Vossius Gymnasium

Prins Frisobrug (brug 430) is een vaste brug in Amsterdam-Zuid. De voetgangersbrug ligt over een duiker in het Beatrixpark en overspant een binnenwater. Ze geeft toegang tot het park vanuit de Diepenbrockstraat en het Boerenweteringpad. Het ontwerp van deze brug is van Piet Kramer. De brug werd niet aanbesteed; ze werd gebouwd in het kader van de werkverschaffing. Het geheel wordt gedragen door 14 houten heipalen. De werkzaamheden begonnen op 4 mei 1936, in dan nog in 'Park Zuid' (Prinses Beatrix werd pas in 1938 geboren). De brug werd (van begin tot eind van de borstwering) 23 meter lang, terwijl de onderliggende duiker op zijn breedst ruim 5 meter bedraagt. De brug vertoont gelijkenis met soortgelijke bruggen die Kramer ontwierp voor het Amsterdamse Bos. In september 2020 besloten Burgemeester en wethouders van Amsterdam de brug te vernoemen naar de in 2013 omgekomen Friso van Oranje-Nassau van Amsberg. Het park is naar zijn moeder vernoemd.

Diepenbrockstraat 46 is een kerkgebouw aan de Diepenbrockstraat in Amsterdam-Zuid. De zijgevel staat aan de Herman Gorterstraat. Hier werd in de periode tussen 1931 en 1933 een kerkgebouw neergezet voor de Remonstrantse Gemeente in Amsterdam. Zij hadden al een kerk een de Keizersgracht, maar zagen ook dat de stadsuitbreiding aan de zuidkant van Amsterdam rijp was voor een kerk. De kerk werd eigenlijk nog in het niets gebouwd; de straat had nog geen definitieve naam; de kerk zou gebouwd worden op een geplande hoek aan de Verlengde Diepenbrockstraat. Hier lagen tot de jaren twintig nog landerijen, maar in het volgend decennium kwam de stadsbebouwing naar hier. In 1931 werd een zanderig terrein in de punt Zuider Amstelkanaal, Boerenwetering en Verlengde Diepenbrockstraat vrijgehouden voor het Vossius Gymnasium en ten noorden daarvan een kerk. De kerk kwam echter zuidelijk van gymnasium te liggen. In de winter 1931/1932 werd de bouw aanbesteed; een aannemer zag kan het gebouw voor 105.500 gulden te bouwen. Er moest gebouwd worden op een 1500 m² groot terrein. Op 18 juni 1933 kon de inwijdingsceremonie gehouden worden tijdens de eerste dienst. Dat het nog “in het niets lag” blijkt uit dat de brug die beide delen Diepenbrockstraat met elkaar zou moeten verbinden nog gebouwd moest worden. De kerk werd gebouw naar een ontwerp van architect Jordanus Roodenburgh, een vertegenwoordiger van de bouwstijl Amsterdamse School. Het was echter niet zijn eerste ontwerp, dat tot uitvoer zou worden gebracht. Roodenburgh dacht eerst aan een veel kleinere kerk met bijgebouwen, dat ingebed zou worden tussen de stadsvilla’s die hier gebouwd waren/werden. De kunstredactie van De Telegraaf van 19 juni 1933 omschreef dat als middeleeuws eenvoudig. Het werd heel anders. Er kwam een spits gebouw van eigenlijk slechts één bouwlaag met daarbovenop een puntgevel met zadeldak, die duidelijk boven de omgeving uitsteekt. In die gevelwand, grotendeels opgetrokken uit baksteen met hier en daar wat natuursteen, is een toegang onder een boogconstructie geplaatst, met daarboven een groot kruis in diepliggend glas in lood. Dit hoge puntdak wordt, in weerwil van het oorspronkelijke ontwerp, qua hoogte nog overtroffen door de klokkentoren en de daarop staande torenbedekking. In de kerk is gebruik gemaakt van spitsboogconstructies om het dak te ondersteunen. Het baksteen wordt hier en daar onderbroken door bewerkte natuurstenen sluitstenen met beeldhouwwerk van Louise Beijerman. De kerk werd bekend als Remonstrantse Kerk Vrijburg, die in de jaren na oplevering overkwam van Keizersgracht 102, de Rode Hoed. Op 26 september 2005 werd het gebouw opgenomen in het rijksmonumentenregister. Daarbij was niet alleen gekeken naar de architectonisch en cultuurhistorische waarde. Zo werd de kerk ook hoog beoordeeld als overblijfsel van architectuur binnen het protestantisme in het tweede kwart van de 20e eeuw. Enkele kerken uit die periode waren alweer uit het stadsbeeld verdwenen; deze was in 2005 nog puntgaaf. Daarnaast is het gebouw opvallend vanwege de inpassing in het stedenbouwkundig plan in het wijkje, dat tegenover het Beatrixpark werd gebouwd. Bovendien is er in de omgeving niet zo’n hoge kap te vinden met zo’n hoge torenspits. In 2023-2024 krijgen kerkgangers te maken met een “herbeleving”; de Diepenbrockstraat ligt dan in verband met herstelwerkzaamheden een jaar open.

