Looiersgracht

Brug 102 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. Ze ligt daar al eeuwenlang in het verlengde van de Eerste Looiersdwarsstraat over de Looiersgracht. Joan Blaeu tekende de brug al in bij zijn plattegrond van Amsterdam uit 1649. Ze ligt tussen brug 103 en brug 100 in. De moderne geschiedenis van de brug begint in 1885 toen hier de vaste houten brug uit circa 1795 vernieuwd moest worden. Het werk liep vertraging op omdat de Hollandsche Gasfabriek geen zin had haar gasbuizen op te ruimen. Na aanschrijving ruimde de gemeente de buizen dan maar op. Eind 1886, begin 1887 was de brug dan toch klaar. In 1934 werd de brug in brand gestoken tijdens het Jordaanoproer. In 1960 is de brug gerenoveerd maar hield haar oorspronkelijke uiterlijk. De nog steeds houten brug (gegevens 2017) werd in 1995 uitgeroepen tot gemeentelijk monument, mede door haar houten brugpijlers en beplanking, een zeldzaamheid binnen de stad. Ook de oude balustrades uit de 18e eeuw (vermoedelijk van de brug uit 1795) zouden daaraan hebben bijgedragen. De brug is in wezen een voetbrug (trappetjes voor de brug), maar voor fietsers zijn aparte op- en afritten gemaakt.

De Elandsgracht in Amsterdam is een gedempte gracht tussen de Prinsengracht en de Singelgracht in de Jordaan in het stadsdeel Amsterdam-Centrum. De Elandsgracht is een deel van de grachtengordel (west). Aan de voormalige gracht liggen woonhuizen, winkels, cafés en restaurants. Het middengedeelte is in 2016 heringericht met bloembakken, bankjes en een speeltuintje en biedt parkeergelegenheid. Brug nr. 169 over de Singelgracht en brug nr. 107 over de Lijnbaansgracht verbinden de Elandsgracht met de Kinkerstraat. Het gedeelte tussen de Marnixstraat en Kinkerstraat is nooit gracht geweest en kreeg pas de naam Elandsgracht na de sloop van de vestingwerken en aanleg van de Kinkerstraat. De gracht is in tegenstelling tot de eerste acht grachten in de Jordaan niet vernoemd naar een bloem, plant of boom, maar naar de vele leerlooierijen die hier vroeger waren gevestigd en waar huiden van onder meer elanden werden bewerkt. Evenwijdig aan de Elandsgracht loopt de Elandsstraat.

De Passeerdersgracht is een korte Amsterdamse gracht, die de Prinsengracht verbindt met de Lijnbaansgracht. De gracht is de meest zuidelijke in de Jordaan en grenst aan de grachtengordel (west). De gracht wordt door twee bruggen overspannen; brug 96 in de kade van de Prinsengracht aan het noordeinde, en brug 98 in de kade van de Lijnbaansgracht aan het zuideinde.

Het gebouwencomplex Lijnbaansgracht 211-218/Passeerdersgracht 34-38 te Amsterdam is een gebouw aan de Lijnbaansgracht hoek Passeerdersgracht, hoek Tweede Passeerdersdwarsstraat, hoek Passeerdersstraat te Amsterdam-Centrum. Op de plaats van het complex verscheen rond 1940 een wooncomplex in de verstrakte Amsterdamse Schoolstijl. Architecten waren Lucas Göbel (1899-1989) en Gerardus den Hertog (1901-1990). Het gebouw bestaat uit een souterrain, daarop vier woonetages en een zolderverdieping, iets wat aan de Lijnbaansgracht nog niet vaak terug te vinden was; de bebouwing bestond voornamelijk uit laagbouw. Het souterrain valt nog binnen de natuurstenen borstwering. Vanaf dan begint een bakstenen gevel met ingesneden portieken met blokjes natuursteen tussen het baksteen. Vanaf verdieping twee zijn erkers in de raamgangen te vinden. Het complex staat op een vierhoek, waarbij er een taartpunt (dat wil zeggen scherpe hoek) is ontstaan op de hoek Lijnbaansgracht 211 en Passeerdersstraat (diepte circa 10 meter), terwijl aan het eind bij huisnummer 218 een diepte is ontstaan van meer dan 30 meter. Het complex lijkt op de woonblokken in de wijk Bos en Lommer, die ook door Göbel en Den Hertog (met derden) waren ontworpen. Het gebouw wordt omringd door andere monumenten: Gemeentelijk Arbeidsgebouw aan de Passeerdersgracht 30-32/ Tweede Passeerdersdwarsstraat 7-9 Tweede Passeerdersdwarsstraat 1-3/Passeerdersstraat 67 brug 98 en brug 99 Raamplein 1 met de Openbare Handelsschool.

