De Tenten

De Jouwer is een gehucht in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen. Het ligt ten Oosten van Grootegast, iets ten zuiden van Kuzemerbalk. Het gehucht ligt op een van de zandkoppen in het zuidelijke Westerkwartier. De boerderijen in het gehucht waren oorspronkelijk bezit van het klooster in Kuzemer. Na de Reductie van Groningen in 1594 kwamen de landerijen in handen van de provincie. Een deel hiervan werd in de achttiende eeuw gekocht door Daniël Onno de Hertoghe, die vanuit De Jouwer probeerde het omligende veen af te graven voor de winning van turf. De arbeiders die hij daarbij aantrok werden gehuisvest in barakken die bekendstonden als De Tenten. De vervening was geen groot succes, maar een deel van het gebied staat nog wel steeds bekend als De Tenten. De naam De Jouwer verwijst waarschijnlijk naar het Friese woord voor haver.

De Zuidpolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten zuiden van Grootegast (de N980), tussen de Harkereed en het Langs- of Wolddiep. De zuidgrens was de Leidijk en de Hooiweg in Lucaswolde. De gast van Grootegast viel niet onder het waterschap. Het stoomgemaal stond in de Grootegastemertocht. De belangrijkste hoofdwatergang was de oost-west gelegen Haaimatsloot en de Grootegastemertocht. Het waterschap was een fusie van de waterschappen De Tenten, de Kleine Molenpolder van Havinga en een naamloos poldertje ten zuiden van de Haaimatsloot. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het wetterskip Fryslân.

Westerdeel-Langewold is een voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Groningen. Het schap lag ten zuiden van Grootegast en was het gevolg van het samengaan van de Zuidpolder en de Polmapolder. Het was begrensd door de N980 in het westen en het noorden, het Langs- of Wolddiep in het oosten en de Leidijk in het zuiden (met uitzondering van een gedeelte ten zuiden van Sebaldeburen). Het gemaal stond en staat bij de T-splitsing van de wegen De Tenten en Zandbalk en sloeg uit op de Grootegastemertocht. Het gebied wordt sinds 2000 grotendeels beheerd door het Wetterskip Fryslân. Een klein, zuidelijk deel valt onder Noorderzijlvest.

De hervormde kerk van Grootegast is een eenvoudige zaalkerk die gebouwd werd in de zeventiende eeuw. De kerk werd in 1829 volledig verbouwd en kreeg toen zijn huidige exterieur. De zijmuren en achtermuur hebben grote rondboogvensters, de voorzijde wordt gekenmerkt door drie ronde vensters. Het geheel witgepleisterde gebouw heeft aan de voorzijde een dakruiter met een klok uit 1983. De oudere klok uit 1611 is gescheurd en daardoor niet meer bruikbaar. In 1756 werd de predikant van Grootegast en Doezum, ds. Johannes Smook, door een bende overvallen. Hij werd vastgebonden en van muntgeld en zilver beroofd. Zijn huishoudster werd door de overvallers om het leven gebracht.

Lucaswolde (Gronings: Luukswold of Luukswolle) is een streekdorp in de provincie Groningen (in Nederland). Het dorp ligt in het zuidelijk deel van de gemeente Westerkwartier. De streek ligt tussen het dorp Marum en Boerakker. Het heeft ongeveer 195 inwoners. Dit deel van het Westerkwartier bestond uit wildland, het was in eigendom bij de boeren van Marum, Niebert en Nuis. Er was wat verspreide bebouwing, welke alleen vanaf Noordwijk bereikbaar was. Dat bleef zo tot ver in de negentiende eeuw. Pas in 1878 werd een zandpad aangelegd naar Boerakker. In de middeleeuwen had het dorp een eigen dorpskerk, daterend uit de twaalfde of dertiende eeuw, die rond 1540 in verval raakte. In 1596 woonde er niemand meer. De parochie werd samengevoegd met Noordwijk, maar de landerijen van kerk en pastorie bleven eigen beheerders houden. Het kerkhof bestond nog in de 19e eeuw. Nu is dit een boerenerf (Hooiweg 11). In 1528 kochten de dominicanessen van Oosterreide hier land. De Susteren van Reyde zochten vanwege de overstromingen in het Dollardgebied een nieuwe woonplaats en lieten in Lucaswolde een voorwerk of uythof bouwen, dat nog in 1539 bestond. Even ten zuiden van de streek, aan het Dwarsdiep ligt een natuurgebied in de polder de Oude Riet. Vooral voor vogelaars is dat een geliefd oord.

