De potkachel

Robert Scottstraat 7 te Amsterdam is een bouwblok aan de Robert Scottstraat, Amsterdam-West. Het werd gebouwd als klooster en pastorie van de aanpalende Sint-Josephkerk. De gebouwen zijn door middel van een corridor met elkaar verbonden. Wat de gebouwen ook met elkaar verbindt zijn de architecten Gerard Holt en Karel Petrus Tholens, die de gebouwen ontwierpen. Het gebouw Robert Scottstraat 7 bestaat uit drie bouwlagen onder een plat dak; het onderscheidt zich daarmee van de tegenoverliggende woningen die een puntdak hebben. Wat het gebouw des te opvallender maakt is de plint. In de jaren vijftig was het nog normaal die uit te voeren tot aan de drempel of net daar boven; hier is de plint doorgetrokken tot de bovenrand van de vensters van de begane grond. Bovendien is ze niet uitgevoerd in grijs natuursteen maar in stenen van allerlei formaten en kleuren. Het in mei 1953 betrokken gebouw is sinds juni 2019 gemeentelijk monument. In de voorgevel is een “eerste steen” gezet, die de naam draagt van pater A. Leeuwen OFM, gedateerd 28 juli 1952.

Robert Scottplein is een plein in Amsterdam-West, Robert Scottbuurt. Alhoewel zich hier al jaren een open ruimte tussen de bebouwing bevindt kreeg het plein haar naam pas in 2015. Het plein is ingericht als speelplaats tussen vier gebouwen waarvan er drie een monument zijn: de zuidwand wordt gevormd door de Sint-Josephkerk, Erik de Roodestraat 12-14 (rijksmonument) de westwand wordt gevormd door het ROC aan de Erik de Roodestraat 8 de noordwand wordt gevormd door het Amundsenhofje, een voormalig katholieke school omgebouwd tot woningen vanuit het oosten kijken leerlingen uit het schoolgebouw Robert Scottstraat 28-34 uit op het plein. Reden voor de naamgeving in 2015 was de nieuwe bebouwing aan de noordwand. Hiervoor was het niet mogelijk een adres te geven aan de Amundsenstraat en er werd gekozen voor Robert Scottplein. Die noordwand is dan ook de enige bebouwing die ook daadwerkelijk een adres heeft aan het plein: Robert Scottplein 1-7.

De Sint-Josephkerk is een voormalige rooms-katholieke parochie-kerk aan de Erik de Roodestraat in Amsterdam Bos en Lommer. Het gebouw werd als kerk gebruikt van 1952 tot 1990. Vervolgens was het van 1996 tot 2012 in gebruik als klimhal. Na een periode van leegstand is het gebouw gekraakt en landelijk bekend geworden als De Vluchtkerk. Er woonden uitgeprocedeerde asielzoekers zonder verblijfsvergunning. Na hun vertrek en weer een periode van leegstand is in mei 2016 het gebouw na een renovatie, heropend als kinderspeelplaats.

Robert Scottstraat 28-34 te Amsterdam is een gebouw aan de Robert Scottstraat in Amsterdam-West. De Robert Scottstraat kent voornamelijk portiekwoningen van rond 1950; de straat had al in 1939 haar naam gekregen maar de Tweede Wereldoorlog hield de bouw op. Dit betekende tevens dat na de oorlog scholen gebouwd moesten worden om de kinderen te onderwijzen. Tussen twee woonblokken met portiekwoningen was ruimte overgelaten voor een schoolgebouw. Het waren echter nog wel de tijd van gescheiden onderwijs van meisjes en jongens. Aan het architectenbureau van Karel Petrus Tholens en Louis Jean George Marie van Steenhardt Carré werd gevraagd een dubbel schoolgebouw te ontwerpen. Tussen alle bakstenen portiekwoningen werd het een opmerkelijke verschijning. Tholens en Steenhardt Carré kwamen met een gebouw uit de stijl Nieuwe Bouwen en functionalisme. Het werd opgeleverd als gangenschool, hetgeen wil zeggen met centrale ingang met lange gangen naar de klaslokalen. Het opvallende aan het gebouw is (behorend bij de stijl) is dat de betonnen dragende constructie zichtbaar is als een frame waarin gevelwanden zijn opgevuld met of baksteen of relatief grote ramen. Het langgerekte gebouw bestaat uit drie bouwlagen. Door op de begane grond de staanders de benadrukken en geen baksteen als bouwmateriaal te gebruiken lijkt het gebouw te zweven, cq licht van gewicht. De trappenhuizen bevinden zich aan de achterzijde van het gebouw, daar waar ook de speelplaats ligt. Er kwamen in de jaren vijftig Rooms-Katholieke scholen in; de Juliaschool (meisjes) en Sint Franciscusschool (jongens), die beide in 1958 nog bezocht werden door koningin Juliana. Aan het eind van de 20e eeuw waren de vele kinderen even verdwenen, maar wijzigde ook de bevolkingssamenstelling van de omliggende straten aanmerkelijk. In 1990 nam Stadsdeel Bos en Lommer het gebouw in gebruik. Het gebouw werd rond 2008 door de gemeente Amsterdam op een lijst gezet van 100 naoorlogse gebouwen die mogelijk in aanmerking zouden kunnen komen voor de status gemeentelijk of rijksmonument. Op 25 juni 2019 kreeg het inderdaad de status van gemeentelijk monument (nr. 200909). In 2022 is in het gebouw de Basisschool De Springplank gevestigd en een van de vestiging van Balletschool De Kattensprong.

