Amsteldok

De watertoren van Nieuwer-Amstel, die na 1896 in Amsterdam stond, is ontworpen door architecten H.P.N. Halbertsma en Jan Verheul en werd gebouwd in 1888. De toren had een hoogte van 40,00 meter en een waterreservoir van 500 m³. De toren stond aan de Amsteldijk iets ten zuiden van de latere Berlagebrug en is in 1928 gesloopt. Op deze plaats kwam de toegang tot de Remise Lekstraat van de Gemeentetram Amsterdam.

De Amsteldijk is een dijk in Amsterdam en ligt op de westelijke (linker) oever van de Amstel. De straat op het gedeelte tussen het Muntplein en de Singelgracht heet gewoon 'Amstel'. Ten zuiden van de Singelgracht heet het 'Amsteldijk'. Er is geen directe verbinding tussen de Amstel (als straat) en Amsteldijk. De Amsteldijk ligt in zijn geheel in het stadsdeel Amsterdam-Zuid, waarvan de Amstel de oostelijke begrenzing is. Van noord naar zuid voert de Amsteldijk langs De Pijp en de Rivierenbuurt. De belangrijkste kruisingen zijn die met de Ceintuurbaan en de Vrijheidslaan. Verder zuidelijk gaan de autowegen A2 (of Nieuwe Utrechtseweg) en de A10 over de Amsteldijk heen. De Amsteldijk bevindt zich buiten de vroegere stadsmuren van Amsterdam en tot 1896 lag zelfs alleen het gedeelte ten noorden van de huidige Ceintuurbaan binnen de gemeentegrenzen (het overige deel lag in de gemeente Nieuwer-Amstel, het huidige Amstelveen). Voorheen werd de Amsteldijk "Utrechtsezijde" genoemd, een benaming die nog tot rond het begin van de twintigste eeuw werd gebruikt, ook nadat "Amsteldijk" als officiële naam was vastgesteld. Bij het begin van de Amsteldijk (gezien vanuit de stad) vertrok vroeger de trekschuit naar Utrecht. De trekschuit naar Weesp vertrok op de andere oever; hier ligt de nog steeds zo geheten Weesperzijde. In 1940 waren er plannen de gebouwen aan de Amsteldijk tot aan de Govert Flinckstraat te slopen. Er zou in het blok gevormd door Amsteldijk, Govert Flinkcstraat, Van Woustraat en Stadhouderskade plaats gemaakt worden voor een nieuw stadhuis aan en met uitzicht op de Amstel. De Tweede Wereldoorlog is er waarschijnlijk de oorzaak van dat het plan in de prullenmand belandde. Aan de Amsteldijk zijn (van noord naar zuid) te vinden: Amsteldijk 35, voorheen Verzorgingstehuis Tabitha, vanaf 2014 Amstelhuis het vroegere Raadhuis van Nieuwer-Amstel, waarin van 1915 tot 2007 het Gemeentearchief van Amsterdam gevestigd was, de P.L. Kramerbrug, het Botenhuis van Nereus en het beeld Nereus op zeepaard van Nic Jonk de remise Lekstraat (achterzijde) het kantoorgebouw Rivierstaete, het Martin Luther Kingpark, de begraafplaats Zorgvlied en de Riekermolen met het standbeeld van Rembrandt nabij de Kalfjeslaan Toegangspoort Aemstel Schooltuinen achter genoemd beeld van Rembrandt. Het Amstelveense gedeelte van de dijk heet direct ten zuiden van de Kalfjeslaan, tot aan de brug van Ouderkerk, Amsteldijk Noord. Verderop, ten zuiden van Ouderkerk wordt dit Amsteldijk Zuid.

