De Haar (Het Hogeland)

Het Hunsingokanaal (vroeger ook wel Afwateringskanaal van Hunsingo genoemd) is een afwateringskanaal in het noordwesten van de Nederlandse provincie Groningen dat van 't Stort naar Zoutkamp loopt. Bij 't Stort wordt het kanaal voortgezet als de Hoornse Vaart naar het noorden toe en als het Warfhuisterloopdiep naar het oosten toe. Het kanaal is gegraven in het midden van de 19e eeuw, om de afwatering van het gebied de Marne te verbeteren. Voordien waterde het af via de Kromme Raken op het Reitdiep. De aanleg werd mogelijk door de oprichting van het waterschap Hunsingo in 1852, waar de zijlvesten het Houwerzijlvest en het Schouwerzijlvest, die beide het gebied van de Marne besloegen, deel van gingen uitmaken. Er werd gekozen voor een tracé van het midden van het gebied naar het westen. Hiertoe werd de Zoutkampertocht, de verbinding tussen Zoutkamp en Ulrum vergraven tot een kanaal en werd de trekvaart van Ulrum naar 't Stort verbreed. Ten slotte werd in de zeedijk bij Zoutkamp een spuisluis aangelegd. Het zo ontstane kanaal kreeg de naam van het net opgerichte waterschap. De sluis kreeg de naam Hunsingosluis. De afwatering van de Marne werd door dit kanaal enorm verbeterd. Toch werd er in de 20e eeuw een boezemgemaal, H.D. Louwes genaamd gebouwd. Dit gemaal werd beheerd door het waterschap Electra dat ook het De Waterwolf bediende. Het Hunsingokanaal is feitelijk een bypass van het Reitdiep, de hoofdader van het huidige waterschap Noorderzijlvest. Over het kanaal liggen de volgende bruggen (tillen): de Leenstertil, de Ulrumertil, de Zuidema's klap en de Hunsingobrug (net naast de sluis). In de jaren 80 is er een fietsbrug bij Zoutkamp aangelegd.

De Asingaborg was een borg bij het Groningse dorp Ulrum, waarschijnlijk gebouwd rond het begin van de 15e eeuw. De eerste vermelding van de toenmalige heerd dateert uit 1426. In 1809 is de borg afgebroken.

De gereformeerde kerk van Ulrum is een kerkgebouw uit 1901 in Ulrum in de provincie Groningen.

De Hucht, vroeger ook wel De Hogt genoemd, was een gehucht in de gemeente Het Hogeland in de provincie Groningen. Het ligt iets ten noorden van Ulrum. De naam verwijst naar 'hoogte' of 'hoog land'. Het gehucht ligt op een oude kwelderwal die van west naar oost door De Marne loopt. De wal, na de kwelderwal waarop Ulrum ligt, de op een na oudste, dateert uit ongeveer 1000. Vanaf De Hucht kan het dorp Ulrum op twee manieren worden bereikt: via de Ir. A.J. van den Brielweg, waaraan de boerderij ligt sinds de ruilverkaveling en de Noorderweg of via de A.J. van den Brielweg en de Schapenweg. Deze laatste naam verwijst naar de oude route waarover de boeren hun schapen dreven om te grazen op de kweldergronden. De buurtschap bestond uit de westelijke boerderij De Hugt en de oostelijke boerderij Sickemaheerd, die beiden op een huiswierde lagen. Beide heemsteden zijn omgracht. Sickemaheerd was een van de edele heerden van het Grote Reedschap. Het beklemrecht behoorde in 1445 en nog in 1585 aan de familie Onsta van de borg Verhildersum. Later kwam het beklemrecht aan de bewoners van de Asingaborg van Ulrum. Bij de ruilverkaveling werd Sickemaheerd in 1966 afgebroken en beplant met bomen, zodat het erf nog wel herkenbaar is. Het wordt onderhouden door stichting Het Groninger Landschap. Boerderij De Hugt (Ingenieur A.J. van de Brielweg 1) is herbouwd in 1912 en is aan de landbouw onttrokken. De boerderij huisvest nu een bed & breakfast. In 1998 werd op deze boerderij de film De Poolse bruid opgenomen. Bij de nabijgelegen boerderij 'De Capel' (ca. 1585 bie de Capelle) zou zich volgens overleveringen een kapel met een begraafplaats bevonden hebben.

Ulrum (Gronings: Ollerom) is een dorp in de gemeente Het Hogeland in het noorden van de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt aan de weg van Winsum naar Lauwersoog. Het dorp telde in 2023 volgens de gegevens van het CBS 1.330 inwoners. Tussen 2002 en 2005 lag dit aantal ongeveer 450 hoger door de tijdelijke aanwezigheid van een asielzoekerscentrum. Zo had het dorp op 1 januari 2002 1.920 inwoners.