De Sebaldebuurstermolenpolder is een voormalig waterschap (molenpolder) in de provincie Groningen. Het waterschap was gelegen ten noorden en ten zuiden van het dorp Sebaldeburen, tussen de Grootegastemertocht en het Langs- of Wolddiep. De noordgrens was de weg Westerzand, de zuidgrens liep ongeveer 1 km ten zuiden en parallel aan de Provincialeweg N980 door het dorp. De molen van het waterschap (De Eendracht) is nog steeds aanwezig en staat aan de Grootegastemertocht, waar deze op uit sloeg. De belangrijkste hoofdwatergang van de polder was het Sebaldebuursterdiepje, een restant van het Kolonelsdiep. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

Sebaldeburen (Gronings: Seballeburen) is een dorp in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen in Nederland. Op 1 januari 2023 bedroeg het inwoneraantal van het dorp 585. Sebaldeburen is ontstaan op de middelste van drie zandruggen die van west naar oost door het zuidelijke Westerkwartier lopen. Oorspronkelijk was het het belangrijkste dorp in het Langewold, een van de vier onderkwartieren van het Westerkwartier. In 1805 werd de huidige kerk van Sebaldeburen gebouwd. De toenmalige dominee, Nicolaas Westendorp, heeft rond de bouw van de kerk een uitgebreide beschrijving gemaakt van zijn gemeente en de geschiedenis daarvan. Volgens hem komt de naam van het dorp van de heilige Sebaldus van Neurenberg. Even ten noorden van het dorp staat de poldermolen De Eendracht.

De Polder van A. Verdenius is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. De polder was gelegen ten westen van de N388 (door Geertsema de Muntje- of Hobbelweg genoemd). De noordgrens lag op de weg Bakkerom van Boerakker (door Geertsema de Leidijk genoemd). De westgrens ga op zo'n 300 meter westelijk van de N388 en de zuidgrens zo'n 600 m ten zuiden van de weg Bakkerom. De polder sloeg uit via een molentje bij de N388 op een sloot die uitmondde in het Langs- of Wolddiep. Deze sloot liep door het huidige natuurgebiedje Bakkerom. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Wemerpolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. Het waterschap, dat ten noorden van het Dwarsdiep lag, tussen dit kanaal en de Hooiweg van Lucaswolde, was het gevolg van de uitvoering van de ruilverkaveling Zuidpolder. Het gemaal is nog steeds aanwezig en staan zo'n 750 m oostelijk van de weg Beldam. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Noordwijkerpolder is een voormalig waterschap in de provincie Groningen. Hoewel Carel Coenraad Geertsema het in zijn naslagwerk De zeeweeringen (...) (1910) noemt en het al lang als waterschap functioneerde, werd het pas in 1913 door de Staten officieel opgericht. De polder, die één ingeland had, lag pal ten zuidwesten van het kruispunt van de Hooiweg en de Munnekeweg van Lucaswolde. Het gebied was zo'n 150 m breed en zo'n 450 m lang. Het molentje, een tjasker, stond aan de zuidzijde van de polder en sloeg uit op een 550 m lange wijk die uitmondde in het Dwarsdiep. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.

De Hervormde kerk van Sebaldeburen is een eenvoudige zaalkerk uit 1807 in het Groningse dorp Sebaldeburen. Het gebouw werd in 1973 aangewezen als rijksmonument. De huidige kerk is waarschijnlijk het derde kerkgebouw in het dorp. Oorspronkelijk had het dorp een kruiskerk. Daarop volgde een zaalkerk. Deze werd in 1807 vervangen door de huidige kerk, waarbij de toenmalige predikant Nicolaas Westendorp een doorslaggevende rol heeft gespeeld. Achter de kerk staat de pastorie uit 1934 die zelfstandig wordt beschermd als rijksmonument.

De Eendracht is een poldermolen ten noorden van het Groninger dorp Sebaldeburen. De molen werd in 1887 gebouwd nadat een voorganger uit 1801 was afgebrand. Tot 1970 bleef de molen beroepsmatig in gebruik als gemaal van de Sebaldebuurstermolenpolder. De molen werd daarna verscheidene malen gerestaureerd, bij de laatste restauratie enkele jaren geleden werden beide vijzels weer maalvaardig gemaakt. De vrijwillig molenaar woont in het herbouwde molenaarshuis ten oosten van de molen en laat de molen zeer regelmatig de polder bemalen. Sinds enkele jaren staat er vlak bij het molenaarshuis een werkend schaalmodel van De Eendracht. Het wiekenkruis is voorzien van het Systeem van Bussel in combinatie met zelfzwichting. De molen was lange tijd eigendom van de Molenstichting Westerkwartier, de huidige eigenaar is Stichting De Groninger Poldermolens.