Sloterdijkermeerpolder

De Sloterplas ligt in het midden van de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam Nieuw-West. De plas werd gegraven tussen 1948 en 1956 en heeft een maximale diepte van 37 meter.

Het Sloterpark is een stadspark gelegen rond de Sloterplas in stadsdeel Nieuw-West in Amsterdam. Het Sloterpark is aangelegd tussen 1958 en 1974. Voorheen was dit het midden van het landelijke gebied van de in 1921 geannexeerde gemeente Sloten. Het park werd opgehoogd met grond uit de afgegraven bovenlaag van de vroegere Sloterdijkermeerpolder, die tussen 1948 en 1956 werd vergraven tot Sloterplas. In het noordwestelijk deel van het park loopt de President Allendelaan, tot 1974 Westoever geheten, de verbinding tussen Osdorp en Slotermeer. De straatnaam en het Allendemonument herinneren aan de staatsgreep van 1973 in Chili. In dit deel van het Sloterpark bevindt zich op een heuvel het Groot landschap, een kunstwerk in cortenstaal uit 1974 van de beeldhouwer Wessel Couzijn (1912-1984). Er zijn hier ook een kinderboerderij en een heemtuin. In het noordwestelijkste deel van het park, nabij het Geuzeneiland, ligt een terrein dat sinds de ophoging in de jaren vijftig aan zijn lot is overgelaten en zich heeft ontwikkeld tot het natuurterrein dat door de bewoners ook wel het Vogeleiland werd genoemd, maar tegenwoordig bekendstaat als het Ruige Riet. Sinds 2005 staat er een educatief centrum ('De Drijfsijs') bij de Heemtuin Sloterpark. In 2010 werd hier een nieuwe voorziening geplaatst: 'discgolf'. In 2012 is er een natuurspeeltuin ('De Natureluur') aangelegd. In 1957 werd aan de noordwestelijke oever van de Sloterplas het Sloterparkbad geopend, bestaande uit een kinderbad en een afgezet gedeelte van de Sloterplas. In 1973 werd een nieuw overdekt zwembad en buitenbad gebouwd, in 2001 vervangen door een nieuw gebouw. In het park werd in 1982 het sculptuur Roll on/twisted/roll off no.1 van Cor de Reus geplaatst. In 2006 is het Slotervaartse deel van het park gerenoveerd. Renovatie van het Slotermeerse deel vond plaats vanaf 2009. Bij de Sloterplas lag vanaf 1954 het eindpunt van tramlijn 13, die in 1974 naar Geuzenveld werd verlengd. Sinds 1989 heeft lijn 14 hier zijn eindpunt, in 2004 kwam lijn 7 erbij. Sinds 22 juli 2018 stopt lijn 14 hier niet meer. Bij de instelling van de Amsterdamse stadsdelen in 1990 werd het Sloterpark verdeeld over de drie aanliggende stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer, Slotervaart en Osdorp. Op 1 mei 2010 zijn die samengevoegd tot Amsterdam Nieuw-West. Dit nieuwe stadsdeel stelde Bomen van Verdienste in, zoete kersenbomen om vrijwilligers te memoreren die zich inzetten voor de buurt. De vrijwilligers planten hun eigen boom omstreeks Boomplantdag aan de Laan van verdienste. Zoete kersen komen van oudsher in de omgeving voor. In 2019 werd aan de oever van de Sloterplas het beeld The light kite van Sakia Hoogendoorn en Lieuwke Martijn Wijnands geplaatst; in 2016 al te zien tijdens het Amsterdam Light Festival.

The light kite (Nederlandse: De lichte vlieger of De lichtvlieger) is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het werk uit 2016 van Saskia Hoogendoorn en Lieuwe Martijn Wijnands heeft de vorm van een vlieger. De vlieger moet de kijker terugbrengen naar een onbezorgde jeugd toen alles nog mogelijk en onschuldig was en tijd geen rol van betekenis speelde. Het staat tevens symbool voor vriendschap en vrijheid en het gevoel van zomer, zon, licht en warmte. Er werd nog een andere verbinding gevonden. Er werd een connectie gemaakt met het nummer De vlieger van André Hazes. De vlieger van Hoogendoorn en Wijnands kan echter geen kant op; ze is vast gemonteerd op een paal in het Sloterpark op de oevers van de Sloterplas. Ze is van roestvast staal en bestaat alleen uit het skelet van de vlieger met staart. In het kunstwerk is ledverlichting met geel en blauw licht toegepast, dat gelijk met de straatverlichting van het park aan- en uitgaat. Het werd op 16 januari 2019 onthuld, maar dateert al vanaf 2016 toen het de bijdrage van het kunstenaarsduo was aan het Amsterdam Light Festival. Het staat op steenworp afstand van het massief aandoende Groot landschap van Wessel Couzijn.