Klei of De Klei is een gehucht in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt iets ten noordoosten van Ulrum, sinds de ruilverkaveling van de jaren 1960 grotendeels de Ir A.J. van den Brielweg. Klei ligt op een oude kwelderwal die zich waarschijnlijk aan het einde van de 10e eeuw heeft gevormd. De naam van het gehucht verwijst naar de grondsoort. De Klei bestaat tegenwoordig uit een huis en acht boerderijen, waarvan twee aan de landbouw onttrokken zijn. Veel van de oorspronkelijke bebouwing is tijdens de ruilverkaveling verdwenen. De buurt wordt in 1510 voor het eerst vermeld als Clei, daarna als in de Cley; hij viel onder het kerspel Leens, maar samen met De Houw onder de rechtstoel van het Grote Reedschap te Ulrum.. Volgens Van der Aa behoorden er in zijn tijd (midden 19e eeuw) zeven boerderijen en drie arbeiderswoningen tot De Klei. De arbeiderswoningen en drie boerderijen aan de Breweelsterweg (en zijtakken daarvan) behoorden kerkelijk onder Leens en de vier westelijker gelegen boerderijen aan de Schapenweg behoorden kerkelijk onder Ulrum. De drie arbeiderswoningen werden later samengevoegd tot kwekerij 'Morgenster'. In de jaren 1930 was het aantal huisjes teruggebracht tot 1. Na de opheffing van de kwekerij is hier een nieuw huis gebouwd (Breweelsterweg 1). In de jaren 1960 is bij de ruilverkaveling de Ingenieur A.J. van de Brielweg aangelegd, die beide delen van de Klei met elkaar verbindt. De weg die ten zuiden van het huisje van de Breweelsterweg naar het noordwesten toe liep is toen weggehaald.

De kerk van Ulrum dateert uit de eerste helft van de dertiende eeuw. Het gebouw geldt als een voorbeeld van de vroege romanogotiek, waarbij de meest westelijke travee nog overwegend romaans is. Bij de reductie van Groningen ging de van oorsprong katholieke kerk over naar de hervormden. Vanuit deze kerk begon Hendrik de Cock de Afscheiding van 1834 Het orgel is in 1807 gebouwd door Nicolaus Anthony Lohman en is vermoedelijk het oudste instrument van de orgelbouwersfamilie Lohman dat in Nederland bewaard gebleven is. Het heeft één manuaal, 10 registers en een aangehangen pedaal.

Stopplaats Breweelsterweg (telegrafische code: bws) is een voormalige stopplaats aan de spoorlijn Winsum - Zoutkamp, destijds eigendom van de GLS en geëxploiteerd door de NS. De stopplaats lag tussen de dorpen Leens en Ulrum, ter hoogte van de Breweelsterweg. Stopplaats Breweelsterweg werd geopend op 1 april 1922 en gesloten op 24 november 1940. Van 2 oktober 1938 tot 6 juni 1940 werd de spoorlijn, en dus ook deze stopplaats, niet door reizigerstreinen bediend.

Station Ulrum (geografische afkorting Ulr) is een stationsgebouw in Ulrum dat van 1 april 1922 tot 26 oktober 1942 in gebruik was als spoorwegstation aan de spoorlijn Winsum - Zoutkamp.

De tuinderswoning in Niekerk in de Nederlandse provincie Groningen is een monumentaal pand, dat in 1929 werd gebouwd naar een ontwerp van de architect Willem Reitsema. Tegelijk met de woning werd in dezelfde periode ook een opslagruimte met garage en een schoorsteen, voor de rookafvoer van de verwarming van de kassen, gebouwd.

Vliedorp (historisch: Fledorp, Gronings: Vliedörp) is de naam van een streek en een voormalig wierdedorp ongeveer 200 meter ten noorden van Houwerzijl in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt direct ten noorden van de Houwerzijlstervaart en ten zuiden van de weg (vroeger waterloop) Vlakke Riet.

Kolham is een buurtje in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt ten zuidwesten van Hornhuizen (waartoe het behoort) en ten noorden van Ulrum, aan de Kolhamsterweg. Ter plaatse staan boerderij Kolham en een woning, elk iets van de weg gelegen. Een bosje markeert de locatie van een afgebroken huis. De streek rondom Kolham is in de jaren 1960 grondig gewijzigd door een ruilverkaveling, waarbij ook de Kolhamsterweg werd verlegd. In de 19e eeuw stonden er 5 arbeiderswoningen en 2 boerderijen in Kolham. Ten noorden van de nog bestaande woning stonden nog 3 huizen en ook ten oosten bij het bosje stond een huis. Het laatste huis had een grote schuur ten noorden ervan. Ten zuiden van de nog bestaande woning stond boerderij Vosham. De laatstgebouwde boerderij Vosham dateerde uit 1913. De boerderij werd in 1966 afgebroken in het kader van de ruilverkaveling. Vier woningen werden rond dezelfde tijd afgebroken. Van boerderij Kolham dateren de schuren uit 1865 en het woonhuis uit 1918. Ten oosten van de boerderij liep vroeger een weg naar het noorden naar Hornhuizen. Aan deze weg stond halverwege aan de westzijde een woning, die begin 20e eeuw werd afgebroken. De weg verdween in de jaren 1950.