Flevopark 11-12

Het Flevopark ligt in Amsterdam-Oost en vormt de oostelijke begrenzing van de Indische Buurt.

Flevopark 13 te Amsterdam is een gebouw in het Flevopark, Amsterdam-Oost. Het is een van de zeven gebouwen in het park met een adres. Hier stond sinds ongeveer 1631 de Oetewalermolen, die als wind- en watermolen met een schepradmolen werkte. Deze molen werd rond 1880 mede door mankementen afgebroken en vervangen door een stoomgemaal onder de naam Overamstelschen Poldergemaal. Molen en gemaal ontwaterden richting het Nieuwe Diep. Ontwikkelingen op energie gingen snel want al in 1916 kreeg het een elektrische aandrijving. Het gebouw werd opgetrokken onder leiding van Willem Frederik Adolph Beijerinck, een waterstaatkundige die eerder als hoofdopzichter betrokken was geweest bij de bouw van Gemaal Cruquius aan de Haarlemmermeer. In 1944 werd er over de ontwateringssloot brug 342 neergelegd. In 1984 werd het gemaal buiten bedrijf gesteld; er kwam een elektrisch gemaaltje aan de Valentijnkade. In 1992 werd het gebouw tot gemeentelijk monument verklaard. Het stond een periode leeg en raakte vervallen. Het gebouw kwam in handen van Stadsherstel, dat het gebouw in 2009 liet restaureren en aanpassen aan een nieuwe bestemming. Daarbij kwam aan het licht dat de "nieuwbouw" is neergezet op de fundering van de oude molen, ook de maalgang en de schepradgang werden teruggevonden. Er werd een beperkte horecavergunning afgegeven voor het bestemmingsplan en er werd een distilleerderij en proeflokaal in gevestigd, daartoe mochten ook enkele fruitbomen op het terrein geplaatst worden.

De Oetewalermolen was een in 1631 gebouwde poldermolen die in de buurt van het plaatsje Oetewaal in de Overamstelsche Polder (ook wel Oetewalerpolder) het waterpeil beheerde. Na de drooglegging van de Watergraafsmeer in 1629 bleek dat de waterhuishouding in deze polder en de omringende venen wat minder goed beheersbaar was geworden. Daarom gaven de Staten van Holland in december 1631 toestemming aan de ingelanden van de banne Outerwael en Outersdorp om een stuk water te bedijken. Dit werd de Overamstelsche polder. In de polder werd een wetering gegraven, met aan het eind deze molen, die het overtollige water in het Nieuwe Diep loosde. In eerste instantie gebeurde dit met een scheprad, maar gezien de diepte van de polder liet dat qua efficiëntie te wensen over. In 1866 werd het scheprad vervangen door een vijzel. De wijzigingen werden vastgelegd in gedenkstenen, die bij de sloop van de molen gespaard bleven. De (houten) vijzel was geen lang leven beschoren; deze brak in 1879. Dit zorgde mede voor de afbraak van de molen. De molen werd in 1880 gesloopt en vervangen door een stoomgemaal dat gebouwd is op de fundamenten van de Oetewalermolen.

Angstig konijn , in de volksmond Angsthaas, is een kunstwerk in Amsterdam-Oost. De kunstenaar zelf noemt het Anxiety rabbit. Het Appelsap Fresh Music Festival organiseerde tussen 2000 en 2019 jaarlijks een hiphopfestival in het Flevopark in Amsterdam-Oost. De organisatoren van dat festival vonden dat moderne kunst maar matig vertegenwoordigd was in de kunstvoorwerpen in de openbare ruimte in Amsterdam. Zij stelden een petitie op voor plaatsing van een modern kunstwerk; dat leverde meer dan 1500 positieve berichten op. Samen met het Mondriaan Fonds (bijdrage 35.000 euro) en sponsor WeTransfer werd geld bijeengebracht om kunstenaar Piet Parra een beeld te laten ontwerpen. Appelsap kende de kunstenaar uit de hiphopscene; hij ontwierp platenhoezen voor artiesten als Opgezwolle en maakte flyers voor Jimmy Woo. Piet Parra kwam met een reusachtig konijn, drie meter hoog en 400 kilo zwaar, dat angstig in elkaar gedoken zit. De schets van Parra liet nog opstaande konijnenoren zien; dat idee werd later door de kunstenaar losgelaten; ze werden tegen de schedel gemodelleerd. Parra handhaafde wel zijn signatuur in de spitse snoet van het konijn; die spitse kop is in meerdere van zijn kunstwerken terug te vinden. Het is het enige scherpe aan het beeld, voor het overige zijn alle vormen rond. De firma Blow Ups in Heijen ging aan de slag om dit "opgeblazen" konijn te fabriceren uit een staalconstructie, PUR-schuim en glasvezelversterkt polyester. De kunstenaar noemde het zelf een zelfportret, dan wel een portret van mensen die altijd klagen over festivals. Stadsdeel Oost gaf een tijdelijke vergunning af om het beeld te plaatsen, maar maakte een voorbehoud: er moest voldoende animo blijven voor dit werk. Het beeld werd op 11 augustus 2018 tijdens Festival Appelsap onthuld. Van 22 mei tot 3 augustus 2019 werd het beeld uitgeleend voor een tentoonstelling in Het HEM in Zaandam. Daarna kwam het terug en staat sindsdien in het Flevopark. Angstig konijn heeft in Anxiety een voorganger. Dat urethaanschuimen beeldje uit 2016 is echter slechts 56 bij 60 bij 56 centimeter groot, is hardroze in plaats van zwart, en heeft opstaande konijnenoren.

