Groot Landschap

The light kite (Nederlandse: De lichte vlieger of De lichtvlieger) is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het werk uit 2016 van Saskia Hoogendoorn en Lieuwe Martijn Wijnands heeft de vorm van een vlieger. De vlieger moet de kijker terugbrengen naar een onbezorgde jeugd toen alles nog mogelijk en onschuldig was en tijd geen rol van betekenis speelde. Het staat tevens symbool voor vriendschap en vrijheid en het gevoel van zomer, zon, licht en warmte. Er werd nog een andere verbinding gevonden. Er werd een connectie gemaakt met het nummer De vlieger van André Hazes. De vlieger van Hoogendoorn en Wijnands kan echter geen kant op; ze is vast gemonteerd op een paal in het Sloterpark op de oevers van de Sloterplas. Ze is van roestvast staal en bestaat alleen uit het skelet van de vlieger met staart. In het kunstwerk is ledverlichting met geel en blauw licht toegepast, dat gelijk met de straatverlichting van het park aan- en uitgaat. Het werd op 16 januari 2019 onthuld, maar dateert al vanaf 2016 toen het de bijdrage van het kunstenaarsduo was aan het Amsterdam Light Festival. Het staat op steenworp afstand van het massief aandoende Groot landschap van Wessel Couzijn.

Brug 1563 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug vormt voor voetgangers en fietsers de verbinding tussen het noordelijk en zuidelijk deel van het Sloterpark aan de westzijde van de Sloterplas. Ze maakt deel uit van het wandel- en trimparcours Rondje Sloterplas. Het Sloterpark is vrijwel continu aan wijzigingen onderhevig. Een van de belangrijkste wijzigingen is de verplaatsing van het Sloterparkbad in de jaren 2000/2001. Dat zwembad kwam in de loop der jaren op een eiland te liggen geheel omringd door de Sloterparksingel, waardoor steeds meer bruggen noodzakelijk werden voor het bereiken van dat bad. In eerste instantie was het brug 1561 die tegelijkertijd met het zwembad werd gebouwd. Daarna volgden de bruggen 1562 en 1563, die naast toegang tot het terrein van het zwembad ook meer zorgden voor een scheiding tussen snel en langzaam verkeer. De uiterlijke kenmerken van bruggen 1562 en 1563 lijken op die van de bruggen die door de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam in de jaren zestig en zeventig zijn ontworpen voor de Cornelis Lelylaan en omgeving. De opbouw bestaat uit een witte betonnen overspanning met daarop blauwe leuningen in een strakke vormgeving. Het bijzondere aan brug 1563 is dat zij gedurende haar overspanning ook stijgt/daalt; de landhoofden bevinden zich op verschillende hoogten.

De President Allendelaan is een belangrijke doorgaande straat in Amsterdam-West (S207) die de wijken Slotermeer en Osdorp met elkaar verbindt. De laan loopt van noord naar west, ligt in het verlengde van de Slotermeerlaan en begint bij het Sloterparkbad en het eindpunt van tramlijn 7. Vervolgens loopt de laan met een boog verder naar het westen en gaat in Osdorp over in de Ookmeerweg. De weg doorsnijdt het Sloterpark en over de weg ligt een tweetal voetganger- annex fietsersbruggen brug 677 en brug 678. De laan is op 27 februari 1974 als eerbetoon vernoemd naar de gestorven Chileense president Salvador Allende. Tot die tijd was de naam van de laan Westoever (raadsbesluit 6 oktober 1948), genoemd naar de ligging ten opzichte van de Sloterplas. In tegenstelling tot de eveneens naar de ligging aan de Sloterplas vernoemde straten Noordzijde en Oostoever die nog steeds hun oorspronkelijke naam hebben ligt de straat niet direct aan de westoever van de Sloterplas maar ligt het Sloterpark daar tussen. De straat aan de zuidoever heeft altijd de naam Meer en Vaart gehad. R-net bus 369 rijdt over de laan maar heeft er geen halte.