Jeroen Oerlemansbrug (brug 422) is een vaste brug in Amsterdam-Zuid. Ze overspant de Boerenwetering. De verkeersbrug vormt de verbinding tussen de Diepenbrockstraat en de Wielingenstraat in de stadsroute 109. Het zuidwestelijke landhoofd is gelegen in het Beatrixpark, het zuidoostelijk deel ligt net niet op het terrein van de RAI.

De Hildo Kropbrug (brug 419) is een vaste brug tussen de Apollolaan (bij de Apollohal) en het Muzenplein, over het Zuider Amstelkanaal, in Amsterdam. De brug is ontworpen in 1926 door de architect Pieter Lodewijk Kramer, in de bouwstijl van de Amsterdamse School, en gebouwd in 1930 en 1931. Op de dekstenen van de beide brughoofden aan de kant van het Muzenplein zijn, in 1932, beelden aangebracht van Hildo Krop, voorstellende een man/jongen en een vrouw/meisje, beide in een gestileerde boot. Deze Hildo Kropbrug maakt deel uit van een groter geheel met de Kinderbrug en een muur tussen de twee bruggen, aan de waterzijde van het Muzenplein, waarlangs kinderbeelden van andere beeldhouwers staan. De beide bruggen en de muur zijn sinds 2004 beschermd als rijksmonument.

