Zorgvliedbrug

Amsteldijk 273 te Amsterdam is een gebouw aan de Amsteldijk in Amsterdam-Zuid. Het gebouwtje werd neergezet als dienstwoning behorende bij de begraafplaats Zorgvlied. Het werd destijds neergezet in de gemeente Nieuwer-Amstel, de nog niet afgebouwde begraafplaats zou Zorgvliet gaan heten en het adres was Utrechtsche Zijde. Nieuwer-Amstel is nog terug te vinden in de afbeelding van het Wapen van Nieuwer-Amstel boven de toegang. Het gebouw in eclecticisme stijl werd ontworpen door de Dienst der Publieke Werken van Nieuwer-Amstel. Het oorspronkelijke gebouw had een T-vorm, maar er kwamen aan de achterzijde aanbouwen waardoor het in de 21e eeuw een bij rechthoekige plattegrond heeft. Het gebouw met kruisende zadeldaken heeft twee bouwlagen met wat zolderruimte. Een breed bordes geeft toegang tot het gebouw. Rechts van die trap is een “eerste steen” zichtbaar. Burgemeester Abraham Wiegel kwam naar de in oprichting zijnde begraafplaats voor de legging, gedateerd 9 juni 1869.

Het grafmonument van de familie Carré op begraafplaats Zorgvlied in de Nederlandse stad Amsterdam is een rijksmonument.

In het Martin Luther Kingpark in Amsterdam-Zuid ligt een titelloos artistiek kunstwerk. Het ligt in dat deel van het park ten westen van de Utrechtsebrug. Het kunstwerk bestaat uit een in twee delen gespleten rotsblok. Kunstenaar Dirk Müller wilde in de periode van maak (1976) zo min mogelijk in de materie ingrijpen. Hij sneed een rotsblok van Belgisch blauw hardsteen in twee delen en plaatste die delen ongeveer 30 cm uit elkaar. Op de beide snijvlakken werd een messinglaag aangebracht, die in later jaren gestolen werd. Müller maakt meer van dit soort beelden, zoals te zien is in Rotterdam (hetzelfde principe maar dan met klei) en Leiden (waarbij er een wig tussen beide delen is te zien).

De Terreinafscheiding Zorgvlied is een terreinafscheiding aan de zuidoost kant van Begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam maar beheerd door de gemeente Amstelveen. Die begraafplaats heeft altijd haar ingang gehad aan de Amsteldijk, ooit gelegen in gemeente Nieuwer-Amstel, maar opgeslokt door gemeente Amsterdam. De begraafplaats zelf ligt op grondgebied van de uit Nieuwer-Amstel voortgekomen gemeente Amstelveen. De begraafplaats kreeg bij de inrichting in 1870 een hekwerk mee, dat in de jaren twintig mede door uitbreiding van de begraafplaats aan vervanging toe was. Dat kwam mede doordat Amsterdam een strook grond langs de Amstel en Amsteldijk nodig had vanwege de bouw van Gemaal Stadwijck. Er kwam in 1926 een nieuw hekwerk in de bouwstijl van de Amsterdamse School. Daarbij werden twee ingangen gecreëerd; één bij de doodgraverswoning (later kantoor) en één met een oprijlaan richting de aula. Smeedijzeren hekwerken zijn opgehangen aan vierkante kolommen van baksteen die op een plint staan. Deze hekwerken lopen door in de vleugels van de terreinafscheiding. Op sommige pijlers staan lantaarns in dezelfde bouwstijl. Ook de aanduiding Zorgvlied op beide pijlers is in de bijbehorende typografie uitgevoerd. Dat de gemeente Amstelveen hier de baas was blijkt nog uit het Wapen van Amstelveen dat op de middenpijlers van de poorten terug te vinden, als ook in het kantoorgebouw.

De Zuidelijke Wandelweg is een straat in Amsterdam-Zuid.