Het Allendemonument is een beeld/monument in Amsterdam Nieuw-West. Het is een door Ton Blommerde ontworpen geabstraheerde vuist van betonnen elementen. Blommerde, die zich ook wel bediende van de naam Blommende, liet zich inspireren door de Inca's, hij stapelde de betonnen delen zonder voegmiddel. Het beeld staat in het Sloterpark in een veld nabij de President Allendelaan. Monument en weg zijn vernoemd naar de Chileense president Salvador Allende, die op 11 september 1973 bij de staatsgreep in 1973 zelf zijn leven beëindigde. Lang werd gedacht dat hij vermoord zou zijn (deze tekst staat dus abusievelijk op de plaquette). In 2011 werd na uitgebreid onderzoek officieel meegedeeld dat hij zelfmoord pleegde. Het beeld werd op 11 september 1975 (twee jaar na zijn dood) onthuld door toenmalig burgemeester Ivo Samkalden in aanwezigheid van enkele Chileense ballingen en een afvaardiging van het bestuur van de Amsterdamse Communistische Partij van Nederland. Op 11 september 1979 legde zijn weduwe Hortensia Bussi hier een krans. Overigens maakte de kunstenaar ook zelf een eind aan zijn leven. Bij het beeld staat een tekstplaat. De tekst daarop luidt: Salvador Allende 1903-1973 President van Chili 1970-1973 Hem stond voor ogen Dat zijn land zou toebehoren Aan hen die er leven en werken Door de vijanden van zijn volk Werd hij vermoord Op 11 september 1973 Als eerst van tienduizenden Chilenen In de strijd Voor de bevrijding van Latijns-Amerika

Brug 678 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Hoewel genummerd als brug is het een viaduct. De brug werd in 1974/1975 aangelegd voor de verbinding tussen het westelijk en oostelijk deel van het Sloterpark. De twee delen worden gescheiden door de President Allendelaan. De overspanningen maken onderdeel uit van het park en zijn alleen toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Aan beide uiteinden van de brug werden taluds aangelegd, waarbij voetgangers en fietsers behoorlijk moeten klimmen. De brug is afkomstig van de tekentafels van de Dienst der Publieke Werken. Zij kwamen met betonnen jukken waarop zes prefab betonnen liggers, gefabriceerd in Alphen aan den Rijn, steunen. De overspanning werd vervolgens geheel in hout verpakt, zodat de brug vanuit het park nauwelijks opvalt. De brug werd gelijktijdig gebouwd met brug 677 die eenzelfde constructie kreeg. Waar brug 677 de President Allendelaan in een rechte hoek oversteekt, ligt brug 678 schuin over die laan. Vanwege die schuine overspanning moest er gebruik gemaakt worden van een betonnen ligger van circa 40 meter, die zelf een gewicht heeft van 60 ton. De houten onderdelen (rijdek en leuning) waren in 2016 in dermate slechte staat, dat zij tussen oktober en december 2016 vervangen werden. Tussen beide bruggen in aan de oostkant staat het Allendemonument, dat ook vanaf de laan zichtbaar is. De massiviteit van de brugleuningen is bij brug 678 versierd door het kunstwerk Trimmers van Martie van der Loo. Tussen beide bruggen in aan de oostkant staat het Allendemonument, dat ook vanaf de laan zichtbaar is.

De Sloterplas ligt in het midden van de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam Nieuw-West. De plas werd gegraven tussen 1948 en 1956 en heeft een maximale diepte van 37 meter.

