Munnekezijl

De Rust Roest, ook wel de Munnekezijlster Molen, genoemd is een korenmolen in Munnekezijl in de Nederlandse provincie Friesland. De molen werd in 1856 als koren- en pelmolen gebouwd. Het pelwerk is reeds lang verdwenen, maar diverse details van het pelwerk zijn nog in de molen te herkennen. De molen ontkwam enkele keren aan sloop en is in 1970/'71 en 1999 geheel gerestaureerd. De huidige eigenaar is Stichting Erfgoed Kollumerland en Nieuwkruisland. De molen bezit twee koppels maalstenen, één op de steenzolder van de molen die met windkracht kan worden aangedreven en een exemplaar op de begane grond die door middel van een dieselmotor in bedrijf kan worden gesteld. De dieselmotor staat in een fraai schuurtje dat tegen de oostkant van de molen is aangebouwd. Het wiekenkruis heeft roeden met een lengte van ruim 19 meter die zijn voorzien van het fokwieksysteem met remkleppen en zeilen. Een vrijwillige molenaar stelt de molen regelmatig in bedrijf.

Krabburen (Fries: Krabbuorren) is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Krabburen ligt tussen Warfstermolen en Munnekezijl, ten zuidoosten van het Lauwersmeer. De buurtschap ligt aan de Olde Borchweg, genoemd naar een boerderij verderop en bestaat uit een rij huizen aan de zuidzijde van deze weg. De weg is de vroegere oude zeedijk om het vroegere Lauwerszee-eiland 't Oech. Ten noorden van Krabburen ligt de polder Ooster-Nieuwkruisland, met daarin de boerderij Nittershoek, die verwijst naar de Nittershoek of Groote Hoek. Hier maakte de oude zeedijk een bijna haakse hoek met de linkerrivierdijk van het Reitdiep, voordat in 1877 de dijk naar Zoutkamp gereedkwam. De Nittershoek is sindsdien de naam van het streekje ten noorden van Krabburen en tevens de boerderijnaam. De boerderij is alleen te bereiken vanaf de Oude Borchweg.

De Polder Wieringa is een voormalig waterschap in de Nederlandse provincies Friesland en Groningen. De polder is tegelijk met de Nieuwe Ruigezandsterpolder ontstaan na de afsluiting van het Reitdiep in 1877 en lag tussen de provinciegrens, de dijk van Zoutkamp naar de Nittershoek en de Friese Munnekezijlsterpolder. Het waterschap had geen bemaling en stroomde via het grondgebied van de provincie Groningen af via de bermsloot langs de dijk af, die uitmondde bij de Friesche sluis. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het wetterskip Fryslân.

De Nieuwe Ruigezandsterpolder is een polder en voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Groningen. De polder lag gedeeltelijk (175 ha) in de provincie Friesland. De polder is ontstaan na de afsluiting van het Reitdiep in 1877 en lag tussen de Munnekezijlsterried, de dijk van Zoutkamp naar de Nittershoek en de Friese Munnekezijlsterpolder. De grootte bedroeg 540 ha. Het waterschap had geen bemaling en stroomde via de Groote Zwet af naar de Munnekezijlterrijt. Het Friese deel (de Polder Wieringa) stroomde af via de bermsloot langs de dijk af, die uitmondde bij de Friesche sluis. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds binnen dat van het wetterskip Fryslân.

Kruitfabriek Kollumerwaard was een kruitfabriek die bestaan heeft van 1986 tot 1990 en gelegen was in de Kollumerwaard, aan zuidzijde van het Lauwersmeer in de Nederlandse provincie Friesland. Het terrein omvat 78 hectare en ligt tegen het nationaal landschap Lauwersmeer aan.

Lauwerzijl (Gronings: Lauwerziel of t Sieltje) is een dorp in de gemeente Westerkwartier in de Nederlandse provincie Groningen. Het dorp telt 195 inwoners (1 januari 2023). Tot 1990 behoorde het dorp tot de voormalige gemeente Oldehove, daarna tot 2019 tot de voormalige gemeente Zuidhorn.

De Kolk is een buurtschap in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland die ligt ten noordoosten van Warfstermolen en ten zuidwesten van Munnekezijl. De buurtschap ligt aan de Gruijtsweg en Olde Borchweg. De buurtschap is qua adressering verdeeld onder Warfstermolen en Munnekezijl. Door De Kolk stroomt een afwateringssloot, die ten noorden van de Kolk Nieuwlandsried ten zuiden ervan Oudlandsried wordt genoemd. Ten noorden van De Kolk ligt de polder Ooster-Nieuwkruisland en ten zuiden het voormalig eiland 't Oech.