Brug 1563 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug vormt voor voetgangers en fietsers de verbinding tussen het noordelijk en zuidelijk deel van het Sloterpark aan de westzijde van de Sloterplas. Ze maakt deel uit van het wandel- en trimparcours Rondje Sloterplas. Het Sloterpark is vrijwel continu aan wijzigingen onderhevig. Een van de belangrijkste wijzigingen is de verplaatsing van het Sloterparkbad in de jaren 2000/2001. Dat zwembad kwam in de loop der jaren op een eiland te liggen geheel omringd door de Sloterparksingel, waardoor steeds meer bruggen noodzakelijk werden voor het bereiken van dat bad. In eerste instantie was het brug 1561 die tegelijkertijd met het zwembad werd gebouwd. Daarna volgden de bruggen 1562 en 1563, die naast toegang tot het terrein van het zwembad ook meer zorgden voor een scheiding tussen snel en langzaam verkeer. De uiterlijke kenmerken van bruggen 1562 en 1563 lijken op die van de bruggen die door de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam in de jaren zestig en zeventig zijn ontworpen voor de Cornelis Lelylaan en omgeving. De opbouw bestaat uit een witte betonnen overspanning met daarop blauwe leuningen in een strakke vormgeving. Het bijzondere aan brug 1563 is dat zij gedurende haar overspanning ook stijgt/daalt; de landhoofden bevinden zich op verschillende hoogten.

Olifant is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het kunstwerk van de hand van Jan Meefout is zowel beeld, klimobject als fontein. Meefout zei tijdens een interview in Het Parool van 1 november 1964: "Ik moest een grote ruimte te vullen, dan kan je niet met een klein beestje aankomen". Verder zag hij in dat de plaats van het kunstwerk veelvuldig bezocht zou worden door spelende kinderen, zodat hij ervan uit kon gaan dat er op geklommen zou worden. Hij vond dat de olifant(en) konden rekenen op tedere gevoelens bij kinderen. Meefout gaf destijds ook het commentaar, dat zo’n werk in opdracht wel leuk was, maar dat hij liever voor zichzelf werkte. Inhakken op een weerbarstig materiaal en dan nog wat scheppen vond hij het hoogst haalbare. In eerste instantie zou het een staande olifant worden, zodat kinderen er ook onder door konden. De gemeente Amsterdam, opdrachtgever, vond dat qua hoogte en kindgedrag te gevaarlijk. Het werd een geknielde olifant van 120 cm hoogte die op de rand van een pierenbad zit. Het beeld werd geplaatst aan de rand van een ondiep zwembad van het Sloterparkbad. Het verhuisde mee naar het nieuwe bad toen het originele bad enigszins zuidwaarts werd verplaatst. Meefout werkte aan het beeld in zijn atelier op Wittenburg. Het beeld werd gegoten bij kunstgieterij Stöxen in Leiden.

Het Sloterparkbad in Amsterdam is een van de grootste zwemaccommodaties van Nederland. Het is gelegen in het Sloterpark, aan de President Allendelaan. Het is gebouwd naar ontwerp van architect Roy Gelders en is de vervanging van een ouder bad uit 1973 naar ontwerp van Manon Peyrot. Het huidige zwembad opende in april 2001 zijn deuren. Het beschikt onder andere over een 50-meterwedstrijdbad, een springbassin, een doelgroepenbad en een recreatiebad. Ook in het buitenterrein is een bad.