Brug 679 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Ze ligt tussen het Oeverpad bij Meer en Vaart en het Sloterpark. Het park werd ingericht tussen 1968 en 1974. Al in de vroege jaren lagen er in het park voet- en fietspaden die richting Meer en Vaart leidden. De bewoners van Osdorp moesten echter jarenlang omlopen/omfietsen om in het park te komen. Ze zagen bij wijze van spreken het pad aan de overzijde van een waterweg liggen, maar een brug ontbrak. Een luchtfoto gemaakt rond 1970, in het bezit van het Stadsarchief Amsterdam, laat de situatie goed zien. Een samenkomen van een voetpad en fietspad leidt dan alleen tot het water. Het wrange daarbij was dat aan de kant van Meer en Vaart het bejaardentehuis Maarten Lutherhuis lag, waarvan de mensen dus ook moesten omlopen. Op 10 oktober 1970 meldde de toenmalige wethouder Han Lammers de bewoners dat de brug er spoedig zou komen; hij kwam vervolgens op 17 april 1971 de brug openen. In 2018 staat de brug op betonnen pijlers waarover stalen liggers gaan. De balustrades/leuningen zijn van hout in een strak rechthoekig motief. De staanders daarvan zijn ofwel gemonteerd aan die liggers ofwel een het juk (dwarsbalk) van de pijlers. De leuningen waren daarbij in donkerrood geschilderd, maar de verf is in de loop der jaren langzaamaan grotendeels verdwenen. Het loop- en rijdek bestaat uit houten planken/balken waarop slipvast materiaal is gelegd. Het ontwerp is van de Dienst der Publieke Werken, die ook andere bruggen in het park ontwierp. Het Maarten Lutherhuis werd rond 1999 afgebroken.

Brug 634 is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het is een voetgangersbrug in het Sloterpark. In en om dat park werd in de periode rond 1974 een viertal bruggen aangelegd naar ontwerp van de Dienst der Publieke Werken. Brug 634 staat op stalen brugpijlers, maar bestaat voor de rest volledig uit hout. Kenmerkend voor bruggen in het Sloterpark van toen was het gebruik van dikke houten balken voor leuningen. Via brug 634 kunnen bezoekers vanaf de President Allendelaan dieper het Sloterpark in. De brug overspant een ringsloot in het park.

Brug 677 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Hoewel genummerd als brug is het een viaduct. De brug werd in 1974/1975 gebouwd voor de verbinding tussen het westelijk en oostelijk deel van het Sloterpark. De twee delen worden gescheiden door de President Allendelaan. De overspanningen maken onderdeel uit van het park en zijn alleen toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Aan beide uiteinden van de brug werden taluds aangelegd, waarbij voetgangers en fietsers behoorlijk moeten klimmen. De brug is afkomstig van de tekentafels van de Dienst der Publieke Werken. Zij kwamen met betonnen jukken waarop zes prefab betonnen liggers, gefabriceerd in Alphen aan den Rijn, steunen. De overspanning werd vervolgens geheel in hout verpakt, zodat de brug vanuit het park nauwelijks opvalt. De brug werd gelijktijdig gebouwd met brug 678 die eenzelfde constructie kreeg. Daar waar brug 677 de President Allendelaan in een rechte hoek oversteekt, ligt brug 678 schuin over die laan. De houten onderdelen (rijdek en leuning) waren in 2016 in dermate slechte staat, dat zij in de laatste drie maanden van 2016 werden vervangen (men kon vanaf het talud de onderliggende weg zien liggen). Tussen beide bruggen in aan de oostkant staat het Allendemonument, dat ook vanaf de laan zichtbaar is.

De Heemtuin Sloterpark ligt in het Sloterpark ten westen van de Sloterplas in Amsterdam Nieuw-West. Na ophoging van het terrein in de jaren vijftig bleef dit gebied lange tijd onaangeroerd. Hier ontwikkelde zich spontaan een ruig gebied met wilde planten, riet en wilgen.