Het Muzenplein is een plein in Amsterdam-Zuid. Het plein past een gezamenlijk ontwerp van Hendrik Petrus Berlage en Piet Kramer voor de stadsontwikkeling van die wijk. Kramer had voor dit plein nog een klein plantsoen voor ogen, of dat er gekomen is, is onbekend. Het plein is eigenlijk een T-kruising. Het plein ligt ten zuiden van het punt waar de Boerenwetering het Amstelkanaal kruist dat aan de westkant zich splitst in het Noorder Amstelkanaal en het Zuider Amstelkanaal. Hierdoor bevindt zich ten noorden van het plein een vijfsprong van grachten, bekend als De Kom. Het plein zelf vormt de overgang tussen de Churchill-laan via de Kinderbrug in het oosten en de Apollolaan via de Hildo Kropbrug in het westen. Vanuit het zuiden komt de Herman Heijermansweg (op de ontwerptekening nog Parnassuskade geheten) op het plein uit. Tegenover de noordwestzijde van het plein bevinden zich de Apollohal en het Apollo Hotel. Het plein is bij een raadsbesluit van 30 september 1931 vernoemd naar de Muzen, in de Griekse mythologie de dochters van Zeus en de godinnen der kunsten en wetenschappen. Echter, de naam werd al eerder gebruikt. In de routebeschrijving van de marathon van de Olympische Spelen van 1928 komt de naam Muzenplein al voor. Aan de noordoostzijde bevindt zich verdiept een klein rosarium (Kinderhof) met een aantal bankjes met uitzicht op de Kom. De oever van dat parkje met De Kom wordt opgeluisterd door een negental beelden. In eerste instantie wilde de stad Hildo Krop hiervoor inschakelen, maar andere kunstenaars maakten bezwaar. Zij vonden de positie van Krop haast een monopoliepositie. Er kwam vervolgens een negental beelden van verschillende kunstenaars: Een kind met vis op de schouders van Marinus Vreugde Een meisje met bal van Hubert van Lith Een meisje met een kat op haar schouder van Louise Beijerman Een meisje met een kat en een vogel van Frits van Hall Een meisje met poppen van Willem IJzerdraat Een meisje met lam van Frans Werner Een meisje met een slakkenhuis van Theo Vos Een meisje met een hondje van Jaap Kaas Een kind met een bizonkop van Jan Trapman. Twee van de beelden zijn "portretten" van Annemarie en Melisande Kramer, dochters van de architect. Krop leverde overigens wel het grootste beeld aan de noordelijke rand van het plein, grenzend aan de Kinderbrug. Het werk draagt de titel De onbevangenheid der mensen tegenover het leven.

De Johnny & Jonesbrug (brug 433) is een vaste brug in de Prinses Irenebuurt in Amsterdam-Zuid. De voetgangersbrug is gelegen over de toegang tot de cirkelvormige centrale grote vijver van het Beatrixpark. Het is gelegen naast de “vaste plantentuin”. In de directe omgeving staat het beeld Pinguïns van Jan Trapman. Het park dateert uit de periode 1936-1938 toen het werd aangelegd volgens een plan van Ko Mulder, architecte bij de Dienst der Publieke Werken. De brug is echter van aanmerkelijke jongere datum, ze dateert uit 1970/1971. Ze is vermoedelijk aangelegd vanwege de Floriade die in 1972 in dit park werd gehouden. Door middel van de brug kon het publiek geheel rond de grote ijver met fontein lopen. De brug overspant de toegang zonder jukken of pijlers en is grotendeels van hout. Het ontwerp is vermoedelijk afkomstig van de Publieke Werken. De brug ging vanaf het begin naamloos door het leven, dat wil zeggen alleen met nummer 433. De gemeente Amsterdam vroeg in 2016 aan de Amsterdamse bevolking om mogelijke namen voor dergelijke bruggen. Veel inzendingen werden niet gehonoreerd, maar deze brug kreeg de naam Johnny & Jonesbrug. Het is een vernoeming naar het duo Johnny & Jones, een befaamd jazzduo van vlak voor de Tweede Wereldoorlog, maar vanwege uitputting gestorven in concentratiekamp Bergen-Belsen. In het park zijn meerdere bruggen vernoemd naar musici. Brugnummer 433 was al eerder gegeven aan een duiker in de Beemsterstraat over een ringsloot naar de Watergangsestraat in Amsterdam-Noord. Het is onbekend of die duiker nog actief is.

