Molenbuurt (Texel)

Bargen is een buurtschap op het eiland Texel in de Nederlandse provincie Noord-Holland, en ligt net ten noorden van het dorp De Waal. Bargen ontstond ooit in de polder Barningen, en was daarvan de kern. Bij een schouw in 1561 werd, door een door de Staten van Holland en West-Friesland benoemde commissie die de onregelmatige belastingafdracht moest controleren, de polder Barningen genoemd als de polder met de 'bijna kwaadste' grond van heel Texel. De grond van Barningen was per morgen niet meer dan 50 stuivers waard, terwijl andere polders belastbaar waren voor 10 carolusguldens per morgen. Er staat in de buurtschap nog een oude boerderij, die al in 1742 werd genoemd en toen bewoond werd door ene Reijer Vlaming. De weg die Bargen heet, die van Zaandammerdijk bij De Waal in zuidoostelijke richting tot de Oosterenderweg loopt, is de weg van de buurtschap Molenbuurt, genaamd Molenbuurtswegje.

Spang is een buurtschap in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Spang ligt aan de Spangerweg tussen Den Burg en Oosterend op het Nederlandse waddeneiland Texel. Over de herkomst van de plaats naam bestaat een onzekerheid. Het kan een samentrekking zijn van 'ga', dat landstuk of buurt betekent en 'Span', een Friese persoonsnaam. Ook kan het verband houden met het Germaanse woord 'Spanga', dat balk betekent, of het kan staan voor voetbrug of vlonder. In 1616 komt de buurtschap op een kaart van A. Metius al voor. Daarna groeide de buurtschap in grootte. Spang ligt tegenwoordig meer in de lengte en heeft geen dicht bij elkaar gelegen kern. Kadastraal valt Spang onder de buurt "Verspreide huizen op het oude land". Met slechts 24 inwoners per km2 is dit een van de buurten met de laagste bevolkingsdichtheid in Nederland. Er staat in de buurtschap een boerderij die dezelfde naam draagt. In het gebied rond Oosterend zijn twee eendenkooien gelegen, de Noorder- en de Zuiderkooi. Vlak bij Spang ligt de Zuiderkooi, ook wel Kooi van Spang genoemd; deze ligt ter hoogte van het natuurgebied Zandkes en de Kleiput. Deze kooi werd voor het eerst gemeld in de brieven van Pieter van Cuijck (Brieven over Texel, 1789) en is zichtbaar op een kaart uit 1774. Sinds 1943 is de kooi eigendom van Natuurmonumenten. Op zaterdagen is de kooi open voor publiek. Er zijn dan rondleiders beschikbaar.

Harkebuurt is een buurtschap in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Harkebuurt ligt net ten westen van het dorp Oosterend. De buurtschap was in eerste instantie in meervoud, Harkeburen. In rentmeester- en baljuwrekeningen uit de periode 1356-1369 wordt de buurtschap al genoemd. De naam herinnert aan een van de invloedrijkste buren, die in die tijd meestal Friese namen droegen, in dit geval Hark. Harkebuurt is ondanks de ligging nooit uitgegroeid tot een echte woonplaats. Maar kende wel diversheid aan inwoners. Onder meer boeren, handwerklieden, vissers en handelaren. De buurtschap kromp vanaf de 19e eeuw en 20e eeuw. Thans is er een erg kleine kern over die zich alleen nog rond de straat Harkebuurt uitstrekt.

De Waal (Tessels: de Wéél) is een dorp in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. De Waal is met 275 inwoners (2023) het kleinste dorp op het Nederlandse waddeneiland Texel. Het dorp bestond al in de 12e eeuw, en heeft tot 1613 aan zee gelegen. Na droogmaking van de polder Waal en Burg bevindt het zich echter midden op het eiland. In het dorp bevindt zich het Cultuur Historisch Museum. Volgens de volksverhalen leven de Sommeltjes nabij De Waal, op de Sommeltjesberg.

Dijkmanshuizen is een natuurgebied en buurtschap in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Dijkmanshuizen ligt net ten noorden van Oudeschild op het Nederlandse waddeneiland Texel. De buurtschap kwam al in 1750 voor, mogelijk ontstaan doordat dijkmannen in huizen aan de waddendijk woonden. Maar het zou ook van een familienaam afkomstig kunnen zijn. Vlak bij de buurtschap staat het watergemaal met dezelfde naam. Tegenover de buurtschap ligt het natuurreservaat Dijkmanshuizen. Het gebied is een zilt weide- en watergebied van 90 hectare groot dat van belang is als verblijfplaats van weide-, water- en moerasvogels zoals wilde eenden, kokmeeuwen, visdiefjes, kieviten, grutto’s, tureluurs, kuifeenden, baardmezen en kemphanen. Torenvalken nestelen er in speciaal opgehangen nestkasten. Het gebied werd in 1935 geschonken aan dr. Jac. P. Thijsse, ter ere van zijn 70e verjaardag. Het gebied bestond toen alleen nog uit een plas met een moeras. Enkele jaren later volgde Burdets Hop (de inham) dat geschonken werd aan de Zwitserse vogelfotograaf A. Burdet. Zowel Thijsse als Burdet gaven hun geschenk meteen door aan Natuurmonumenten. Daarna werd het gebied nog uitgebreid via ruilverkaveling. Het gebied maakt deel uit van de bezittingen van Natuurmonumenten in het Lage Land van Texel. In het gebied wordt het riet geoogst. Deze rietoogst is van een behoorlijke omvang. Het riet wordt gebruikt door een rietdekkersbedrijf voor onder andere daken van boerderijen. In het gebied ligt ook een eendenkooi, de Noorderkooi genoemd. Deze ligt vlak bij Spang ter hoogte van Zandkes en de Kleiput.