De Remise Lekstraat, ook wel Remise Kromme Mijdrechtstraat of Remise Amsteldijk genoemd, is een Amsterdamse tramremise met adres Amsteldijk 153 in de Rivierenbuurt. Zij is gebouwd in 1927-'29 door de Dienst der Publieke Werken voor de Gemeentetram Amsterdam en nu nog in gebruik bij het trambedrijf van het GVB. Op 14 december 1918 werd achter de voormalige watertoren aan de Amsteldijk een houten hulpremise voor wagenberging gebouwd op een terrein dat was gereserveerd voor de bouw van een nieuwe remise. Op 27 mei 1925 werd besloten tot bouw en al spoedig ging de eerste paal de grond in. Het eerste gedeelte kwam in gebruik op 27 augustus 1927 en daarna begon de sloop van de houten hulpremise om plaats te maken voor de bouw van het tweede gedeelte dat in 1930 in gebruik werd genomen. Het was daarmee de grootste tramremise van Europa met plaats voor 320 tramwagens voor een totaal bedrag van ƒ 2.432.000. Nu is het de tweede remise van het Amsterdamse trambedrijf. Het is een eenrichtingremise, de trams rijden binnen aan de zijde van de Amsteldijk en aan de zijde van de Lekstraat eruit. Sinds enige jaren staat het gebouw op de lijst van rijksmonumenten. De naam Lekstraat is ontleend aan het feit dat de remise is gelegen recht tegenover de Lekstraat. Het uitrijden geschiedt via deze straat. De uitruksporen komen samen op de T-kruising van de Kromme-Mijdrechtstraat en de Lekstraat in een enkelspoor naar deze straat. De lijnen 3, 4, 12, 14 en 19 worden vanuit de Lekstraat geëxploiteerd. In het verleden hebben voor langere of kortere tijd ook andere lijnen, behalve de lijnen 1, 16, 17 en 27 vanuit de remise gereden. De remise Lekstraat wordt nu alleen nog gebruikt als stalling. Het (meeste) dagelijks onderhoud aan de trams wordt gedaan in de remise Havenstraat, waardoor er dagelijks overbrengingsritten nodig zijn. Per 12 juli 2010 zijn beide remises organisatorisch samengevoegd. Naast trams en museumtrams heeft de remise in de jaren zestig ook enige tijd onderdak geboden aan lesbussen.

Trompenburgstraat is een straat in de Rivierenbuurt in Amsterdam-Zuid.

Op de oostelijke oever van de Amstel, Amsterdam-Oost staat een titelloos kunstwerk. Het werk staat daar waar het voetgangersgebied van de Amstelboulevard uitkomt op het fietspad van de Omval. Het kunstwerk bestaat uit twee draaiarmen die op twee staketsels staan langs het fietspad van de Amstelboulevard. De kunstenaar Dik Box, hij rekende zich tot de stroming Universal Moving Artists, maakte destijds meerdere van dit soort installaties, bijvoorbeeld voor in Rotterdam (bij de Willemsbrug) en ook in Zoetermeer. De installaties waren (meest) van aluminium profielen en zwaar. Hoe zwaar de installatie dan ook is, de armen bewegen als gevolg van wind die er langs scheert. Het kunstwerk ziet er daarom altijd anders uit. Box stond destijds bekend vanwege zijn zware en beweeglijke objecten; later zou hij juist kiezen voor lichtere materialen zoals hout, maar beweeglijkheid bleef een thema in zijn oeuvre. Het beeld stond eerst in de Dapperbuurt op de Dappermarkt.

De Gaaspstraat is een straat in Amsterdam-Zuid, de Rivierenbuurt, Rijnbuurt.