Brug 1562 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug geeft voor voetgangers en fietsers toegang door het noordelijk deel van het Sloterpark vanaf de President Allendelaan. Ze maakt deel uit van het wandel- en trimparcours Rondje Sloterplas. De huidige brug had een zeer eenvoudige voorganger, een houten brug uit de periode rond 1970, toen men via deze brug nog het Strandbad Sloterplas kon bereiken. Het eerste overdekte Sloterparkbad (als gebouw) met het openluchtbad was in wezen een uitbreiding van de faciliteiten van het strandbad en werd geopend in 1973. De brug was in die tijd niet bedoeld als ingang voor het publiek maar als nooduitgang en afgesloten en ontoegankelijk gemaakt met een hekwerk. De situatie ter plaatse is in de loop der jaren gewijzigd. De grootste wijziging (gegevens 2018) was de verplaatsing van het Sloterparkbad zuidwaarts. Daartoe werd er druk gebouwd en gegraven. Het zwembad uit 2001 werd vanaf de President Allendelaan gescheiden door wat later de Sloterparkbadsingel ging heten. Over die singel werd daarom samen met het zwembad brug 1561 gebouwd. Later wilde de gemeente (nog) meer scheiding in snel en langzaam verkeer en kwam deze brug, zodat recreanten en trimmers sneller het park in zouden lopen/fietsen en niet meer langs de vrij drukke President Allendelaan hoefden te gaan. Om doorvoer in het park te krijgen, kreeg de Sloterparkbadsingel tegelijkertijd ook brug 1563. De uiterlijke kenmerken van bruggen 1562 en 1563 lijken op die van de bruggen die door de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam in de jaren zestig en zeventig zijn ontworpen voor de Cornelis Lelylaan en omgeving. De opbouw bestaat uit een witte betonnen overspanning met daarop blauwe leuningen in een strakke vormgeving.

De Sloterdijkermeerpolder was een droogmakerij ontstaan na het droogleggen van het Slootermeer in 1644. Dit meer, dat in de zomer regelmatig droog lag, was gelegen tussen Sloten en Sloterdijk. Het was een relatief smal maar langgerekt meer dat was ontstaan door de afkalving van de oevers van de Slooter die het Slotermeer met het IJ verbond en onder invloed van de wind geleidelijk breder was geworden. De invloed van de overwegend zuidwestenwind was af te lezen aan de langgerekte vorm en aan de richting waarin het Slootermeer lag. Het meer was visrijk en de opbrengsten daarvan kwamen sinds 1479 ten goede aan de Petruskerk in het dorp Sloterdijk. Na de droogmaking ontving de kerk pachtgelden uit de polder. Het was een kleine polder die met een windmolen werd bemalen. Dwars door de polder liep van noord naar zuid de Middenweg. De pachters van de grond waren verplicht jaarlijks een uitkering aan de kerk van Sloterdijk te geven. Tussen 1647 en 1726 liep de polder door dijkdoorbraken nog zes maal onder, maar werd steeds weer drooggemalen. De Sloterdijkermeerpolder werd geheel omsloten door de Sloterpolder. Tussen 1948 en 1956 werd de polder vergraven tot Sloterplas. Het vrijgekomen zand werd gebruikt voor de ophoging van de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam. Niet het gehele voormalige Slootermeer is tot de Sloterplas vergraven. Het noordelijk gedeelte van het oude meer is niet vergraven, daarentegen is een strook aan de westzijde die niet tot het voormalige meer behoorde, waar nu het Sloterparkbad ligt, wel vergraven, waardoor de Sloterplas breder maar minder langgerekt is dan het vroegere Slotermeer. Heijdra, Ton (2010). Amsterdam Nieuw-West. De geschiedenis van de Westelijke Tuinsteden. Uitgeverij René de Milliano, Alkmaar. ISBN 9789072810588. Sloterpolder en Sloterdijkermeerpolder, www.slotenoudosdorp.nl De naam Slotermeer, www.geheugenvanwest.nl Geschiedenis Sloterplas Sloterdijkermeerpolder, www.nationaalarchief.nl Sloterdijkermeerpolder op de Beeldbank Stadsarchief Amsterdam