SV Oosterend is een amateurvoetbalvereniging uit Oosterend, gemeente Texel, Noord-Holland, Nederland.

De Sint-Martinuskerk was een vroeg 20e-eeuwse rooms-katholieke kerk in neogotische stijl in Oosterend op Texel behorende tot het bisdom Haarlem-Amsterdam. De kerk werd sinds 2018 niet meer gebruikt, maar werd pas op 1 oktober 2020 onttrokken aan de eredienst.

De Hervormde kerk van Oosterend op Texel stamt uit de middeleeuwen en karakteriseert het dorp. Hij is gewijd aan Sint Martinus en in het gebouw stond vroeger een groot houten beeld van de beschermheilige. Tijdens de Reformatie moest er een gat in de muur gemaakt worden om het beeld naar buiten te krijgen. In dezelfde kerk is ook een houten schot te bezichtigen waarin de scholieren in vroegere tijden hun huismerken uitsneden. Daar zijn zelfs data bij geplaatst uit de 17e eeuw. Het gebouw is thans een kruisvormig kerkgebouw waarbij de westelijke arm gevormd wordt door het schip van een 11e-eeuws tufstenen kerkje. De oostelijke arm is een gedeelte van het 15e-eeuwse koor en werd in 1724 recht gesloten. De toren is in de 15e eeuw ontstaan en werd in de 17e of 18e eeuw verhoogd. De noordelijke en zuidelijke dwarspanden zijn rond de 16e eeuw toegevoegd. De kerktoren van de Hervormde kerk vormde samen met de Kaap Oosterend een bakenlijn ten behoeve van de scheepvaart in het oostelijk deel van de Texelstroom. In de zomermaanden werd het kerkgebouw ook gebruikt door de plaatselijke Gereformeerde Gemeente, omdat het eigen kerkgebouw tijdens deze drukke periode te klein was. Maar nu niet meer, het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente is recentelijk nog verbouwd en met 400 zitplaatsen uitgebreid.

Gezicht Oosterend (Texel) is een van rijkswege beschermd dorpsgezicht in Oosterend in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De procedure voor aanwijzing werd gestart op 13 juni 1966. Het gebied werd op 20 maart 1968 definitief aangewezen. Het beschermd gezicht beslaat een oppervlakte van 1,8 hectare. Panden die binnen een beschermd gezicht vallen krijgen niet automatisch de status van beschermd monument. Wel zal de gemeente het bestemmingsplan aanpassen om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waardering van een gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen.

Zandkes is een natuurgebied bij Dijkmanshuizen op Texel. Het natuurgebied is van Natuurmonumenten en bestaat uit een brakke polder met ondiepe plassen, die tussen de oude en de nieuwe Waddendijk ligt. In Zandkes leven veel wad- en weidevogels. De meest noordelijke plas is ontstaan in 1995 bij een dijkdoorbraak en de middelste plas is speciaal gegraven voor de vogels. De zuidelijke plas is een leemput, die uit was gegraven om de oude dijk te verstevigen. In Zandkes leven zowel zoet- en zoutwaterplanten, waaronder de grote ratelaar, riet en de zeekraal.

Oosterend (Tessels: Strend) is een dorp in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland. Het dorp telt ca. 1.115 inwoners. Oosterend is een dorp aan de oostkant van het Nederlandse waddeneiland Texel, ongeveer anderhalve kilometer van het wad gelegen. Kleinere gehuchten en buurtschappen bij Oosterend zijn Oost, Nieuweschild en Zevenhuizen. Onder de Tesselaars zelf wordt het dorp ook wel Jeruzalem genoemd.

Ottersaat is een natuurgebied bij Oudeschild op Texel. Het natuurgebied wordt beheerd door Natuurmonumenten en bestaat uit een zoute kwelplas met eilandjes. In Ottersaat komen onder andere visdieven, kokmeeuwen, kluten, zeekralen, zulten en aardbeiklavers voor. Om het aantal zoutminnende planten in het natuurgebied te vergroten is het land verlaagd.