Het Kindermonument Markt voor Joden (ook wel Samen spelen, samen leven) is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Het betreft een driedelige beeldengroep van Truus Menger-Oversteegen dat sinds 1986 staat opgesteld aan de ingang van de speeltuin aan de Gaaspstraat. Die speeltuin tussen de even bebouwing aan de Vechtstraat en de oneven bebouwing aan de Gaaspstraat werd rond 1927 aangelegd door de Dienst der Publieke Werken. Tijdens het toenemend Nazi-Duits antisemitisme streken een aantal vluchtelingen neer in Amsterdam-Zuid, die van zichzelf ook een aantal Joodse bewoners kende. In de Rivierenbuurt woonden ongeveer 17.000 aanhangers van die religie. Nadat Duitsland Nederland had bezet volgden al snel maatregelen, die hier bestonden uit de maatregel dat Joodse kinderen geen gebruik meer mochten maken van de speelplaats (mochten ook geen lid meer zijn van een speeltuinvereniging) en dus ook op de speelplaats geen contact meer hadden met niet-Joodse kinderen. Deze situatie gaf Menger weer door de driedelige opzet. Het eerste deel laat twee spelende kinderen van diverse komaf in brons zien; vervolgens staat er een schuin aflopende marmeren muur, waarachter twee niet spelende joodse kinderen, beteuterd en elkaar troostend, staan toe te kijken, ook in brons. Op 3 november 1941 vorderde de Duitse bezetter de speeltuin. Zij werd ingericht voor een Markt voor Joden; zij mochten alleen hier nog kopen en verkopen. Het was tevens de plek in de wijk waarvan Joden opgepakt werden en weggevoerd. De markt kwam op 9 augustus 1943 tot een eind. Van de 17.000 joodse bewoners werden 13.000 omgebracht. De muur in het midden maakt melding van: 3 nov 1941MARKT1940 1945Alleen toegangkelijk voor joden De beeldengroep werd op 3 november 1986 door burgemeester Ed van Thijn onthuld. Elk jaar op 3 november vinden er herdenkingen plaats. De kosten van het beeld, er werd gekozen uit werk van vier kunstenaars, de maak duurde twee jaar, werden bijeengebracht door buurtbewoners, gemeente alsmede de Vereniging van Marktkooplieden/voor Ambulante handel. Er was een comité van aanbeveling waarin Mies Bouhuys, Wim Polak (voorganger van Van Thijn) en de rabbijnen Awraham Soetendorp en Meir Just Just plaats hadden. De onthulling ging gepaard met de uitgifte van het boek Amsterdam-Zuid in oorlogstijd van Dick Walda en een fototentoonstelling in het speeltuingebouw over de oorlog. Lex Goudsmit droeg De ballade van de kinderen van Auschwitz voor en Dick Scheffer twee gedichten. In de betegelde vloer is een plaquette met uitleg geplaatst met daarnaast een QR-diagram. Op de sokkel van de spelende kinderen is eveneens een plaquette te zien. Op het voetstuk van de spelende kinderen is een tekst te lezen, verwijzend naar het destijds gemaakte onderscheid, maar ook een waarschuwing voor de toekomst samen spelensamen leven De naam Truus Menger is terug te vinden in het beeld van de niet spelende kinderen; dat beeldje herbergt ook de naam van de gieterij.

Het Verdoonermonument is een monument in Amsterdam-Oost.

Het Beeld van Martin Luther King is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Zuid. Kunstenaar Airco Caravan (ook wel Maria Koning of Ine Reijnen) wilde in 2018 onder de noemer Monument for Martin Luther King de sterfdatum van Martin Luther King de aandacht brengen door een halve meter hoog beeldje te (laten) plaatsen in steden in Europa en Noord-Amerika. Ook zou een aantal politici als Sylvana Simons, Barack Obama en Michelle Obama anoniem een exemplaar van het beeld ontvangen. Het project, in samenwerking met Ien Sluyters en Marjon Deul, lekte echter uit. Een van de beeldjes werd wel geplaatst bij de ingang van het Martin Luther Kingpark, als “guerilla pop-up expo”. Een aantal beeldjes werd slachtoffer van vandalisme. De kunstenaar richtte zich vervolgens tot het bestuur van Stadsdeel Zuid om tot een definitievere plaatsing van het eerbetoon te komen. Plaatsing van een beeld van de naamgever van het park leek haar logisch. In overleg met buurtbewoners en parkbezoekers zou naar een goede plaats in het park gezocht worden. Vervolgens werd er niet meer over gesproken. De kunstenaar was het wachten beu en plaatste op eigen initiatief op 15 januari 2020 (de geboortedag van King) een groter, bronzen beeld van King. Ze had verwacht daarbij gestoord en tegengehouden te worden, maar niemand reageerde op haar werkzaamheden. Deze waren intens, want het beeld moest met behulp van een betonboor op zijn plaats vastgezet worden. Het beeld is 1,20 meter hoog. De kunstenaar financierde het zelf en hoopte dat het beeld mag blijven staan. De plaatsing van het beeld is enkele maanden later alsnog goedgekeurd door de gemeente, na vragen van de SP. Tiers Bakker, gemeenteraadslid van de SP, vertelde tijdens de officiële onthulling: “Met dit beeld creëren we ruimte om kritiek te hebben. Het moet ons herinneren dat er nog veel te doen is in deze tijd. Racisme in Nederland is een groot probleem.” Dominee, burgerrechtenactivist en voormalig perschef van Martin Luther King Harcourt Klinefelter was aanwezig om het standbeeld officieel te onthullen. Hij nam de beroemde speeches van King op en liep met zijn bandrecorder en microfoon mee in de mars van Selma naar Montgomery in 1965. Op de rug van het beeld staat te lezen: "The ultimate tragedy is not the oppression and cruelty by the bad people, but the silence over that by the good people.”

