allerminst zeker of er ooit een dorp op het Uitland heeft gelegen en of deze in verband stond met de naam Maddenze.

De Blikplaat is een voormalige zandbank in het zuiden van de Lauwerszee in de Nederlandse provincie Friesland. De zandplaat lag tussen het Dokkumerdiep aan westzijde, de Slenk aan noordzijde en werd aan oostzijde door de geul Babbelaar gescheiden van de zandbank Hoge Zuidwal. Aan de zuidgrens lag de polder Nieuw-Kruisland. Na de totstandkoming van het Lauwersmeer in 1969 is de zandbank onderdeel geworden van de Kollumerwaard. Het noordelijke deel werd doorgraven door het Simonsgat, waardoor er sindsdien twee gebieden zijn; de Sennerplaat aan westzijde en de Blikplaat aan oostzijde. Het middelste deel heet sindsdien Pompsterplaat. Deze drie delen vormen samen onderdeel van een natuurgebied. Het meest zuidelijke deel is tot landbouwgrond gemaakt. De grens tussen landbouwgrond en natuurgebied wordt gevormd door de Kwelderweg. In het westelijke deel van de Pompsterplaat is recreatiegebied Kollumeroord aangelegd met het Diepsterbos en het Zomerhuisbos en villapark Lauwerssee.