Pinguïns in een kunstwerk van Jan Trapman in Amsterdam-Zuid. Trapman was een van de kunstenaars die in de crisisjaren van rond 1930 opdrachten kreeg van de gemeente Amsterdam voor het leveren van beelden tegen een vergoeding om in het levensonderhoud te kunnen blijven voorzien. Zo maakte hij de Tijger en Beer voor de borstwering tussen de Vierwindstrekenbrug en het Erasmuspark. Het is waarschijnlijk de bedoeling geweest ook deze pinguïns rondom de brug te plaatsen maar in de stukken van de Dienst der Publieke Werken, verantwoordelijk voor de brug, is er niets van terug te vinden (de tijger en beer overigens wel). Wel is terug te vinden dat deze dienst in 1941 een ontwerp heeft gemaakt voor de sokkel van de pinguïns voor plaatsing in het Beatrixpark, al zij het met een plaatsing op een iets andere plek. De tekening daarvan zit in dezelfde map van het ontwerp van de ondergrond voor het beeld Meermin van Leo Braat. Trapman beeldde diverse soorten pinguïns af, die normaliter nooit bij elkaar zouden staan. Bovendien beeldde hij de pinguïns allemaal in dezelfde hoogte af, terwijl in de natuur de diverse soorten pinguïns variëren in grootte. Een van de vogels loopt daardoor met een gebogen nek. Het beeld is voorzien van het monogram van de beeldhouwer, een cirkel met de letters JTR. De sokkel van 120 cm hoogte, waarvan een groot deel onder water, bestaat uit geelbruine bakstenen die in een soort Amsterdamse Schoolstijl zijn gemetseld.

De Baubles parade is een verzameling kunstwerken geplaatst in het Beatrixpark, Amsterdam-Zuid. Bauble is eigenlijk een kerstbal. Het zijn de restanten van een verzameling bollen waarop mozaïeken zijn aangebracht, die in 2012, 2013 en 2014 te zien is geweest op het Museumplein. De bollen hebben het uiterlijk van de social sofa’s die in geheel Nederland te vinden zijn. Andrée van Es opende in 2013 de parade; Jerry Wrinkler en Annemarie van Gaal op 5 september 2014 de versie van dat jaar. De bollen, geplaatst op sokkels, werden ontworpen door bekende en minder bekende kunstenaars, niet allemaal uit de beeldende kunst overigens. Zo waren er baubles van Ans Markus, maar ook van Marco Borsato. Ze werden door medewerkers van de leer- en werkplaatsen van Pantar in elkaar gezet, Pantar ontwierp er zelf echter ook een aantal. De ballen werden vervolgens geveild, maar een flink aantal werd later door de gemeente Amsterdam in het Beatrixpark geplaatst en wel tussen de bomen die de kastanjering vormen. Een deel van de opbrengsten van sponsoring en van de veiling ging naar SOS Kinderdorpen, waarvan Van Gaal ambassadrice is. Een van de bollen in het Beatrixpark is geïnspireerd op het schilderij Decalcomania van René Magritte (man met bolhoed).

Spelende hond is een kunstwerk in Amsterdam-Zuid. De Noorse kunstenares Elena Engelsen woonde tijdens haar huwelijk met de Nederlandse stedenbouwkundige Wisse enige tijd in Amsterdam. Ze leerde beeldhouwen in de werkplaats van de Begraafplaats Buitenveldert, die werkplaats werd later opgeheven. Haar inspiratie haalde ze uit de dierenwereld, een gevolg van kennismaking met de Assyrische leeuwen bij het British Museum en de paarden in de fries van het Parthenon. In haar Nederlandse jaren wilde de gemeente Amsterdam het hondenbeleid aanscherpen; honden werden minder welkom in parken etc. Omwonenden van het Beatrixpark protesteerden daartegen en zamelden geld in voor een beeld van een hond om de gemeente Amsterdam milder te stemmen bij een eventueel verbod in genoemd park. Engelsen was bevriend met een van die omwonenden en kreeg het verzoek voor een beeld. De geldinzamelaars konden het niet eens worden over wat voor rashond gebeiteld moest worden, Engelsen koos voor een bastaardhond. Engelsen hakte de hond uit muschelkalksteen in de genoemde zerkenwerkplaats. Het beeld zou gedragen worden door een betonnen sokkel. Het voltooide beeld werd in 1978 overgedragen aan de gemeente Amsterdam, die het op 12 mei 1979 in het Beatrixpark liet onthullen. Het volgende jaar remigreerde Engelsen. In Noorwegen werd ze vervolgens beroemd met haar tijger voor het Station Oslo-Centraal.