De Robert Scottstraat is een straat in Amsterdam-West in de naar hem genoemde Robert Scottbuurt.

Het Amundsenhofje is een hofje in Amsterdam-West. Architect Johannes Martinus van Hardeveld ontwierp voor de Amundsenweg, vernoemd naar poolreiziger Roald Amundsen, in de Robert Scottbuurt een viertal stroken portiekwoningen die dwars op de straat kwamen te staan. Het is dan 1949. Niet veel later werd er gebouwd aan een Rooms-Katholieke enclave in de stad Amsterdam. Er kwam ten zuiden van die weg bijvoorbeeld de Sint-Josephkerk en de bijbehorende pastorie en klooster aan Robert Scottstraat 7. In 1950 werd er een nieuwe gevelwand geschapen aan de zuidkant van de weg. Op een paalfundering kwam als bouwpakket een Finse school. Vanaf circa 1960 worden die terreinen van elkaar gescheiden door een zuidelijke gevelwand aan de Amundsenweg huisnummer 1, de Finse school was tijdelijk. Er kwam in de trant van de Bossche School een ontwerp van architectenduo Evers en Sarlemijn een gangschool, een kleuterschool met één ingang van waaruit een gang naar de klaslokalen leidde. Het kreeg een dichte noordgevel en een open zuidgevel, leidend tot een speelplaats. De zogenaamde Amundsenschool verliet in de jaren zeventig bij een gewijzigde bevolkingssamenstelling in de wijk de school. De nieuwe gebruiker was de Fatima kleuterschool en later een school voor speciaal onderwijs: de Alphons Laudrychool (Laudry was hoofdredacteur van het katholieke blad De Tijd). In de jaren nul van de 21e eeuw kwam er een dependance van een islamitische school. In 2010 trokken er krakers in, die in 2014 zonder ontruiming weer vertrokken. Het oude gebouw was in 2008 nog opgenomen in de lijst Top 100 jonge monumenten, maar werd uiteindelijk geen monument. Het gebouw werd in de verkoop gezet. Een groep kopers kocht het en wilde het als zelfbouwproject (cpo) renoveren en gebruiksklaar maken voor bewoning. Echter, daarvoor was het bouwblokje te klein. Aan Hulshof Architecten met architect Ineke Hulshof werd vervolgens gevraagd het oude deel te renoveren als een ook een nieuw blokje bij te bouwen. Het oude moest grotendeels in monumentale status bewaard worden (het is geen monument). Voor het nieuwe deel moest voor de adressering een apart adres aangemaakt worden: het Robert Scottplein. Door de beide bouwdelen door terreinafscheidingen in dezelfde bouwstijl te verbinden ontstond een hofje. Hulshof maakte door de nieuwbouw een overgang van vlak (plein) en hoogte (bebouwing). Het waren de jaren van opkomende duurzaamheid, dus werden niet meer gebruikte delen van het oude gebouw verwerkt in de renovatie. Bovendien kreeg het een natuurvriendelijk dak met bijvoorbeeld zonnepanelen etc. De plannen uit 2013 werden het jaar daarop omgezet in daden en begin 2015 kon met de renovatie en bouw begonnen worden, waarbij nog asbest uit de oude school verwijderd moest worden. Er trad nog vertraging op toen de nieuwbouw een aanvang nam; op die plek werden heipalen aangetroffen, die op geen enkele tekening of kaart voorkwamen. Om de nieuwbouw te kunnen neerzetten werd tussen de aanwezig fundering een nieuwe fundering geplaatst. Eind 2015 konden de bewoners in de gebouwen trekken. Opvallend is dat beide bouwonderdelen een gevelsteen meekregen. Een artistieke boven de toegangsdeur en een moderne geplaatst in juli 2015.