De Zorgvliedsluis of Zorgvliedschutsluis (sluisnummer 115) is een sluis bij in de Nieuwe Wetering bij de Zuidelijke Wandelweg in Amsterdam. Aan de oostkant van de sluis ligt een tak van de Nieuwe Wetering die bij de Zorgvliedbrug open verbinding heeft met de Amstel. De sluis is in 1921 gebouwd, in dezelfde tijd als het gemaal Stadwijck en de Zorgvliedbrug. De door A.J. Westerman van de Amsterdamse dienst voor Publieke Werken ontworpen sluiswachterswoning is dan ook identiek aan de "machinistenwoning" bij het gemaal. De sluis en de brug zijn genoemd naar de ernaast gelegen begraafplaats Zorgvlied. Het gemaal, de sluis, de brug en de beide woningen staan samen sinds 2006 op de gemeentelijke monumentenlijst. De Zorgvliedsluis heeft aan beide kanten twee puntdeuren en kan alleen handmatig geopend worden. De schutsluis, beheerd door de gemeente Amsterdam, wordt soms gebruikt voor het verversen van het water in de Binnendijkse Buitenveldertse polder met water uit de Amstel, dit gebeurt echter alleen bij uitzondering, omdat het Amstelwater zouter is. Er is geen scheepvaartverkeer meer.

Het Martin Luther Kingpark is een stadspark in Amsterdam-Zuid.

Brug 446 is een viaduct in Amsterdam-Zuid, het wordt ook wel aangeduid als 'tunnel'. Het kunstwerk ligt in de President Kennedylaan en overspant een voet- en fietspad dat in het verlengde ligt van de Kuinderstraat. Het voert naar het westelijk deel van het Martin Luther Kingpark. Door de bouw van de Utrechtsebrug over de Amstel werd het terrein ten noorden daarvan flink opgehoogd. Dit was noodzakelijk omdat de Utrechtsebrug hoog boven het water moest komen te liggen vanwege de scheepvaart, de brug is namelijk niet beweegbaar. Door die hoogte kreeg de brug een talud dat al begint vlak nadat de bebouwing aan de Rijnstraat (een van de toevoerwegen naar de brug) ophoudt. De aanleg van dit talud zorgde er wel voor dat verkeer uit de Kuinderstraat niet rechtstreeks op of van de Rivierenlaan (sinds 1964 President Kennedylaan) kon komen. Bovendien werd ingeschat dat het kruispunt Rijnstraat, Amsteldijk, de Utrechtseweg en de President Kennedylaan een van de drukste kruispunten binnen Amsterdam zou worden, terug te vinden in de breedte van genoemde wegen. In dezelfde periode als de bouw van de brug werden het De Mirandabad en een aantal scholen aangelegd ten zuiden van de Rivierenlaan. Om te voorkomen dat voetgangers en fietsers de drukke wegen over zouden moeten kwam er een viaduct / tunnel. In de zomer van 1954 werd begonnen met de bouwwerkzaamheden onmiddellijk ten westen van de keerlus van tram 25 aan de Rivierenlaan (de latere President Kennedylaan). In de zomer van 1955 was het kunstwerk voltooid. Het ontwerp is afkomstig van de tekentafels van de Dienst der Publieke Werken met achter de tekentafel architect Dick Slebos. Op 28 mei 1955 opende de wethouder Publieke Werken Goos van 't Hull het viaduct / de tunnel. Het was een voorbode van meer scheiding van snel en langzaam verkeer in de stad. De tunnel is 37 meter lang en 10 meter breed. Het bouwwerk heeft een aantal specifieke kenmerken. De wanden van de tunnel staan enigszins hangend naar buiten; het dek wordt gedragen door vijftien ranke palen; de symmetrie werd destijds vergeleken met de vorm van een vlinder. In de oostwand van de tunnel is een trapgang gespaard die leidde naar de halte van de tram. De betegelde tunnel is weliswaar uitgegraven uit het talud, er kon niet voorkomen worden dat het vloeroppervlak van de tunnel het laagst is van de omgeving; een eigen bemalingsysteem moest voorkomen dat ze regelmatig onder water kwam te staan. Wat voorts een nieuwigheid was omdat de tunnel zo diep lag, is dat deze constant verlicht werd om een te groot verschil tussen dwaallicht in de tunnel en de buitenlucht te verkleinen. De tunnel is later (rond 2000) grondig gerenoveerd. Het kunstwerk gaf toegang tot een schuilkelder, maar deze is later onzichtbaar gemaakt. In 2004 werd er het kunstwerk Vlucht van een kaketoe van Jeroen Werner naar Eadweard Muybridge geplaatst.

