Kollumeroord

De Lauwerszee is een (voormalige) baai in het noorden van Nederland. Hij kreeg de naam van de Lauwers, de grensrivier tussen de provincies Groningen en Friesland. De Lauwerszee is ontstaan in de vroege middeleeuwen en breidde zich in de loop van de elfde en twaalfde eeuw verder uit. Op 25 mei 1969 werd hij afgesloten. Er waren vele plannen geweest voor de afsluiting van de binnenzee, maar deze werden niet doorgezet. Na de watersnood van 1953 is besloten tot drooglegging. In 1960 is het Besluit tot droogmaking van de Lauwerszee aangenomen en is men begonnen met de aanleg van een dertien kilometer lange afsluitdijk met spuisluizen en een schutsluis. Op 25 mei 1969 werd de zee afgesloten en deze heet sindsdien Lauwersmeer. Ten tijde van de afsluiting mondde de Lauwers al geruime tijd niet meer uit in de zee. Het Reitdiep, het Dokkumergrootdiep en de Dokkumer Ee loosden (en lozen) wel hun water op de zee. Doordat het water brak werd, veranderde de natuur in het gebied en ontstonden nieuwe fauna en flora in het gebied. Ter bescherming van dit nieuwe jonge natuurgebied is er op 12 november 2003 besloten het Lauwersmeer aan te wijzen als nationaal park.

Kollumerpomp (Kollumerpompsters: De Pomp, [də’pomp], Fries: Kollumerpomp of De Pomp) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt ten noordoosten van Kollum, ten zuidoosten van Engwierum, ten zuiden van het Lauwersmeer en ten noordwesten van Warfstermolen. De dorpskern ligt aan een voormalige zeedijk, de Foijingaweg. De Pompsterried verbindt het dorp via de Dwarsried en de Zijlsterried met het Dokkumergrootdiep en daarmee met de Friese binnenwateren. Kollumerpomp stond oorspronkelijk bekend als Kollumer Uiterdijksekluft. In 2023 telde het dorp 430 inwoners. Onder het dorp valt ook de voormalige buurtschap Terp, ook wel De Terp genoemd, gelegen in het buitengebied van het streekdorp. Kollumerpomp viel vanouds onder het kerkdorp Kollum en werd tot 1906 als een buurtschap gezien. Iets ten noorden van Kollumerpomp ligt het recreatiegebied Kollumeroord, met bos, wandelpaden, jachthaven en vakantiewoningen.

De Blikplaat is een voormalige zandbank in het zuiden van de Lauwerszee in de Nederlandse provincie Friesland. De zandplaat lag tussen het Dokkumerdiep aan westzijde, de Slenk aan noordzijde en werd aan oostzijde door de geul Babbelaar gescheiden van de zandbank Hoge Zuidwal. Aan de zuidgrens lag de polder Nieuw-Kruisland. Na de totstandkoming van het Lauwersmeer in 1969 is de zandbank onderdeel geworden van de Kollumerwaard. Het noordelijke deel werd doorgraven door het Simonsgat, waardoor er sindsdien twee gebieden zijn; de Sennerplaat aan westzijde en de Blikplaat aan oostzijde. Het middelste deel heet sindsdien Pompsterplaat. Deze drie delen vormen samen onderdeel van een natuurgebied. Het meest zuidelijke deel is tot landbouwgrond gemaakt. De grens tussen landbouwgrond en natuurgebied wordt gevormd door de Kwelderweg. In het westelijke deel van de Pompsterplaat is recreatiegebied Kollumeroord aangelegd met het Diepsterbos en het Zomerhuisbos en villapark Lauwerssee.

De gereformeerde kerk is een kerkgebouw in Kollumerpomp in de Nederlandse provincie Friesland.

De Westermolen is een poldermolen nabij het Friese dorp Kollumerpomp, dat in de Nederlandse gemeente Noardeast-Fryslân ligt.