Tetje de Jongbrug (brug 100) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug ligt in de oostelijke kade van de Lijnbaansgracht en overspant de Looiersgracht. Deze gracht kent maar drie bruggen, de Looierssluis (brug 103), de brug 102 en deze brug 100. Brug 101, de Nieuwe Amstelbrug, ligt over de Amstel, dus elders in de stad. Brug 99 is voor wat betreft ontwerp een zusje van brug 100 en ze zijn in dezelfde tijd aangelegd. De brug werd in 1995 benoemd tot gemeentelijk monument. Nabij de brug stond de snoep-fabriek van Klene (1915-1986). Aan de overkant van de Lijnbaansgracht staat aan de Marnixstraat het Amsterdamsch Tehuis voor Arbeiders (ATVA) (een rijksmonument). Hier ligt al eeuwen een brug, zoals op de kaart van Joan Blaeu uit 1649 te zien is. Eind 19e eeuw lag hier een vaste houten brug, die in 1885 verbreed moest worden. In 1913 kwam er een voorstel tot demping van de Looiersgracht met verlegging van de brug "naar" over de Lijnbaansgracht. Die plannen gingen niet door, de Looiersgracht bleef open. De aanbesteding vond plaats op 28 maart 1927. Van december 1927 tot mei 1928 werd hier de huidige brug (gegevens 2017) geplaatst in een ontwerp (van het bureau) van Piet Kramer, bruggenarchitect van de Dienst der Publieke Werken. Tegelijkertijd werd ook aan brug 98 en brug 99 gewerkt. De brug 100 (met name de walkanten) heeft de voor Kramer kenmerkende Amsterdamse Schoolstijl. De overspanning zelf is vrij standaard, maar de balustrades van siersmeedwerk zijn ook duidelijk van de hand van Kramer. Deze balustrades lopen door tot natuurstenen kolom, hier eenvoudig bewerkt, ook een kenmerk binnen Kramers bruggen. Het geheel wordt gedragen door een dennenhouten paalfundering De brug werd op 25 mei 2020 vernoemd naar de eerste betaalde vrouwelijke Commissaris van politie van Nederland: Tetje de Jong. De brug ligt tussen twee (hoofd-)bureaus van politie in (Elandsgracht en Lijnbaansgracht).

Brug 99 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. Ze is gelegen in de Passeerdersstraat en overspant de Lijnbaansgracht. De brug werd in 1995 benoemd tot gemeentelijk monument. Nabij de brug stond de snoep-fabriek van Klene (1915-1986). Schuin aan de overkant van de Lijnbaansgracht staat aan de Marnixstraat het rijksmonument het Amsterdamsch Tehuis voor Arbeiders (ATVA). Recht voor de brug lag het woonzorgcentrum Sint Bernardus aan de Nieuwe Passeerdersstraat, dat in 2012 afgebroken werd. Ten zuidwesten van de brug ligt het gemeentelijk monument wooncomplex Lijnbaansgracht 211-218/Passeerdersstraat 34-38 van de architecten Göbel en den Hertog. Op de kaart van Joan Blaeu uit 1649 is de brug al ingetekend. Ze ligt dan nog niet recht voor de Passeerdersstraat. De recente geschiedenis laat een brug zien die er bijna niet meer geweest was. In 1913 werd geopperd om de Looiersgracht te dempen en de brug over de Lijnbaansgracht daar te projecteren. Dat plan ging niet door. De huidige brug (gegevens 2017) dateert van 1927. Toen werd het deel van de kade Lijnbaansgracht tussen de Looiersgracht en de Passeerdersstraat afgesloten voor het vernieuwen van twee bruggen: Brug 100 over de Looiersgracht en Brug 99 over de Lijnbaansgracht; de bruggen zijn qua ontwerp zusjes van elkaar. Van augustus 1927 tot en met december 1927 werd hier de huidige brug (gegevens 2017) geplaatst in een ontwerp (van het bureau) van Piet Kramer, bruggenarchitect van de Dienst der Publieke Werken. De brug (met name de walkanten) heeft de voor Kramer kenmerkende Amsterdamse Schoolstijl. De overspanning zelf is vrij standaard, maar de balustrades van siersmeedwerk zijn ook duidelijk van de hand van Kramer. Deze balustrades lopen door tot natuurstenen kolom, hier eenvoudig bewerkt. De brug is versierd met bloembakken en kent eenrichtingsverkeer richting Marnixstraat.