Vlucht van een kaketoe is een kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Het kunstwerk bestaande uit 27 panelen is geplaatst in de voet- en fietstunnel gelegen onder de President Kennedylaan richting Martin Luther Kingpark. Het viaduct, bekend als brug 446, werd in de periode 2004 tot 2008 opgefleurd door een collage van kunstenaar Jeroen Werner. Werner liet zich daarbij inspireren door een aantal foto’s van de fotograaf Eadweard Muybridge. Die fotografeerde onder meer dieren in beweging, met wellicht als bekendste een paard in galop. Werner gebruikte voor zijn collage de vlucht van een grote geelkuifkaketoe (Cackatoo Flying) en liet zevenentwintig afbeeldingen daarvan overzetten naar emailstalen platen. Deze werden in serie geplaatst op de tunnelwanden van brug 446, die 37 meter lang is. Een achtentwintigste paneel ontbreekt omdat een van tunnelwanden onderbroken is voor een trap naar de voormalige eindhalte/keerlus van de voormalige tramlijn 25. Bij in de juiste richting door de tunnel te rijden, lijkt het of de kaketoe met de reiziger meevliegt. De brugpijlers/dragende zuilen zorgen daarbij aanvullend voor een stroboscopisch effect.

De Utrechtsebrug (brugnummer 439, naambordjes vermelden Utrechtse Brug) is een Amsterdamse brug in Amsterdam-Zuid.

De Nieuwe Utrechtseweg in Amsterdam is de overgang van de S110 en de A2. De weg is circa 0,5 kilometer lang en verbindt het Knooppunt Amstel met de President Kennedylaan. De Utrechtsebrug maakt deel uit van de weg die werd geopend met de ingebruikname van deze brug op 1 april 1954. Halverwege de weg bevindt zich een Esso-tankstation. Tussen de Nieuwe Utrechtseweg en de veel noordelijker gelegen winkelstraat Utrechtsestraat lopen de Rijnstraat, de Van Woustraat en het Westeinde.

Het Beeld van Martin Luther King is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Kunstenaar Airco Caravan (ook wel Maria Koning of Ine Reijnen) wilde in 2018 onder de noemer Monument for Martin Luther King de sterfdatum van Martin Luther King de aandacht brengen door een halve meter hoog beeldje te (laten) plaatsen in steden in Europa en Noord-Amerika. Ook zou een aantal politici als Sylvana Simons, Barack Obama en Michelle Obama anoniem een exemplaar van het beeld ontvangen. Het project, in samenwerking met Ien Sluyters en Marjon Deul, lekte echter uit. Een van de beeldjes werd wel geplaatst bij de ingang van het Martin Luther Kingpark, als “guerilla pop-up expo”. Een aantal beeldjes werd slachtoffer van vandalisme. De kunstenaar richtte zich vervolgens tot het bestuur van Stadsdeel Zuid om tot een definitievere plaatsing van het eerbetoon te komen. Plaatsing van een beeld van de naamgever van het park leek haar logisch. In overleg met buurtbewoners en parkbezoekers zou naar een goede plaats in het park gezocht worden. Vervolgens werd er niet meer over gesproken. De kunstenaar was het wachten beu en plaatste op eigen initiatief op 15 januari 2020 (de geboortedag van King) een groter, bronzen beeld van King. Ze had verwacht daarbij gestoord en tegengehouden te worden, maar niemand reageerde op haar werkzaamheden. Deze waren intens, want het beeld moest met behulp van een betonboor op zijn plaats vastgezet worden. Het beeld is 1,20 meter hoog. De kunstenaar financierde het zelf en hoopte dat het beeld mag blijven staan. De plaatsing van het beeld is enkele maanden later alsnog goedgekeurd door de gemeente, na vragen van de SP. Tiers Bakker, gemeenteraadslid van de SP, vertelde tijdens de officiële onthulling: “Met dit beeld creëren we ruimte om kritiek te hebben. Het moet ons herinneren dat er nog veel te doen is in deze tijd. Racisme in Nederland is een groot probleem.” Dominee, burgerrechtenactivist en voormalig perschef van Martin Luther King Harcourt Klinefelter was aanwezig om het standbeeld officieel te onthullen. Hij nam de beroemde speeches van King op en liep met zijn bandrecorder en microfoon mee in de mars van Selma naar Montgomery in 1965. Op de rug van het beeld staat te lezen: "The ultimate tragedy is not the oppression and cruelty by the bad people, but the silence over that by the good people.”