Sebaldeburen

De Eendracht is een poldermolen ten noorden van het Groninger dorp Sebaldeburen. De molen werd in 1887 gebouwd nadat een voorganger uit 1801 was afgebrand. Tot 1970 bleef de molen beroepsmatig in gebruik als gemaal van de Sebaldebuurstermolenpolder. De molen werd daarna verscheidene malen gerestaureerd, bij de laatste restauratie enkele jaren geleden werden beide vijzels weer maalvaardig gemaakt. De vrijwillig molenaar woont in het herbouwde molenaarshuis ten oosten van de molen en laat de molen zeer regelmatig de polder bemalen. Sinds enkele jaren staat er vlak bij het molenaarshuis een werkend schaalmodel van De Eendracht. Het wiekenkruis is voorzien van het Systeem van Bussel in combinatie met zelfzwichting. De molen was lange tijd eigendom van de Molenstichting Westerkwartier, de huidige eigenaar is Stichting De Groninger Poldermolens.

De hervormde kerk van Grootegast is een eenvoudige zaalkerk die gebouwd werd in de zeventiende eeuw. De kerk werd in 1829 volledig verbouwd en kreeg toen zijn huidige exterieur. De zijmuren en achtermuur hebben grote rondboogvensters, de voorzijde wordt gekenmerkt door drie ronde vensters. Het geheel witgepleisterde gebouw heeft aan de voorzijde een dakruiter met een klok uit 1983. De oudere klok uit 1611 is gescheurd en daardoor niet meer bruikbaar. In 1756 werd de predikant van Grootegast en Doezum, ds. Johannes Smook, door een bende overvallen. Hij werd vastgebonden en van muntgeld en zilver beroofd. Zijn huishoudster werd door de overvallers om het leven gebracht.

De Grootegastermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen tussen de dorpen Lutjegast en Grootegast en weg De Wieren aan de westkant en de Grootegastemertocht aan de oostkant. De noordgrens lag bij de Abel Tasmanweg en de zuidgrens pal ten noorden van Grootegast. De hoge gronden rond de beide gasten (zandruggen) hoorden niet tot het waterschap. De molen stond aan de Grootegastemertocht (de molenromp is nog aanwezig). Het Kolonelsdiep liep door de polder, waardoor deze als het ware in twee stukken was verdeeld. Beide delen waren met elkaar verbonden door een onderleider. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

Grootegast is een voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Groningen. Het waterschap lag tussen de dorpen Grootegast en Lutjegast. De belangrijkste watergang was een gedeelte van het Kolonelsdiep langs de Caspar Roblesdijk aan het eind waarvan de molen van het schap stond. Deze sloeg uit op de Grootegastemertocht. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Jouwer is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen. Het ligt ten Oosten van Grootegast, iets ten zuiden van Kuzemerbalk. Het gehucht ligt op een van de zandkoppen in het zuidelijke Westerkwartier. De boerderijen in het gehucht waren oorspronkelijk bezit van het klooster in Kuzemer. Na de Reductie van Groningen in 1594 kwamen de landerijen in handen van de provincie. Een deel hiervan werd in de achttiende eeuw gekocht door Daniël Onno de Hertoghe, die vanuit De Jouwer probeerde het omligende veen af te graven voor de winning van turf. De arbeiders die hij daarbij aantrok werden gehuisvest in barakken die bekendstonden als De Tenten. De vervening was geen groot succes, maar een deel van het gebied staat nog wel steeds bekend als De Tenten. De naam De Jouwer verwijst waarschijnlijk naar het Friese woord voor haver.

De Tenten is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in het westen van de provincie Groningen. Het ligt ten zuiden van de hoofdplaats van de gemeente aan de weg De Tenten. De Tenten ligt in het veengebied ten zuiden van Grootegast. Halverwege de achttiende eeuw begon jonker Daniël Onno de Hertoghe, de heer van de borg Rikkerda bij Lutjegast hier met turfwinning. De veenarbeiders werden gehuisvest in barakken die tenten werden genoemd. Die barakken zijn inmiddels verdwenen, maar de naam voor het gebied is gebleven.

Grootegast (Gronings: Grodegast, Fries: Gruttegast) is een dorp en een voormalige gemeente in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen in Nederland. Het dorp was tot 2018 de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Grootegast. Het dorp heeft 3.470 inwoners (1 januari 2023).

De Sebaldebuurstermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten noorden en ten zuiden van het dorp Sebaldeburen, tussen de Grootegastemertocht en het Langs- of Wolddiep. De noordgrens was de weg Westerzand, de zuidgrens liep ongeveer 1 km ten zuiden en parallel aan de Provincialeweg N980 door het dorp. De molen van het waterschap (De Eendracht) is nog steeds aanwezig en staat aan de Grootegastemertocht, waar deze op uit sloeg. De belangrijkste hoofdwatergang van de polder was het Sebaldebuursterdiepje, een restant van het Kolonelsdiep. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Hervormde kerk van Sebaldeburen is een eenvoudige zaalkerk uit 1807 in het Groningse dorp Sebaldeburen. Het gebouw werd in 1973 aangewezen als rijksmonument. De huidige kerk is waarschijnlijk het derde kerkgebouw in het dorp. Oorspronkelijk had het dorp een kruiskerk. Daarop volgde een zaalkerk. Deze werd in 1807 vervangen door de huidige kerk, waarbij de toenmalige predikant Nicolaas Westendorp een doorslaggevende rol heeft gespeeld. Achter de kerk staat de pastorie uit 1934 die zelfstandig wordt beschermd als rijksmonument.

De Westzandemermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap is genoemd naar de streek Westerzand. Het waterschap lag ten oosten van Lutjegast, tussen het toenmalige Hoendiep (het tegenwoordige Van Starkenborghkanaal) en de Abel Tasmanweg/Westerzand. De oostgrens was de kade langs de westzijde van het Langs- of Wolddiep. De molen die het waterschap op peil hield, stond even ten westen van het gehucht Gaarkeuken. Het waterschap werd doorsneden door de Grootegastertocht, waar onderdoor een onderleider was gelegen, om de beide delen van het waterschap te verbinden. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest. Aan zuidzijde van de polder liggen aan weerszijden van de Grootegastertocht de Grootegastermolenpolder en de Sebaldebuurstermolenpolder.

Grootegast () (Gronings: Grodegast, Fries: Gruttegast), is een voormalige gemeente in het noorden van Nederland, in het Westerkwartier van de provincie Groningen, vernoemd naar het gelijknamige hoofddorp Grootegast. De gemeente had een oppervlakte van 88,29 km² (waarvan 2,60 km² water). Op 31 december 2018 telde Grootegast 12.191 inwoners. De gemeente ontstond in 1990 door samenvoeging van de voormalige gemeente Oldekerk bij Grootegast. In 2013 werd op basis van het advies Grenzeloos Grunnen in de provincie Groningen een traject gestart richting een gemeentelijke herindeling. Hierin werd voorgesteld om de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn samen te voegen tot de gemeente Westerkwartier. De gemeentes fuseerden op 1 januari 2019. Hierbij werd ook een deel van de gemeente Winsum gevoegd.

Rikkerda was een borg in het Groningse dorp Lutjegast. De borg werd gebouwd in 1675 en werd aan het begin van de 19e eeuw gesloopt. Enkel de contouren van de borgstee zijn nog in het landschap te herkennen. Op het perceel naast dat van de vroegere borg is een boerderij verrezen die eveneens de naam Rikkerda draagt.