Brug 1562 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug geeft voor voetgangers en fietsers toegang door het noordelijk deel van het Sloterpark vanaf de President Allendelaan. Ze maakt deel uit van het wandel- en trimparcours Rondje Sloterplas. De huidige brug had een zeer eenvoudige voorganger, een houten brug uit de periode rond 1970, toen men via deze brug nog het Strandbad Sloterplas kon bereiken. Het eerste overdekte Sloterparkbad (als gebouw) met het openluchtbad was in wezen een uitbreiding van de faciliteiten van het strandbad en werd geopend in 1973. De brug was in die tijd niet bedoeld als ingang voor het publiek maar als nooduitgang en afgesloten en ontoegankelijk gemaakt met een hekwerk. De situatie ter plaatse is in de loop der jaren gewijzigd. De grootste wijziging (gegevens 2018) was de verplaatsing van het Sloterparkbad zuidwaarts. Daartoe werd er druk gebouwd en gegraven. Het zwembad uit 2001 werd vanaf de President Allendelaan gescheiden door wat later de Sloterparkbadsingel ging heten. Over die singel werd daarom samen met het zwembad brug 1561 gebouwd. Later wilde de gemeente (nog) meer scheiding in snel en langzaam verkeer en kwam deze brug, zodat recreanten en trimmers sneller het park in zouden lopen/fietsen en niet meer langs de vrij drukke President Allendelaan hoefden te gaan. Om doorvoer in het park te krijgen, kreeg de Sloterparkbadsingel tegelijkertijd ook brug 1563. De uiterlijke kenmerken van bruggen 1562 en 1563 lijken op die van de bruggen die door de Dienst der Publieke Werken in Amsterdam in de jaren zestig en zeventig zijn ontworpen voor de Cornelis Lelylaan en omgeving. De opbouw bestaat uit een witte betonnen overspanning met daarop blauwe leuningen in een strakke vormgeving.

Groot Landschap is een kunstwerk in het Sloterpark in Amsterdam-Nieuw-West. Dit grote cortenstalen beeld is het werk van beeldend kunstenaar Wessel Couzijn en is uitgevoerd door bronsgieter Mart Joosten. Het plaatstalen beeld meet 22 bij 12 bij 3,5 meter en is hier in 1974 geplaatst op een daartoe opgeworpen heuvel. In de volksmond kreeg het al gauw de naam Groot vliegtuigongeluk. Couzijns Belichaamde eenheid in Rotterdam onderging een vergelijkbaar lot; dat kreeg daar de bijnaam Schroothoop. Geert Lebbing omschrijft het Groot Landschap in 2005 in Trouw als "een majestueus gebaar, een hedendaags hunnebed". Het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) en het Instituut Collectie Nederland onderstreepten het nationale (en wellicht internationale) belang van dit markante kunstwerk. Eind 20e eeuw raakte het kunstwerk in verval. Niet gefundeerd dreigde het van de heuvel af te vallen, door corrosie waren grote gaten ontstaan, graffitispuiters spoten er hun leuzen op. Museumdirecteuren als Jean Leering van het Van Abbemuseum, Rudi Oxenaar van het Kröller-Müller Museum en Edy de Wilde van het Stedelijk Museum luidden al midden jaren negentig de noodklok. Herstel bleef echter uit. In 2005 ondernam beeldend vormgever Geert Lebbing actie om het beeld in ere te herstellen. In zijn Pleidooi noemde hij Couzijns werk zijn geliefde, een soort hunebed, een gewijde plaats tussen hemel en aarde. Terwijl sloop dreigde vormde hij een Comité van Aanbeveling met onder anderen Couzijns ex-echtgenote Pearl Perlmuter, ontwerper Wim Crouwel, architect Jan Hoogstad en museumdirecteur Gijs van Tuyl. Voor het herstel ontwikkelde Lebbing een speciale werkmethode en stelde hij voor dat het geld van de in dat jaar niet uitgereikte Amsterdamprijs voor de Kunst daartoe aangewend zou kunnen worden. Uiteindelijk kon de toenmalige deelgemeente Geuzenveld-Slotermeer in 2006 opdracht geven om Groot Landschap onder regie van Lebbing te laten funderen en restaureren. Dat werk is medio 2006 ter plaatse uitgevoerd. Het beeld is op 15 september 2006 feestelijk her-onthuld. Daarbij is in de voet van de heuvel een tekstbordje geplaatst: "Groot Landschap. Dit kunstwerk van beeldhouwer Wessel Couzijn (1912-1984) werd uitgevoerd door Mart Joosten (1932-2006) en bij de aanleg van dit park in 1974 op deze heuvel geplaatst. Het is gemaakt van cortènstaal, meet 22x12x3,5 m en stelt niets anders dan zichzelf voor. Als een hunebed, een gebaar tussen hemel en aarde. Het beeld is in 2006 gerestaureerd en wil graag in goede staat blijven". Het Kröller-Müller Museum beschikt in bruikleen over een voorstudie van Groot Landschap. Dit object is aanzienlijk kleiner (150 bij 650 bij 120 cm) en is van aluminium

Brug 675 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug ligt met een gescheiden voetgangers- en fietspad dat loopt van het Christoffel Plantijnpad in het Sloterpark Oost. Ze overspant de Christoffel Plantijngracht naar het Watersporteiland bij de Sloterplas. De brug is ontworpen door architect D.L. Sterenberg, werkzaam bij de Dienst Publieke Werken in april 1961 en gebouwd in 1964. De brug is opgetrokken uit beton en staal. De brug staat op betonnen pijlers, die nog net niet op de oevers staan. De ruimte tussen pijlers, brugdek en oever is opgevuld met baksteen.