Stoere bloemen is een beeldengroep in Amsterdam-West. Het is een gezamenlijk werk naar initiatief van kunstenares Marieke Bolhuis; het was haar eerste opdracht voor werk in de openbare ruimte. Zij kreeg opdracht van de gemeente Amsterdam een veldje aan de Erik de Roodestraat op te fleuren met een artistiek kunstwerk. Zij pleegde overleg met buurtbewoners en schoolkinderen van De Springplank. Het leverde drie ontwerpen op waaronder die voor een pony, maar daar zagen de kinderen niet zoveel in. Workshops en buurtverhalen leverden materiaal op voor deze drie beelden. Het zijn geabstraheerde kinderlichamen, weergegeven in de vorm van bloemen in de knop. Dat laatste verwijst naar de schoolkinderen, die nog vanuit de kleurrijke knoppen moeten rijpen. Anderszins zijn de beelden een weerspiegeling van de kleurrijke bewoners (en hun verhalen) van de buurt. De beeldengroep is het resultaat van enkele gesneuvelde kunstprojecten in stadsdelen Amsterdam-West en Amsterdam Nieuw-West, gezamenlijke titel Muren van West. Hierbij werden blinde muren van oude en nieuwe gebouwen voorzien van muurschilderingen. Een aantal verenigingen van eigenaren gaf geen toestemming en zo ontstond een potje, van waaruit dit kunstwerk kon worden betaald. Bolhuis was rond die tijd al bezig met kunst in een combinatie mens en natuur, zoals een centaurvrouw voor Haarlem. Ze werd als kunstschilderes opgeleid aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam; haar beelden zijn opmerkelijk kleurrijk geschilderd. De Amsterdamkalender 2024 wijst er nog op dat deze stoere bloemen in een buurt staan, waarvan de straatnamen verwijzen naar “stoere” ontdekkingsreizigers, zoals Erik de Rode en Robert Scott. De bloemenpartij staat in een grasveld voor de Sint-Josephkerk.

Signs of Mokum is een muurschildering in Amsterdam-West. De meterslange muurschildering is aangebracht op een blinde muur van de Mercator Speeltuin aan het Orteliuspad op de scheidslijn van Oud-West en Nieuw West. Het enorme schilderij grijpt terug op Amsterdam (Mokum) in de Gouden Eeuw met al haar rijkdom als gevolg van de scheepvaart. Het werd aangebracht in het kader van het Kosmopolite Art Tour Festival in 2013 en werd financieel ondersteund door Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam. Op een van der onderdelen van het schilderij is het Wapen van Amsterdam te zien op de spiegel van een schip met de wapenleus "Heldhaftig, vastberaden en barmhartig" op een lint met daarboven de drie Andreaskruizen. De namen van de kunstenaars zijn linksboven van het kunstwerk vermeld.

Brug 658 is een vaste brug in Amsterdam-West. Ze is gelegen over een waterweg die parallel loopt aan de noordzijde van de Jan Evertsenstraat in het deel tussen het Mercatorplein en de Jan Tooropstraat. De brug geeft toegang tot de Admiraal Helfrichstraat en indirect ook aan de Dr. Jan van Breemenstraat. De brug is gebouwd voor de verbinding tussen Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat. Op dat terrein zou enige jaren later het Dr. Jan van Breemeninstituut worden neergezet, een centrum ter behandeling van reuma. De betonnen brug dateert van 1961. Tijdens de bouw werd een van de arbeiders getroffen door een hartstilstand en overleed. De bouw kon onmiddellijk voortgezet worden toen bleek dat het ongeval geen bedrijfsongeval was. In die jaren kwamen ontwerpen voor bruggen van de Dienst der Publieke Werken, mede te herkennen aan de grove basaltstenen opvulling in de ruimte in de landhoofden naar de pijlers toe.