Brug 98 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug is gelegen in de oostelijke kade van de Lijnbaansgracht en voert over de Passeerdersgracht. De Lijnbaansgracht stuit hier al sinds eind 18e eeuw op het Raamplein (eerst nog Malagplein geheten) om pas weer bij de Leidsegracht te gaan stromen (er zou een duiker onder het terrein lopen). De brug, per 10 oktober 1995 een gemeentelijk monument, is omringd door andere monumenten: Lijnbaansgracht 211-218/Passeerdersgracht 34-38, een woonblok van Göbel en den Hertog, gemeentelijk monument brug 99, gemeentelijk monument Passeerdersgracht 27, de conciërgewoning behorende bij de Openbare Handelsschool, een rijksmonument Raamplein 1, gymnastieklokaal en hoofdgebouw van de Openbare Handelsschool, een rijksmonument Nieuwe Passeerdersstraat 1, dat Jeugdtheater De Krakeling herbergt, een rijksmonument. Aan de overkant van de Lijnbaansgracht met haar kade Marnixstraat begint een bijna 100 meter lange duiker. Op de kaart van Joan Blaeu uit 1649 is de brug net als de andere brug 96 over de Passeerdersgracht al ingetekend. Net als de bruggen over de Looiersgracht was ook deze brug er bijna niet meer geweest. In 1913 kwam een plan boven tafel de Passeerdersgracht te dempen en hier een grote brede weg neer te leggen, De nabijgelegen Leidsestraat kon het verkeer niet aan. Het plan hield ook in dat er historische gebouwen aan de Herengracht en Keizergracht gesloopt moesten worden en de Beulingsloot gedempt. De schoonheidsschade zou blijvend zijn, terwijl toen nog niet zeker was, dat de route voldoende verkeersaanbod zou krijgen. Het plan ging dus niet door. De huidige brug (gegevens 2017) dateert van 1927. Toen werd het deel van de kade Lijnbaansgracht tussen de Passeerdersstraat en -gracht afgesloten voor het vernieuwen de brug. Van 9 mei tot 4 september 1927 werd hier een brug geplaatst naar een ontwerp (van het bureau) van Piet Kramer, bruggenarchitect van de Dienst der Publieke Werken. De brug (met name de walkanten) heeft de voor Kramer kenmerkende Amsterdamse Schoolstijl. De overspanning zelf is vrij standaard, maar de balustrades van siersmeedwerk zijn ook duidelijk van de hand van Kramer. Deze balustrades lopen door tot natuurstenen kolom, hier eenvoudig bewerkt.

De Looierssluis (brug 103) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. "Sluis" staat voor een oude aanduiding dat de brug van steen is. De brug is gelegen in de westelijke kade van de Prinsengracht en overspant de Looiersgracht. De brug is vernoemd naar de Looiersgracht en samen zijn ze vernoemd naar de leerlooierijen die hier in de 16e eeuw gevestigd waren. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende op zijn plattegrond uit 1625 hier al een brug in de Prince Graft en over de Loyers Graft. Ook de andere twee bruggen over de Looiersgracht brug 100 en brug 102 stonden al op die kaart. De moderne geschiedenis van de brug begint in 1746. Het gemeentearchief Amsterdam is in het bezit van een bouwtekening van deze brug uit dat jaar. Op de tekening is een welfbrug te zien met drie doorvaarten. Er is echter geen verdere documentatie van die brug. Toen Gerrit Lamberts de brug in 1815 tekende had de brug slechts één doorvaart. Men vermoedt dat de driebogige brug in 1746 vervangen was, maar onzekerheid bleef of die driebogige brug wel bestaan had. In 1892 werd er groot onderhoud aan de brug verricht, waarbij de brug verlaagd werd, er vonden nog wel eens ongelukken plaats als handkarren er zonder hun begeleider van doorgingen. Er kwam een ijzeren liggerbrug, een normale procedure voor vervanging destijds. In 1936 moest er wat klein herstelwerk aan de brug plaatsvinden, ze was iets langer dan twee weken gesloten voor alle verkeer. In 1980/1981 was de brug weer aan vervanging toe. De brug uit de 17e eeuw in de versie van 1892 werd gesloopt en bij die sloop troffen bouwvakkers zowaar resten aan van de fundering van een driebogige brug. Restauratie van die brug vond (kennelijk) plaats in de tijd dat men in het centrum van de “lelijke” liggerbruggen af wilde (later werden ze weer mooi gevonden) en de brug kreeg haar oude boogconstructie en hoogte terug. De brug is dus als het ware teruggerestaureerd.

