De Jouwer (Westerkwartier)

De Tenten is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in het westen van de provincie Groningen. Het ligt ten zuiden van de hoofdplaats van de gemeente aan de weg De Tenten. De Tenten ligt in het veengebied ten zuiden van Grootegast. Halverwege de achttiende eeuw begon jonker Daniël Onno de Hertoghe, de heer van de borg Rikkerda bij Lutjegast hier met turfwinning. De veenarbeiders werden gehuisvest in barakken die tenten werden genoemd. Die barakken zijn inmiddels verdwenen, maar de naam voor het gebied is gebleven.

De Sebaldebuurstermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten noorden en ten zuiden van het dorp Sebaldeburen, tussen de Grootegastemertocht en het Langs- of Wolddiep. De noordgrens was de weg Westerzand, de zuidgrens liep ongeveer 1 km ten zuiden en parallel aan de Provincialeweg N980 door het dorp. De molen van het waterschap (De Eendracht) is nog steeds aanwezig en staat aan de Grootegastemertocht, waar deze op uit sloeg. De belangrijkste hoofdwatergang van de polder was het Sebaldebuursterdiepje, een restant van het Kolonelsdiep. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Hervormde kerk van Sebaldeburen is een eenvoudige zaalkerk uit 1807 in het Groningse dorp Sebaldeburen. Het gebouw werd in 1973 aangewezen als rijksmonument. De huidige kerk is waarschijnlijk het derde kerkgebouw in het dorp. Oorspronkelijk had het dorp een kruiskerk. Daarop volgde een zaalkerk. Deze werd in 1807 vervangen door de huidige kerk, waarbij de toenmalige predikant Nicolaas Westendorp een doorslaggevende rol heeft gespeeld. Achter de kerk staat de pastorie uit 1934 die zelfstandig wordt beschermd als rijksmonument.

Kuzemerbalk (ook wel De Balk, Cusemerbalk of Jouwerbalk genoemd) is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt even ten zuiden van Sebaldeburen. De naam verwijst enerzijds naar het klooster van Kuzemer, en anderzijds naar een balk (een smalle brug) over het water. Waar nu het Langs- of Wolddiep loopt, stroomde vroeger een smaller watertje (-mer verwijst mogelijk naar maar). Over dat water lag een houten balk, een smalle loopbrug. Via deze balk konden de kloosterlingen naar De Jouwer, waar het klooster landerijen bezat. 's Winters werd de balk weggehaald vanwege de houtschaarste. De oude balk bestaat nu niet meer. Waarschijnlijk lag deze even ten noorden van de huidige voetbrug over het Wolddiep.

De Polder van A. Verdenius is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. De polder was gelegen ten westen van de N388 (door Geertsema de Muntje- of Hobbelweg genoemd). De noordgrens lag op de weg Bakkerom van Boerakker (door Geertsema de Leidijk genoemd). De westgrens ga op zo'n 300 meter westelijk van de N388 en de zuidgrens zo'n 600 m ten zuiden van de weg Bakkerom. De polder sloeg uit via een molentje bij de N388 op een sloot die uitmondde in het Langs- of Wolddiep. Deze sloot liep door het huidige natuurgebiedje Bakkerom. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

Sebaldeburen (Gronings: Seballeburen) is een dorp in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen in Nederland. Op 1 januari 2023 bedroeg het inwoneraantal van het dorp 585. Sebaldeburen is ontstaan op de middelste van drie zandruggen die van west naar oost door het zuidelijke Westerkwartier lopen. Oorspronkelijk was het het belangrijkste dorp in het Langewold, een van de vier onderkwartieren van het Westerkwartier. In 1805 werd de huidige kerk van Sebaldeburen gebouwd. De toenmalige dominee, Nicolaas Westendorp, heeft rond de bouw van de kerk een uitgebreide beschrijving gemaakt van zijn gemeente en de geschiedenis daarvan. Volgens hem komt de naam van het dorp van de heilige Sebaldus van Neurenberg. Even ten noorden van het dorp staat de poldermolen De Eendracht.

De Eendracht is een poldermolen ten noorden van het Groninger dorp Sebaldeburen. De molen werd in 1887 gebouwd nadat een voorganger uit 1801 was afgebrand. Tot 1970 bleef de molen beroepsmatig in gebruik als gemaal van de Sebaldebuurstermolenpolder. De molen werd daarna verscheidene malen gerestaureerd, bij de laatste restauratie enkele jaren geleden werden beide vijzels weer maalvaardig gemaakt. De vrijwillig molenaar woont in het herbouwde molenaarshuis ten oosten van de molen en laat de molen zeer regelmatig de polder bemalen. Sinds enkele jaren staat er vlak bij het molenaarshuis een werkend schaalmodel van De Eendracht. Het wiekenkruis is voorzien van het Systeem van Bussel in combinatie met zelfzwichting. De molen was lange tijd eigendom van de Molenstichting Westerkwartier, de huidige eigenaar is Stichting De Groninger Poldermolens.

De Zuidpolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten zuiden van Grootegast (de N980), tussen de Harkereed en het Langs- of Wolddiep. De zuidgrens was de Leidijk en de Hooiweg in Lucaswolde. De gast van Grootegast viel niet onder het waterschap. Het stoomgemaal stond in de Grootegastemertocht. De belangrijkste hoofdwatergang was de oost-west gelegen Haaimatsloot en de Grootegastemertocht. Het waterschap was een fusie van de waterschappen De Tenten, de Kleine Molenpolder van Havinga en een naamloos poldertje ten zuiden van de Haaimatsloot. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het wetterskip Fryslân.

Bakkerom is een gehucht onder Boerakker in de gemeente Westerkwartier in de Nederlandse provincie Groningen. Het gehucht ligt aan de N388, tussen De Tenten, De Jouwer, Kuzemer, 't Kret, De Jammer en Boerakker. Door het gehucht stroomt het Wolddiep. De herkomst van de naam is onzeker. Volksverhalen zeggen dat het een verbastering van een kreet uit de vervening 'de bak moet om' zou kunnen zijn, het van 'Boerakker om' zou kunnen komen of dat het een resultaat zou kunnen zijn van bakkers uit Oldekerk en Boerakker die hier 'omkeerden'. Bij het gehucht werd tot de jaren 1950 turf (baggel) gestoken, waardoor er petgaten ontstonden. De petgaten en hooilanden eromheen worden tegenwoordig onderhouden door Staatsbosbeheer, als onderdeel van het relatienotagebied Tolberter Petten. In het gebied, dat omgedoopt is tot natuurgebied 'De Bakkerom', komen plantensoorten als de echte koekoeksbloem, grote ratelaar, gele lis, gewone dotterbloem en diverse zeggesoorten voor. Ook nestelen er weidevogels als de grutto, tureluur, kievit en waterhoen. Ook de zwarte stern broedt er. Rondom het natuurgebied is in 2005 een fietspad aangelegd naar De Jouwer, waarbij het Wolddiep moet worden overgestoken met een pontje. Om het waterpeil op peil te houden (het waterpeil is er hoger dan in het Wolddiep) is onder andere in 1988 een kwelscherm aangebracht in de bodem en later nog een plas aangelegd om als een soort tegendruk te fungeren.

Oude Gaarkeuken is een buurtje in de gemeente Westerkwartier in de Nederlandse provincie Groningen.

De hervormde kerk van Grootegast is een eenvoudige zaalkerk die gebouwd werd in de zeventiende eeuw. De kerk werd in 1829 volledig verbouwd en kreeg toen zijn huidige exterieur. De zijmuren en achtermuur hebben grote rondboogvensters, de voorzijde wordt gekenmerkt door drie ronde vensters. Het geheel witgepleisterde gebouw heeft aan de voorzijde een dakruiter met een klok uit 1983. De oudere klok uit 1611 is gescheurd en daardoor niet meer bruikbaar. In 1756 werd de predikant van Grootegast en Doezum, ds. Johannes Smook, door een bende overvallen. Hij werd vastgebonden en van muntgeld en zilver beroofd. Zijn huishoudster werd door de overvallers om het leven gebracht.

Lucaswolde (Gronings: Luukswold of Luukswolle) is een streekdorp in de provincie Groningen (in Nederland). Het dorp ligt in het zuidelijk deel van de gemeente Westerkwartier. De streek ligt tussen het dorp Marum en Boerakker. Het heeft ongeveer 195 inwoners. Dit deel van het Westerkwartier bestond uit wildland, het was in eigendom bij de boeren van Marum, Niebert en Nuis. Er was wat verspreide bebouwing, welke alleen vanaf Noordwijk bereikbaar was. Dat bleef zo tot ver in de negentiende eeuw. Pas in 1878 werd een zandpad aangelegd naar Boerakker. In de middeleeuwen had het dorp een eigen dorpskerk, daterend uit de twaalfde of dertiende eeuw, die rond 1540 in verval raakte. In 1596 woonde er niemand meer. De parochie werd samengevoegd met Noordwijk, maar de landerijen van kerk en pastorie bleven eigen beheerders houden. Het kerkhof bestond nog in de 19e eeuw. Nu is dit een boerenerf (Hooiweg 11). In 1528 kochten de dominicanessen van Oosterreide hier land. De Susteren van Reyde zochten vanwege de overstromingen in het Dollardgebied een nieuwe woonplaats en lieten in Lucaswolde een voorwerk of uythof bouwen, dat nog in 1539 bestond. Even ten zuiden van de streek, aan het Dwarsdiep ligt een natuurgebied in de polder de Oude Riet. Vooral voor vogelaars is dat een geliefd oord.