Brug 212 is een vaste brug in Amsterdam-Oost. De brug uit 1937 is gelegen in het Flevopark en is alleen toegankelijke voor voetgangers, fietsers en nooddiensten. De brug ligt ten zuidoosten van de Titaantjesbrug in een doorgaande wandel/fietsroute door het park. De brug steunt op twee betonnen walkanten en bestaat volledig uit hout (overspanning, beplanking en balustrades). De oorspronkelijke brug uit 1937 is ontworpen door Piet Kramer en de Dienst der Publieke Werken. Kramer ontwierp dit bruggetje in combinatie met brug 196; de eerder genoemde Titaantjesbrug. In 1977 werd de brug geheel vernieuwd en is Kramers schepping verloren gegaan.

Rotsvast is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Oost. Sinds de plaatsing rond 1982 ging het ongeveer vijfentwintig jaar door het leven als werk van een onbekende kunstenaar; het stond er zomaar ineens. Een oproep begin 21e eeuw via stadsdeel Zeeburg overgenomen door Het Parool en RTV Noord-Holland moest er aan te pas komen om de kunstenaar te achterhalen: Rob Ligtvoet, die het wel spannend vond dat het zo lang onbekend bleef. Zelf kreeg hij toch wel enige bekendheid met zijn beeld Twee handen in Andijk. Deze legde toen verder uit. Het was een beeld dat hij in de jaren zeventig had gemaakt en het werd op den duur een sta in de weg werd in zijn atelier. Hij heeft het toen hij moest verhuizen met een aantal vrienden ingegraven in een grasveld in het Flevopark nabij het Nieuwe Diep. Het geheel bestaat uit een bronzen constructie die wat weg heeft van een onhandig keukentrapje (met één tree; het werd een bijnaam) of een zitbank (daarvoor wordt het wel gebruikt). Omdat het aan het meer staat leekt het erop dat het golfpatroon van de constructie geïnspireerd is door de golfjes van het Nieuwe Diep. Toen eenmaal bekend werd wie het gemaakt had en hoe, bleek dat het een afdruk is van het strand nabij IJmuiden. Bij blik op het beeld past het echter ook in de eerste variant. Het geheel lijkt uit losse delen te bestaan, maar is opgebouwd uit één bronzen plaat. Over de titel wilde de kunstenaar niets kwijt; het is wat het is; het staat rotsvast in het landschap.

De worstelaars is een kunstwerk in Amsterdam-Oost. De plastiek is ontworpen door Hans IJdo. Hij schiep twee (zwevende) worstelaars in brons, die in een gevecht zijn verwikkeld. Een van de worstelaars ligt al op zijn rug, maar houdt de armen van de bovenliggende partij in bedwang. Volgens sommigen staat het voor het worstelen met het leven. Het verzoek tot het beeld kwam van de gemeente Amsterdam en was een vrije opdracht. De gemeente kocht het vervolgens in 1961 aan, waarna een voorstudie te zien was in het Stedelijk Museum Amsterdam in een tentoonstelling van kunstaankopen van dat jaar. In het voorjaar van 1963 werd een eerste afgietsel geplaatst in het Flevopark. Dat beeld staat op een hardstenen sokkel. Een tweede afgietsel uit rond 1966 werd tentoongesteld in Park Sonsbeek om daarna naar Utrechts Park Transwijk te verhuizen. Een vermoedelijk kleinere versie van het beeld was in 1962 te zien in Madurodam.

