Grootegast (waterschap)

De Grootegastermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen tussen de dorpen Lutjegast en Grootegast en weg De Wieren aan de westkant en de Grootegastemertocht aan de oostkant. De noordgrens lag bij de Abel Tasmanweg en de zuidgrens pal ten noorden van Grootegast. De hoge gronden rond de beide gasten (zandruggen) hoorden niet tot het waterschap. De molen stond aan de Grootegastemertocht (de molenromp is nog aanwezig). Het Kolonelsdiep liep door de polder, waardoor deze als het ware in twee stukken was verdeeld. Beide delen waren met elkaar verbonden door een onderleider. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

Rikkerda was een borg in het Groningse dorp Lutjegast. De borg werd gebouwd in 1675 en werd aan het begin van de 19e eeuw gesloopt. Enkel de contouren van de borgstee zijn nog in het landschap te herkennen. Op het perceel naast dat van de vroegere borg is een boerderij verrezen die eveneens de naam Rikkerda draagt.

De Wieren is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in het westen van de provincie Groningen. Het gehucht ligt ten zuiden van Lutjegast. De naam lijkt op wierde, maar anders dan bij een wierde gaat het in dit geval om een natuurlijke verhoging in het land. Het gehucht lag oorspronkelijk op een zandige verhoging die tussen de beide gasten van Lutjegast en Grootegast boven het veen uitstak.

De hervormde kerk van Lutjegast is een zaalkerk met een aangebouwd dwarspand met toren, uit de negentiende eeuw. Bij de bouw werd gebruikgemaakt van het sloopmateriaal van een eerdere kerk uit de middeleeuwen, waarvan verder weinig bekend is. Veel van het meubilair stamt nog wel uit de eerdere kerk. De toren met achtzijdige spits heeft een klok uit 1948. De oudere klok, uit 1640 is in de oorlog door de Duitsers geroofd.

Grootegast (Gronings: Grodegast, Fries: Gruttegast) is een dorp en een voormalige gemeente in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen in Nederland. Het dorp was tot 2018 de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Grootegast. Het dorp heeft 3.470 inwoners (1 januari 2023).

Lutjegast is een dorp in het Westerkwartier in de Nederlandse provincie Groningen. Het dorp behoort tot de gemeente Westerkwartier. De etymologische betekenis van 'lutje' is 'klein'. Een gast is een zanderige verhoging in een overigens moerasachtig drasland.

Grootegast () (Gronings: Grodegast, Fries: Gruttegast), is een voormalige gemeente in het noorden van Nederland, in het Westerkwartier van de provincie Groningen, vernoemd naar het gelijknamige hoofddorp Grootegast. De gemeente had een oppervlakte van 88,29 km² (waarvan 2,60 km² water). Op 31 december 2018 telde Grootegast 12.191 inwoners. De gemeente ontstond in 1990 door samenvoeging van de voormalige gemeente Oldekerk bij Grootegast. In 2013 werd op basis van het advies Grenzeloos Grunnen in de provincie Groningen een traject gestart richting een gemeentelijke herindeling. Hierin werd voorgesteld om de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn samen te voegen tot de gemeente Westerkwartier. De gemeentes fuseerden op 1 januari 2019. Hierbij werd ook een deel van de gemeente Winsum gevoegd.

De hervormde kerk van Grootegast is een eenvoudige zaalkerk die gebouwd werd in de zeventiende eeuw. De kerk werd in 1829 volledig verbouwd en kreeg toen zijn huidige exterieur. De zijmuren en achtermuur hebben grote rondboogvensters, de voorzijde wordt gekenmerkt door drie ronde vensters. Het geheel witgepleisterde gebouw heeft aan de voorzijde een dakruiter met een klok uit 1983. De oudere klok uit 1611 is gescheurd en daardoor niet meer bruikbaar. In 1756 werd de predikant van Grootegast en Doezum, ds. Johannes Smook, door een bende overvallen. Hij werd vastgebonden en van muntgeld en zilver beroofd. Zijn huishoudster werd door de overvallers om het leven gebracht.

Sebaldeburen (Gronings: Seballeburen) is een dorp in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen in Nederland. Op 1 januari 2023 bedroeg het inwoneraantal van het dorp 585. Sebaldeburen is ontstaan op de middelste van drie zandruggen die van west naar oost door het zuidelijke Westerkwartier lopen. Oorspronkelijk was het het belangrijkste dorp in het Langewold, een van de vier onderkwartieren van het Westerkwartier. In 1805 werd de huidige kerk van Sebaldeburen gebouwd. De toenmalige dominee, Nicolaas Westendorp, heeft rond de bouw van de kerk een uitgebreide beschrijving gemaakt van zijn gemeente en de geschiedenis daarvan. Volgens hem komt de naam van het dorp van de heilige Sebaldus van Neurenberg. Even ten noorden van het dorp staat de poldermolen De Eendracht.

De Martinuspolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten noorden van Lutjegast, tussen het dorp en het Hoendiep (het tegenwoordige Van Starkenborghkanaal) in. Het schap was nog geen 400 m breed en zo'n 800 m diep. Het bezat een windmotor die uitsloeg op de voormalige Zijlroe, de sloot aan de oostzijde van waterschap. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Westzandemermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap is genoemd naar de streek Westerzand. Het waterschap lag ten oosten van Lutjegast, tussen het toenmalige Hoendiep (het tegenwoordige Van Starkenborghkanaal) en de Abel Tasmanweg/Westerzand. De oostgrens was de kade langs de westzijde van het Langs- of Wolddiep. De molen die het waterschap op peil hield, stond even ten westen van het gehucht Gaarkeuken. Het waterschap werd doorsneden door de Grootegastertocht, waar onderdoor een onderleider was gelegen, om de beide delen van het waterschap te verbinden. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest. Aan zuidzijde van de polder liggen aan weerszijden van de Grootegastertocht de Grootegastermolenpolder en de Sebaldebuurstermolenpolder.

GVB is een op 11 mei 2009 opgerichte amateurvoetbalvereniging uit Grootegast, gemeente Westerkwartier, provincie Groningen, Nederland. De thuiswedstrijden worden op "Sportpark De Leegens" gespeeld, gelegen binnen de dorpsgrenzen van Doezum. Het eerste elftal, en nog het enige van de club, speelde in het seizoen 2018/19 in de reserveklasse zondag (6I). Samen met streekgenoot Wilper Boys had het in het verleden een samengesteld team (ST) in het vrouwenvoetbal.