De Zuidergasfabriekbrug oftewel brug 311 is een dubbele ophaalbrug gelegen in de buurt Amstelkwartier van de wijk Overamstel aan de rechter Amsteloever in Amsterdam-Oost. De brug die al in 1912 bestond verbindt het westelijke en oostelijke gedeelte van de Korte Ouderkerkerdijk en overspant de toegang tot de haven van de voormalige Zuidergasfabriek waarvan de voormalige watertoren goed zichtbaar is. Dit terrein maakt thans deel uit van het Park Somerlust. De witte houten brug is relatief smal en heeft een beperkt draagvermogen (3,5 ton) maar is wel toegankelijk voor het autoverkeer voor de aanliggende huizen en woonboten alhoewel er wel een drietal belemmerende paaltjes staan. De brug dient handmatig te worden bediend met een ketting en kent geen slagboom. De brug maakt onderdeel uit van de fietsroute van Amsterdam langs de rechter Amsteloever en direct na de brug begin het fietspad naar brug 1962 richting Utrechtsebrug en verder langs de Amstel richting Ouderkerk aan de Amstel. De brug ging altijd naamloos door het leven. In april 2018 vernoemde de gemeente Amsterdam de brug naar die Zuidergasfabriek, die hier tot 1967 gevestigd was.

De Holendrechtstraat is een straat in Amsterdam-Zuid (Oud-Zuid), IJselbuurt-Oost.

De Vrijheidslaan (vroeger Amstellaan en Stalinlaan) is een hoofdstraat in Amsterdam-Zuid, die samen met de Berlagebrug de oostelijke toegang vormt tot de Rivierenbuurt. De laan is een belangrijke hoofdas binnen het monumentale stedenbouwkundige Plan Zuid van architect Berlage en splitst zich ten westen van de Rijnstraat, op het Victorieplein, in twee gelijkwaardige hoofdassen: de Churchill-laan en de Rooseveltlaan. De straat heette van 1922 tot mei 1946 Amstellaan en de andere genoemde assen respectievelijk de Noorder en Zuider Amstellaan. Op 8 mei 1946 werden de hoofdlanen vernoemd naar de drie leiders van de landen die de overwinning op nazi-Duitsland hadden behaald. De Amstellaan werd Stalinlaan. Na de Sovjet-Russische inval in Hongarije in 1956 werd de straat op 14 november van dat jaar omgedoopt in Vrijheidslaan. Een halve eeuw later, op 4 november 2006, werd bij het Victorieplein een plaquette onthuld die hieraan herinnert. Oorspronkelijk was er een breed middenplantsoenmaar in tegenstelling tot bij de Churchilllaan is dit na 1950 verdwenen toen de trams rechts gingen houden. Vanaf september 2025 maakt het deel uit van kunstroute Berlagewandeling door de buurt.