Brug 2413 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug overspant de Sloterparkbadsingel. Ze is neergelegd om het Sloterparkbad makkelijker bereikbaar te maken vanuit het noorden. De waterwegen rondom het genoemde zwembad werden vanaf de oplevering van het Sloterpark als geheel veelvuldig aangepast. Er werd gegraven en weer gedempt en weer gegraven. Dit kwam mede doordat er rond 2000 een nieuw Sloterparkpad werd gebouwd, omdat het oude niet meer voldeed. Dat bad kwam op een schiereiland te liggen; het lag in het noorden "vast aan de wal", maar verder rondom was het een en al water, met als grootste oppervlak, dat van de Sloterplas. Bovendien snoepte het bouwterrein een deel van het Sloterpark af. Er kwam direct een nieuwe toegangsbrug vanaf de President Allendelaan in de vorm van brug 1561. In 2006 kwamen daar bruggen 1562 (President Allendelaan) en 1563 (vanuit het zuiden) bij, die tevens gebruikt kon worden in de "Rondje Sloterpark". Toen in 2011 er weer een noordelijke verbinding tot stand kwam tussen de Sloterparksingel en de Sloterplas, moesten bewoners van de dan nog vrij nieuwe woonwijk Noorderhof omlopen. Om dat op te heffen werd de brug 2413 gebouwd, ze is in principe alleen geschikt voor voetgangers en fietsers. Het geheel wordt gedragen door vier pijlers met jukken tussen beide landhoofden. Er zit steeds 7,80 meter (doorvaart 7,20 meter) tussen de pijlers. Daaroverheen liggen stalen liggers, waarop houten balken/planken voor het wegdek zorgen. Dat wegdek is weer voorzien van een antisliplaag. Op de brug zijn houten balustrades en leuningen te vinden. Het was het resultaat van het eisenpakket dat het toenmalig verantwoordelijke Stadsdeel West had gesteld. Onderdelen daarvan waren: de brug moest passen binnen de bouwstijl nieuwe zakelijkheid, die elders binnen het park ook is toegepast; dat hield mede in een (bijna) symmetrisch uiterlijk met een nadruk op het horizontale; de brug moest toegankelijk zijn voor voetgangers, fietsers en mindervaliden (een brug met boogconstructie viel daarmee direct af), maar ook onderhoudsvoertuigen moesten over de brug kunnen; in het brugdek moest ruimte zijn voor de aanleg van kabels voor verlichting etc.; een breedte van ten minste 2,5 meter, doorvaarthoogte 1,50 meter; ook de leuningen werden specifiek omschreven; zij moesten van hout zijn in de natuurlijke kleur; in een geometrisch patroon en als losse onderdelen zichtbaar; de balustraden en leuning moesten eindigen in witte betonnen blokken. Bij de genoemde specificaties waren als referentie foto’s bijgevoegd van de brug 689. De bruggen vertonen daarom grote gelijkenis. Omdat specificatie en uiterlijk al grotendeels vastlagen kwam het ontwerp van een ingenieursbureau (DioCON) en werd er geen esthetisch architect ingeschakeld. Dat betekende een terugkeer naar 19e-eeuwse principes waarbij bruggen in Amsterdam vooral werden ontworpen door ingenieurs, pas later kreeg men oog voor de esthetiek. Direct ten noorden van de brug staat kunstwerk Twee bladvormen #2413

Paard is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West.

Roll on/twisted/roll on no.1 is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het is ontworpen door Cor de Reus (Cornelis Johannes de Reus, 1947) en lag eerst in de Kinkerbuurt. Het werd in 1982 verplaatst naar het Sloterpark (langs de President Allendelaan). Het grotendeels liggend abstracte werk bestaat uit een plaat cortenstaal die aan de ene zijde staand is opgerold en aan het ander eind liggend. Daartussen maakt de strook een draaiing van 90 graden. Deze weergave geeft het idee dat het gebruikte materiaal soepel is, terwijl cortenstaal stug materiaal is.