Wolk is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-West. Het is een creatie van Han Schuil uit 2003. De titel is gegeven door de gemeente Amsterdam; de kunstenaar gaf tot 2008 zijn werk geen titels, aldus Het Parool (22 juli 2020). De opdracht voor het beeld kwam van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten, daarbij werd wel over "wolk" gesproken en Schuil hanteerde dat dan ook als werktitel. Het moest een kunstwerk worden als markeringspunt tussen De Baarsjes en het Rembrandtpark. Bij een latere controle bleek de werktitel omgezet te zijn in een “definitieve” titel. Schuil meldde in 2020 dat hij tijdens het maken meer geïnspireerd werd door een boksbeugel. Bij de keus voor plaatsing van het werk, viel het oog van de kunstenaar op een transformatorhuisje in het park, dat staat in de hoek van de Jan Evertsenstraat en de Orteliuskade. Hij zag in dat huisje een geschikte sokkel voor zijn beeld. Tegelijkertijd dacht hij, dat de gemeente daar nooit mee akkoord zou gaan, maar tot zijn verrassing kwam er toestemming. Het kunstwerk is goed te zien vanaf de brug 659 die vlak langs het beeld voert. Het rechthoekig object meet ongeveer zes bij negen meter en is verdeeld in vier vlakken die de kleuren geel en zwart meekregen en heeft een scherpe vorm. De kunstenaar meldde in 2020 via terugblik dat hij toen verslaafd was aan contrasterende kleuren. In het bijna tweedimensionale werk zijn gaten uitgespaard. Het kunstwerk is daarbij oplopend geplaatst, hetgeen op bezwaren stuitte van mensen wonende aan de Orteliuskade, die tegen de (lege) achterkant van het kunstwerk aangekeken. Dit werd verholpen door hogere beplanting te plaatsen tussen de "kade" (de Orteliuskade loopt niet langs een waterweg) en het kunstwerk. Han Schuil beschouwde zichzelf niet als schilder en beeldhouwer; hij noemde het een openluchtschilderij. Een eerder uitgegeven Het Parool omschreef het bij een latere expositie van de kunstenaar als het resultaat van een explosie.

De Erasmusgracht in Amsterdam-West werd aangelegd in de jaren veertig als onderdeel van de nieuwe wijk Bos en Lommer. In het verlengde voorbij de dijk van de Ringspoorbaan ligt de Burgemeester Van Tienhovengracht. De gracht kreeg zijn naam in 1939 en werd genoemd naar Desiderius Erasmus (1467-1536), beroemd Nederlands humanist. De gracht loopt van de Admiralengracht naar het westen en vormt de verbinding naar de Westelijke Tuinsteden en de Sloterplas. Ondergronds staat de gracht in verbinding met de De Rijpgracht en loopt onder de Admiraal de Ruijterweg door. In dat doodlopende stukje gracht ligt een helofytenfilter in de nabijheid van een bemalingsgebouwtje, dat sinds 2021 voorzien is van de muurschildering Zuiver. Evenwijdig aan een deel van de Erasmusgracht ligt het Erasmuspark. Over de gracht liggen zeven bruggen: Wil de Graaffbrug (brug 393, voetgangersbrug Wachterliedplantsoen), Saïdja en Adindabrug (brug 162, in Hoofdweg), Erasmusgrachtbrug (142P, in Einsteinweg), Voet- en fietsbrug Erasmusgracht (nabij Jacob van Arteveldestraat), Camera Obscurabrug (brug 322, fietsbrug in Leeuwendalersweg) en de spoor- en metrobrug in de Ringspoorbaan.

Brug 466 is een kunstwerk in Amsterdam-West. Alhoewel genummerd als brug is het een viaduct en/of tunnel afhankelijk van het standpunt. Het viaduct is gelegen in het westen van de Jan van Galenstraat vlak voordat die de Ringweg Amsterdam (A10) / Einsteinweg kruist. Het is de noord-zuidverbinding tussen de James Rosskade en Dr. Jan van Breemenstraat. De kruising was hier lang gelijkvloers. Door de aanleg van de ringweg, de nieuwe verbinding tussen de Haagseweg en Coentunnelweg, was een ongelijkvloerse kruising noodzakelijk. Volgens het ontwerp van Rijkswaterstaat werd de Jan van Galenstraat over de Ringweg gelegd. Hierdoor kreeg het stuk Jan van Galenstraat tussen de Robert Scottstraat en Jan Tooropstraat te maken met een verhoging in de vorm van een talud. Dit had weer tot gevolg dat de James Rosskade naar het zuiden toe dood zou lopen op dat talud. Voor voetgangers en fietsers werd een tunnel geïntegreerd in het complex van viaducten. Zo kon er een verbinding gehandhaafd worden tussen het gebied ten noorden van de Jan van Galenstraat en het even zuidelijker gelegen Rembrandtpark zonder dat dat langzaam verkeer de Jan van Galenstraat moest oversteken. Eind 1967 begon men met de aanleg van het complex, in eerste instantie voor de relatief korte verlenging van de Einsteinweg tussen Bos en Lommerplein en Jan van Galenstraat. De kruising (brug 134P) werd in haar geheel geopend in 1972 toen ook het stuk Einsteinweg tot aan de Cornelis Lelylaan werd geopend. Brug 466 is rond 1971 opgeleverd.