De Provinciale dijk is de officiële naam van de dijk die tussen 1874 en 1876 is aangelegd om het Reitdiep af te sluiten. De 3,7 km lange afsluitdijk is beter bekend als de dijk van Zoutkamp naar de Nittershoek. De dijk werd aangelegd om de afwatering van het Reitdiep beter te reguleren. Door de aanleg van het Eemskanaal tussen 1866 en 1876, had het Reitdiep als vaarverbinding van Groningen met de zee nauwelijks nog enige betekenis, wat de aanleg vergemakkelijkte. In de dijk werden twee afwateringssluizen aangelegd: de Groote Provinciale sluis in het Reitdiep de Friesche sluis in de verlegde Munnekezijlsterried De laatste sluis werd Fries genoemd, omdat deze voornamelijk water spuide dat uit Friesland afkomstig was. Door de aanleg van de dijk ontstonden op de voormalige kwelder vier polders: de Polder Wieringa de Nieuwe Ruigezandsterpolder de Polder van J. Mulder de Noorder Reitdiepspolder Als gevolg van de bouw van het gemaal De Waterwolf in 1920 moest ook de Zuider Reitdiepspolder worden bemalen

De Polder van J. Mulder is een voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Groningen. De polder, die slechts één ingeland had, was gelegen op de ongeveer 100 m brede landtong, 't Stort genaamd, tussen de Munnekezijlsterriet en het Reitdiep tegenover Zoutkamp. De landtong was ontstaan toen de Kommerzijlsterriet als gevolg van de afsluiting van het Reitdiep in 1877 een aparte afwatering nodig had en er een leiding parallel aan het Reitdiep werd gegraven. Het schap had een molentje dat uitsloeg op de Munnekezijlsterriet. De molen is kort na 1910 vervangen door een windrotor. Deze is in in de jaren 50 afgebroken, zodat de polder formeel ophield te bestaan. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het waterschap wetterskip Fryslân.

Zoutkamp (Gronings: Zoltkamp of Soltkamp ([zɔ̝.lkɑmp]) (Soltkamp zegt men in het Westerkwartier, terwijl in Zoutkamp zelf Zoltkamp de juiste uitspraak en spelling is; Fries: Sâltkamp) is een dorp in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. Het dorp telde in 2023 volgens het CBS 1.185 inwoners. De naam verwijst naar zijn ligging aan de voormalige Lauwerszee (kamp = veld). De inwoners hadden vroeger als bijnamen Schelleviskoppen of Vlintboksems.

Station Zoutkamp (afkorting: Zkp) is het spoorwegstation van Zoutkamp, het voormalige eindstation van de Spoorlijn Winsum - Zoutkamp (Marnelijn). Het werd geopend op 1 april 1922 en gesloten op 26 oktober 1942, nadat het reizigersvervoer al was beëindigd op 24 november 1940. Het stationsgebouw werd in 1920-1922 gebouwd en behoorde tot het standaardtype WZ van de Utrechtse architect Cornelis de Graaf, bouwkundige bij de Staatsspoorwegen. Na de sluiting van de spoorlijn bleef het voor andere doeleinden in gebruik. Na een brand in 1977 werd het grondig verbouwd, waarbij de bovenverdieping sneuvelde. Het gebouw is nog moeilijk te herkennen als voormalig station, maar aan de perronzijde staat de naam 'Zoutkamp' nog op de gevel. Achter het station staat een goederenloods die bij het station behoorde. Later werd deze loods gebruikt als laswerkplaats en is er een schoorsteen tegenaan gebouwd. Verder naar het noordoosten ligt Camping 'T Ol Gat op de plek van het voormalige emplacement. Hier stond ook een lokomotiefloods en lag een draaischijf. De beheerderswoning van de camping is de voormalige woning van de stationschef. Het station telde in 1925 vier sporen, twee perrons en een los- en laadweg.

De Panserpolder is een polder en voormalig waterschap in de provincie Groningen. De polder lag ten noorden van Zoutkamp en was geheel omsloten door dijken. Aan de westkant lag de zeedijk die de polder afsloot van de Lauwerszee. Aan de oostkant lag de oude zeedijk. De polder waterde op natuurlijke wijze af. Er was een kleine spuisluis aan de zuidkant van de polder, die via de Mude uitkwam op de Zoutkamperril. De polder is ondergelopen bij de stormvloed van 1877. Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 1995 binnen dat van het waterschap Noorderzijlvest.