Outersdorp, ook wel Houtersdorp of Ottersdorp, was een buurtschap langs de Sint Anthonisdijk, de zeedijk aan het IJ die van de Amstelmonding naar Muiden liep, en lag ongeveer op de huidige plek van het Flevopark. De buurtschap werd al in een acte van Graaf Willem III in 1328 genoemd. Tot 1896 hoorde de buurtschap bij de gemeente Diemen maar werd dat jaar door Amsterdam geannexeerd. Voor de bouw van de Indische Buurt verdween de buurtschap. In 1578 kwam de buurtschap in het nieuws toen protestantse nieuwlichters, die niet in het toen nog rooms-katholieke Amsterdam mochten komen, aldaar een korte periode godsdienstige bijeenkomsten hielden. Sinds 1631 werd de waterstand van de polder rond Outersdorp gereguleerd door de Oetewaler watermolen. In het Flevopark is nog een restant van de polderweg van Outersdorp aan te treffen. Ook ligt er nog de Joodse begraafplaats aan de Zeeburgerdijk.

Het Nieuwe Diep is een meer in Amsterdam-Oost, tussen het IJ en de Watergraafsmeer. Door het Amsterdam-Rijnkanaal, wordt het meer in twee stukken gedeeld: het westelijke Benedendiep ligt tegen het Flevopark aan, het oostelijke Bovendiep ligt tegen de Diemerzeedijk aan.

Titaantjesbrug is een vaste brug in Amsterdam-Oost. De brug, tot 2016 aangeduid met brug nr. 196, is alleen toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Zij is gelegen naar de toegang vanuit het Javaplantsoen/de Javastraat naar het Flevopark. De naam verwijst naar Titaantjes, een novelle van Nescio. Op circa 500 meter naar het oosten "hangt" de Nesciobrug over het Amsterdam-Rijnkanaal. Het beeld De Titaantjes ligt/staat op behoorlijke afstand in het Oosterpark. Aan het eind/begin van de brug staat het "Hekkepoortje" als toegang/afsluiting tot/van het Flevopark. Dat hekkepoortje diende ooit als toegangspoort tot de stad Amsterdam. Het stond vanaf 1770 bij de Muiderpoort, vandaar dat het het jaartal 1770 voert, het Flevopark dateert uit de jaren twintig/dertig van de 20e eeuw.

De Joodse Begraafplaats Zeeburg is de enige Joodse begraafplaats binnen (de bebouwde kom van) de gemeente Amsterdam. Het nog bestaande deel ligt in het Flevopark en is eigendom van de Nederlands-Israëlietische Hoofdsynagoge.

Het Gedenkteken W.A. Froger is een gedenkteken ter ere van ingenieur Willem Anthonie Froger, een van de mannen achter de aanleg van het Noordzeekanaal. Froger was erbij betrokken toen hij nog beroepsmilitair was bij de genie. Hij overleed als zelfstandig architect 1883, waarbij men dan een herinneringsteken zou verwachten voor zijn bijdrage aan het kanaal. Dat zou er echter niet komen. In 1951 stond gemeente Amsterdam stil bij het 75-jarig bestaan van het kanaal en zou hem dan vernoemen in een weg langs Zijkanaal F (van het Noordzeekanaal) in het Westelijk Havengebied. Het gedenkteken van ongeveer 8000 gulden kwam te staan in een plantsoentje langs de Nieuwe Hemweg, Spaarndammerdijk. Het werd een eenvoudig gedenkteken bestaande uit gestapelde natuursteenblokken. Er zou volgens het Algemeen Handelsblad van 14 mei 1952 een bronzen plaquette (het werd een stenen) aan opgehangen worden met de tekst: Ter nagedachtenis aan Willem Anthonie Froger (1812-1883), die Amsterdam een nieuwe weg naar de zee bracht. Na plaatsing begon het in verband met de (her-)ontwikkeling van het havengebied aan een zwervend bestaan. In 1955 stond het op genoemde plek; het zou later (jaren negentig) op de Oostelijke Handelskade komen. Men wist niet goed wat men er mee aan moest, zodat het uiteindelijk op een werkwerf terecht kwam in het Flevopark. Daar was het zijn leven ook niet zeker, want die werkplaats sloot. Toen dat wegtrok zette de gemeente het gedenkteken weer overeind; het staat in 2025 in de zuidoosthoek van dat park, geheel omsloten door onkruid en bomen. De plaquette is dan verschoven van het midden naar de sokkel. De W.A. Frogerweg bestaat dan al jaren niet meer; in 2017 kreeg Amsterdam wel de Frogerstraat, in Amsterdam Nieuw-West aan de andere kant van de stad.