Dokkumer Nieuwe Zijlen (Fries, officieel: Dokkumer Nije Silen) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. De buurtschap ligt ten noordoosten van Kollum, ten noordwesten van Kollumerpomp en ten zuidoosten van Engwierum. De buurtschap ligt bij de brug over het Dokkumergrootdiep, aan de Sylsterwei en de Willem Loréweg, die beide onderdeel zijn van de N358. Ten zuidoosten van de buurtschap ligt een jachthaven. Ten westen van Dokkumer Nieuwe Zijlen liggen enkele aanmeerplekken langs het Jaachpaad.

Sluis Dokkumer Nieuwe Zijlen is een spuisluis bij de buurtschap Dokkumer Nieuwe Zijlen. De sluis bevindt zich aan het einde van het Dokkumergrootdiep. De afwatering van de Friese boezem vindt via deze spuisluizen plaats op het Dokkumerdiep, dat in verbinding staat met het Lauwersmeer. Over de sluis ligt een brug in de N358. De sluis is een rijksmonument.

Kollumerland en Nieuwkruisland () of officieel afgekort Kollumerland c.a. (Fries: Kollumerlân en Nijkrúslân (), Gronings: Köllemerlaand en Nijkruuslaand) is een voormalige gemeente in het noordoosten van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telde 12.827 inwoners (per 1 januari 2018, bron: CBS) op een oppervlakte van 116,35 km². Op 1 januari 2019 is de gemeente samen met Dongeradeel en Ferwerderadeel gefuseerd tot Noardeast-Fryslân.

Nieuwland (Fries: Nijlân) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Nieuwland ligt ten noordoosten van Engwierum, direct ten westen van het Lauwersmeer. De buurtschap ligt aan de gelijknamige, doodlopende weg Nijlân aan de landzijde van de waarschijnlijk 12e-eeuwse zeedijk. De buurtschap is niet voorzien van een plaatsnaambord en is alleen te herkennen aan het straatnaambord Nijlân.

Het verzetsmonument te Kollumerpomp is een monument ter nagedachtenis aan het Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog. Het is - op grond van het opschrift aan de voorzijde - ook bekend onder de naam Aldfaers erf, wy weitsje oer dy (Fries voor Erf(goed) van onze voorouders, wij waken over je).

Molenbuurt (Fries: Mûnebuorren) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Molenbuurt ligt direct ten oosten van Engwierum. Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw verscheen de naam op de topografische kaarten, met de verouderde spellen Mounebuorren. Molenbuurt is ontstaan aan het einde van de 19e eeuw toen er een paar huizen kwamen rond een molen uit 1866. De molen verdween kort na de Tweede Wereldoorlog, nadat hij in 1916 al was ontdaan van de wieken. De buurt groeide door, ook in de richting van Engwierum. Voor de gemeentelijke herindeling in 1984 behoorde Molenbuurt tot de gemeente Oostdongeradeel en tussen 1984 en 2018 tot de gemeente Dongeradeel.

Het Nationaal Park Lauwersmeer is een ca. 60 km² groot nationaal park in het noorden van Nederland. Na de afsluiting van het Lauwersmeer in 1969 zijn de hooggelegen zeebodems (het wad) droog komen te staan. In de eerste jaren zijn grote delen hiervan vrijwel aan hun lot overgelaten, zodat er met name ten oosten van de weg van Zoutkamp naar Lauwersoog veel natuur ontstond. Het gebied heeft een open karakter, al bevindt zich in het noorden, ten zuidoosten van Lauwersoog, het Ballastplaatbos en in het zuiden, bij Dokkumer Nieuwe Zijlen het Zomerhuisbos. Het nationaal park is een verblijfplaats voor (trek)vogels, zoals de slechtvalk, de rosse grutto, lepelaar. In de winter verblijven er veel ganzen. Er is een vogelkijkhut in Ezumakeeg.