Dommelse Watermolen

De Sint-Martinuskerk is de parochiekerk van Dommelen, gelegen aan Bergstraat 15.

Agnetendal is een vrouwenklooster te Dommelen, dat bestond van 1442 tot 1716. Het klooster werd gesticht vanuit het in 1430 ontstane klooster te Achel bij Gheen Beemden of Geenenbroek, dat Catharinadal heette. Dit was een klooster van de Reguliere Derde Orde der Franciscanessen. Ook in Peer ontstond een soortgelijk klooster, dat aan Sint-Agnes was gewijd.

Dommelen is een kerkdorp gelegen in de streek de Kempen, provincie Noord-Brabant en is onderdeel van de gemeente Valkenswaard. Tot 1934 was Dommelen een zelfstandige gemeente. Dommelen is vooral bekend dankzij de daar gevestigde Dommelsch brouwerij. Verder is vermeldenswaard de Dommelse Watermolen, een oude watermolen en het dorpscafé De Oranjeboom met boerderijgedeelte van het langgeveltype met dwarsdeel uit 1825 waar de brouwerij ooit is begonnen. Dommelen ontleent zijn naam aan de rivier de Dommel, waaraan de watermolen gelegen is. In 2007 telde Dommelen 9387 inwoners. Dommelen heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Dommelen daarom 'in' Valkenswaard.

De Sint-Pauluskerk was een parochiekerk in de Valkenswaardse wijk Het Gegraaf, gelegen aan de Kerstroosstraat.

De Johannes Evangelistkerk was een katholieke kerk te Valkenswaard, gelegen aan de C. Ruys de Beerenbrouckstraat 3. Deze kerk werd ingewijd in 1964 en werd ontworpen door architectenbureau Geenen & Oskam. Het was een kerk in modernistische stijl. Het was een rechthoekig gebouw met vijf naast elkaar gelegen zadeldaken, hoge glasgevels en het koor in een smal, doosvormig bakstenen gebouw vervat, dat tegen genoemde zadeldaken aan was geplaatst. Voor de kerk stond een hoge, slanke klokkentoren, opgebouwd uit vier bakstenen kolommen die een kruisvorm suggereren. De kerk werd in 1988 onttrokken aan de eredienst, en in 1989 gesloopt.

De Venbergse watermolen ligt ten zuiden van Valkenswaard op de Dommel. Deze watermolen werd voor het eerst vermeld in een document uit 1227 van Hertog Hendrik I van Brabant die een derde deel van de molen schonk aan het zusterklooster in Postel. De bezittingen van dit klooster gingen in 1275 over op de norbertijner Priorij van Postel. In 1331 werd deze molen, in een document van Jan I van Brabant, voor het eerst als banmolen van deze priorij aangemerkt. In 1336 kwam het maalwerk (thgemael)geheel in het bezit van deze priorij, terwijl in 1345 de mulder al zijn bezittingen aan de priorij verkocht. Over de eigendomsrechten in het verleden, die nogal ingewikkeld in elkaar staken, waren de meningen voor die tijd tamelijk verdeeld. Uit 1370 stamt een document namens Johanna van Brabant, waarin de boeren van Someren en Lierop verplicht werden hun koren hier of op de Westerhovense Watermolen te laten malen. In 1426 is sprake van een schenking aan de priorij van enige goederen die tot de Venbergse Hoeve behoorden. Het betrof hier een omgrachte hoeve die bewoond werd door een beheerder, kelder genaamd, namens de priorij. Men sprak in dit verband van De Kellerhoef. In 1598 werd Willem Hendricx als kelder genoemd. Deze heeft het door zijn voorganger sterk verwaarloosde goed hersteld en uitgebreid. Hij stierf in 1615, waarna het kelderschap nog tot 1648 bleef bestaan. Toen werden de goederen door de Staten van Holland genaast en verkocht, waarbij ze toekwamen aan het Huis van Oranje, dat een rentmeester aanstelde die de molen voor steeds drie jaar verpachtte. Het banrecht bleef gehandhaafd. De abdij van Postel protesteerde hier herhaaldelijk tegen. Na afloop van de Spaanse Successieoorlog werden in 1716 alle Postelse abdijbezittingen in de Meierij van 's-Hertogenbosch, waaronder de Venbergse watermolen nogmaals geconfisqueerd door de Raad van State van Holland. Hiertegen werd opnieuw door de abt van Postel geprotesteerd, waarbij zelfs de hulp van keizer Karel VI werd ingeroepen, doch tevergeefs. Van 1723 tot 1728 werd Jan Peter Smits molenaar. Hij was de stamvader van de families Smits van Oyen en Eckart. In 1740 werd het tot Postel behorend landgoed publiekelijk verkocht. De Venbergse Hoeve was een van de best renderende boerderijen van de omgeving geworden. Ook de brouwers Jan en Adriaan Snieders, van waaruit de Dommelsche Bierbrouwerij is voortgekomen, zijn in de 18e eeuw eigenaar van de hoeve en molen geweest. In de 19e eeuw werd de molen bemalen door de families Verheijen, Thijs, Loos en Van Poppel, en vanaf 1918 door de familie Rietra. In 1895 werd een nieuw molenhuis gebouwd. Begin jaren 70 van de 20e eeuw dreigde de molen te verzakken. Aangezien er geen subsidie voor restauratie ter beschikking kwam, hebben vader en zoon Jac Rietra de molen gerestaureerd om de situatie zoals die bestond aan het eind van de 19e eeuw zo goed mogelijk te benaderen. Dit gebeurde tussen 1973 en 1977. Het molenhuis was een café-restaurant maar sloot in 2022. De Venbergse Watermolen dient vaak als vertrekpunt voor een wandeling over het nabijgelegen natuurterrein de Malpie.