Brug 96 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug is gelegen in de westelijke kade van de Prinsengracht en voert over de Passeerdersgracht. Er ligt hier al eeuwen een brug. Op de kaart van Balthasar Florisz. van Berckenrode uit 1625 is de brug al ingetekend als zijnde een brug over de Prince Graft en Passeerders Graft. Beide straathoeken zijn dan nog wel onbebouwd. Bij de kaart van Joan Blaeu uit 1649 is alles bebouwd. De huidige brug ligt er vanaf mei 1952. Toen was Publieke Werken al bijna een jaar bezig om deze brug stevig te renoveren. De brug was voor het moderne verkeer te smal geworden en werd in de breedte aangepast naar een rijweg van zes meter breed en twee voetpaden van 2,50 en 2,20 meter breed. Tijdens de renovatie werden gedeeltes van de Passeerdersgracht en Prinsengracht drooggelegd en moest het voetgangersverkeer over een gammele noodbrug. Vernieuwen destijds hield soms in dat een liggerbrug vanwege een historisch aanblik werd vervangen door een boogbrug, die er nooit heeft gelegen, het zogenaamde terugrestaureren. De liggerbruggen vond men destijds niet passen in het straatbeeld, een visie die later weer verdween, toen wilde men die bruggen juist behouden. Op deze plaats werd weer een liggebrug neergelegd, waarbij tegelijkertijd de gasleidingen in de brug verwerkt konden worden. De Waarheid had het destijds over een sieraad voor de stad. De brug daarna alleen nog een enkele keer opnieuw bestraat worden.

De Marnixstraat is een straat in de Nederlandse stad Amsterdam, langs de westelijke grens van de Jordaan in stadsdeel Centrum. De straat ligt tussen het Haarlemmerplein en het Leidseplein, evenwijdig aan de Lijnbaansgracht. Aan de straat liggen het Marnixplein (bij de hoek met de Westerstraat) en de twee Marnixplantsoenen. In het verlengde van het noordelijk deel van de Marnixstraat ligt, tussen het Haarlemmerplein en brug nr. 149 (de Bullebak) over de Brouwersgracht, de Korte Marnixstraat. Tussen huisnummers 339 en 379 (tussen Rozengracht en Raamplein) vormt de Marnixstraat de westelijke oever van de Lijnbaansgracht. De Marnixkade ligt, parallel aan de Marnixstraat, op de oostelijke oever van de Singelgracht tegenover de Nassaukade.

Brug 66 is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De verkeersbrug is gelegen in verlengde (staduit) van de Runstraat en voert over de Prinsengracht. In tegenstelling tot de bruggen ten noorden van haar sluit deze brug wel aan op een doorgaande verkeersroute, namelijk die van de noordelijke kade van de Looiersgracht. De brug, zelf geen monument, is omringd door rijksmonumenten, vooral aan het eind van de Runstraat. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende hier een brug op zijn kaart van 1625, dan gelegen over de Prince Graft van Run Straet naar Loyers Graft. Pieter Oosterhuis legde op een foto van hem nog een boogbrug vast. De brug is ook weergegeven op een tekening van G. Warnars, Noach van der Meer en P. den Hengst, waarop de brand te zien is in de Amsterdamsche Schouwburg, gevestigd aan de Keizersgracht, maar dan gezien vanaf de Looierssluis in de Prinsengracht. Die brand vond plaats op 11 mei 1772. Vermoedelijk is de brug eind 19e eeuw verlaagd om tegemoet te komen aan het landverkeer; het scheepvaartverkeer hier nam af. De brug heeft namelijk uiterlijke kenmerken van bruggen die eind die eeuw werden verlaagd en verbreed, zie met name in de dragers van de verbredingen. Het is dan ook een plaat- dan wel liggebrug geworden. Begin 21e eeuw werd het brugdek vervangen door donker baksteen, gelegd tussen natuurstenen stoepranden.

Café Saarein is het oudste nog bestaande vrouwencafé van Amsterdam, sinds 1978 gevestigd aan de Elandsstraat 119 in de Jordaan.