De Zeemeermin is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Het beeld annex fontein werd door de gemeente Amsterdam rond 1940 bij beeldhouwer Leo Braat besteld ter plaatsing aan de rand van het Pierenbad in het Beatrixpark. Braat maakte eerst een kleimodel op ware grootte om het in september 1940 in brons te laten gieten. Braat kwam met een pronte zeemeermin, die een schelp met waterspuwer vasthoudt, die geflankeerd wordt door twee visfiguren. Het beeld moest vooral stevig zijn, want men dacht er toen al aan dat kinderen het wel zouden willen beklimmen, hetgeen ook gebeurde. In de periode 1958 tot 1960 werd het beeld verplaatst. Het oorspronkelijke pierenbad van Ko Mulder verdween om plaats te maken voor RAI Amsterdam. Er kwam een nieuw bad van Aldo van Eyck en beeld als ook een pergola verhuisden mee. In 1985 werd het getroffen door vandalen, die het beklad hadden; de gemeente haalde het weg en sloeg het op op de werkplaats. Rond 1993 ontdekte iemand het beeld op de werkplaats en in overleg met de nabestaanden werd het weer op haar sokkel gezet. Wel was inmiddels een van de vissen verdwenen; er werd een kopie gemaakt.

Future past glory is een kunstwerk van Liet Heringa en Maarten van Kalsbeek in Amsterdam-Zuid. Het roestvaststalen beeld van 8,5 meter breedte en 5,30 meter hoogte staat in het Beatrixpark. Het is een eerbetoon aan architecte Ko Mulder, van 1930 tot 1965 werkend bij de Dienst der Publieke Werken. Zij was verantwoordelijk voor de inrichting van genoemd park, maar was betrokken bij de stedenbouwkundige inrichting van de stad Amsterdam met name die van na de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast was ze ook betrokken bij de inrichting van de vele speelplaatsen met of zonder pierenbadjes, waarvoor architect Aldo van Eyck toestellen en badjes ontwierp. Een dergelijk bouwsel is ook in het Beatrixpark te vinden. De kunstenaars lieten zich beïnvloeden door het leven en werk van Mulder. In het beeld, dat gaandeweg de realisatie steeds aangepast werd, verwerkten zij bijvoorbeeld de jeugd van Mulder, die in Nederlands-Indië opgroeide en zelf aangaf beïnvloed te zijn door de overvloedige versierselen van de Borobudur. Een aantal versierselen op het beeld in het Beatrixpark verwijzen naar de vorming van de stad Amsterdam, gecentreerd rond de Dam vonden en die zich in steeds groter wordende cirkels ontwikkelde. Aan de hand van tekeningen die de kunstenaars leverden werden door lasertechniek uit platen roestvast staal elementen gesneden en vervolgens aan het beeld vastgemaakt. Deze haast tweedimensionale onderdelen vormen door ze achter elkaar te plaatsen een driedimensionaal beeld, al is de diepte niet groot ten opzichte van breedte en hoogte. Een deel lijkt daarbij voorover te hangen, een verwijzing, aldus de kunstenaars, naar de naar voren hangende gevels van Amsterdamse grachtenpanden, die door schoorconstructies op hun plaats worden gehouden. Het is het derde eerbetoon in Amsterdam aan Ko Mulder. In 1990 werd een plein naar haar vernoemd. Op dat plein staat sinds 1997 het Gedenkteken Ir. Jakoba Mulder. Future past glory werd op 12 oktober 2018 onthuld door de toen net aangestelde wethouder Kunst en Cultuur Touria Meliani ter viering van het 80-jarig bestaan van het park. De plannen dateren echter al van 2013, toen het park 75 jaar bestond.

Amsterdam dankt zijn Canadezen is een monument in het Canadezenplantsoen (voor 2020 de Apollolaan) in Amsterdam, tegenover de Apollohal, tussen de Stadionweg en de Bernard Zweerskade.