Deelshurk is een buurtschap in de gemeente Valkenswaard in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het ligt ten zuidwesten van de plaats Valkenswaard.

Het Huis Loon of Kasteel Loon was een 15e-eeuws kasteel in de Nederlandse gemeente Waalre, provincie Noord-Brabant. Het kasteel dankt zijn naam aan de nabijgelegen buurtschap Loon. Restanten van het kasteel zijn bewaard gebleven in de huidige boerderij, die sinds 1968 als rijksmonument is geclassificeerd.

De Loondermolen was een watermolen op de Dommel, ten zuiden van Waalre en ten noorden van Valkenswaard. Ze diende als korenmolen. De watermolen bevond zich op de plaats waar de heerlijkheid Waalre, Valkenswaard en Aalst haar hoofdkwartier had. De Dommelseweg gaat hier via de Loondermolenbrug over de Dommel. De heren van Waalre waren tevens heren van Herlaar en nog andere plaatsen, en ze woonden aanvankelijk niet bij de Loondermolen. Het kasteel van Loon zou, als adelijcks huijsinghe (slotje) pas in de eerste helft van de 15e eeuw zijn gebouwd. Dit huis werd in 1867 gesloopt en verbouwd tot boerderij. Deze werd in 1934 getroffen door brand en opnieuw opgebouwd in gewijzigde vorm. Ze heet nog steeds Het Kasteel. Een deel van de naar de Loonderweg gekeerde gevel is nog een restant van het oude kasteel. De Loondermolen bestond vermoedelijk niet voor 1368, aangezien een document van toen wel over de nabijgelegen Keersoppermolen, maar niet over de Loondermolen repte. Pas in 1384 werd de molen voor het eerst vermeld als zijnde in bezit van de heerlijkheid. Het was een dwangmolen voor de inwoners van bepaalde nabijgelegen gehuchten. In 1545 kwam een commissie in opdracht van keizer Karel V de stuwhoogten vaststellen bij de diverse watermolens. In 1703 stelde de heer van Waalre enz., Gerard Hubert van der Clusen, voorwaarden op voor de verpachting van de molen aan een molenaar. Deze bevatte vele verplichtingen. Vanaf 1793 kwam de molen in eigendom van de molenaars, vanaf 1888 was ze vaak in bezit van tabaksfabrikanten als Swane en in 1937 kwam ze in het bezit van Waterschap De Dommel. De molen was bedekt met leien, die mogelijk bij de sloop van het Kasteel beschikbaar zijn gekomen. Het gebouw was van hout. De molen werd gesloopt, maar het molenhuis bleef bewaard. Het werd herbouwd na een brand in 1907, en het werd sterk gewijzigd in 1966.

De Keersoppermolen was een watermolen op de Keersop, gelegen nabij de plaatsen Riethoven en Dommelen. Hij lag in de buurtschap Keersop, ook Kerspe geheten. De molen fungeerde oorspronkelijk als korenmolen en was eigendom van de Heer van Herlaar, die tot 1368 ook Heer was van Waalre, Valkenswaard en Aalst. Hij bezat in de 14e eeuw ook die moelen te Kerspe met allen toebehoirten ende alle die visscherije vander moelen opwairt tot des boevenbempt toe. Ook in een document uit 1441 werd de molen genoemd. In 1670 kwam de molen in bezit van de adellijke familie Prouveur, en in 1711 in bezit van de familie Verhoeven, toen dochter Hendrica Prouveur met Hendrick Verhoeven trouwde. De laatste mulder van dit geslacht overleed in 1957. In 1873 werd de molen uitgebreid met een oliemolen, die in hetzelfde gebouw werd ondergebracht. Hiervoor werden onderdelen van een rosoliemolen uit Walik gebruikt. Hij zou door een stoommachine aangedreven zijn. In 1929 was de molen de tweede in de reeks 'De watermolens op den Dommel' die de architect en pentekenaar Johan Dionysius Looyen beschreef en tekende in de Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche courant. In 1938 kwam een einde aan het functioneren van de molen, want de stuwrechten werden door het waterschap afgekocht. Het rad werd gesloopt en, na het overlijden van mulder Frans (Franciscus) Verhoeven, raakte de molen in verval. In 1977 werd de molen verkocht aan een nieuwe eigenaar, die er horeca wilde beginnen. Weduwe Jans Verhoeven-Waterschoot vertrok in 1981 en korte tijd later stortte het molenhuis op raadselachtige wijze in, en werd vervolgens verder vernield. Een brand maakte een eind aan de molen. De historische gevelboerderij naast de molen die eeuwenlang als woonhuis diende, is na het vertrek van de weduwe Verhoeven-Waterschoot leeg komen staan en in verval geraakt. Het gebouw is in de jaren negentig van de vorige eeuw uiteindelijk gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Jans Verhoeven-Waterschoot overleed in 1987 en is samen met haar man begraven in Riethoven op de Rooms-katholieke begraafplaats. Waterschap De Dommel onderhoudt ter plaatse een stuw. In 2003 is deze voorzien van een vistrap.

De Sint-Jozefkerk was een parochiekerk in de Nederlandse plaats Valkenswaard. Het modernistische gebouw stond van 1962 tot 1990 in de wijk Geenhoven, op de hoek van de Haagstraat en de Willibrorduslaan.

RKVV Dommelen is een Nederlandse amateurvoetbalclub uit Dommelen in Noord-Brabant, opgericht in 1942. Het eerste elftal van de club speelt in de Derde klasse zondag (seizoen 2020/21). De club speelt op Sportpark 't Heike in Dommelen.