Totempaal (Rietbroek)

De Sint-Lucaskerk is het voormalige kerkgebouw van de rooms-katholieke Sint-Lucasparochie in Amsterdam-Osdorp. Toen vanaf 1958 de tuinstad Osdorp verrees werd ook voorzien in de bouw van een rooms-katholieke kerk. Pastoor H.J. Heesterbeek werd op 7 april 1959 benoemd tot bouwpastoor en op 29 augustus van hetzelfde jaar werd een noodkerk ingezegend aan de Meer en Vaart. Op 4 november 1963 startte de bouw van het definitieve kerkgebouw van architect Th. Nix. aan de Osdorper Ban. De eerstesteenlegging vond plaats op 15 mei 1964 door sub-deken I. van Teijlingen. Precies een jaar erna vond de consecratie van de kerk plaats door de bisschop van Haarlem mgr. J. van Dodewaard. Bij de inrichting van de kerk werd rekening gehouden met de nieuwe liturgie waarin de gemeenschap geen toeschouwer is van de liturgie, maar deelnemer. De zitplaatsen werden verdeeld in drie groepen die aan drie zijden van het altaar werden geplaatst. Naar aanleiding van een aanvraag van Heemschut werd het gebouw op 22 november 2017 gemeentelijk monument. Op zondag 26 mei 2019 werd het kerkgebouw in een laatste mis buiten gebruik gesteld. De parochie fuseerde op 1 januari 2020 met een aantal andere parochies in Nieuw-West tot de parochie De Vier Evangelisten. De gerenoveerde Pauluskerk in Osdorp is aangewezen als hoofdkerk van de parochie.

De Watertafel Botteskerpark is een voorbeeld van toegepaste kunst in Amsterdam Nieuw-West, Osdorp. Het ontwerp is afkomstig van Karres en Brands Landschapsarchitecten. Het werd geplaatst in 2011 in het Botteskerkpark, een groenstrook aan de Botteskerksingel. De watertafel is een artistiek kunstwerk waarop kinderen kunnen spelen. In actieve vorm is het tevens een fonteintje met zes spuitertjes. De fontein is afgewerkt met basalt, dat zodanig geplaatst is zodat er allerlei effecten ontstaan. Het geheel staat op een betonnen kist waarin alle apparatuur aanwezig is. Door middel van een metalen tegel in de vloer voor het object wordt aangegeven dat het water ongeschikt is als drinkwater. De watertafel was een onderdeel van een grootscheepse renovatie van genoemd park dat plaatsvond gedurende de periode 2009-2011, dat weer deel uitmaakte van een herindeling van de wijk met sloop van sommige hoogbouwflats en bouw van laagbouwwoningen. In de onmiddellijke omgeving staat het beeld Mensen op strand met parasol van Jan Spiering.

Mensen op strand met parasol is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West Kunstenaar Jan Spiering ontwierp voor een plantsoen aan de Botteskerksingel een beeld waarin een man een vrouw tegen zonnestralen beschermt met een parasol. Van het werk is vrijwel niets anders bekend. De gemeente vond het opmerkelijk dat het beeld een eigen ondergrond heeft, die deel uit maakt van het tafereel; de bodemplaat geeft het strand weer. Spiering putte bij zijn werken veelal uit zijn privéleven, het is onbekend of dat ook voor dit werk geldt.

De Osdorper Ban, vaak als één woord geschreven: Osdorperban, is een doorgaande straat in de Amsterdamse wijk Osdorp. De naam van de straat werd op 15 januari 1958 door een gemeenteraadsbesluit bepaald. De straat is vernoemd naar de buurtschap Osdorp en de naam kwam al voor in de voormalige gemeente Sloten (op 1 januari 1921 bij Amsterdam ingelijfd). De straat loopt van oost naar west en begint bij de straat Meer en Vaart (bij de Geer Ban) en loopt in westelijke richting met aan het einde een bocht naar rechts en komt bij Westgaarde uit op de Ookmeerweg. Verder kruist de straat de Baden Powellweg. Aan het begin van de straat (links), op de hoek met Meer en Vaart is een politiebureau. Verderop zijn vanaf de Notweg tot voorbij Hoekenes, aan de noordzijde (rechts) een groot aantal winkels en dergelijke, samen met het aangrenzende deel van Hoekenes vormt dit een buurt-winkelcentrum. Vervolgens gaat de straat over de Hoekenesgracht (met brug nummer 757), daarna ligt rechts de Lucaskerk, op de hoek van de Reimerswaalstraat. De Osdorper Ban "kruist" met een rotonde de Baden Powellweg. Hierna loopt de straat door de buurt De Punt (Osdorp). Na een bocht naar rechts eindigt de straat op de Ookmeerweg. De toegangsweg van het "Herdenkingspark" Westgaarde (uitvaartcentrum, begraafplaats en crematorium) ligt in het verlengde van de Osdorper Ban. Buslijn 63 van het Amsterdamse GVB rijdt door de straat. Tegenover de Reimerswaalstraat staat in de berm het beeld Totempaal van Aart Rietbroek. Bij de hoek met de Ingelandenweg hangt een reliëf van een roos van Lies Maes tegen een blinde gevel.

Vreedenhaven is een straat met plantsoen in Amsterdam Nieuw-West, in de Wildemanbuurt in de wijk Osdorp. Straat en plantsoen kregen op 15 juli 1958 hun naam en werden daarbij vernoemd naar de verdwenen buitenplaats op het grondgebied van de gemeente Sloten in 1921 opgeslokt door gemeente Amsterdam. Vreedenhaven is daarbij een open ruimte aan de straat Hoekenes en ligt tussen die straat en de Hoekenesgracht. De straat komt te vervallen in 2026. De bebouwing rondom het plantsoen kent de huisnummers 1 tot en met 16. De twee blokjes die samen een soort haak vormen bestaan uit twee bouwlagen (begane grond/huis en 1 hoog), het zijn zogenaamde duplexwoningen (twee woningen boven elkaar). Het ontwerp kwam van het architectenduo Evers en Sarlemijn, die vlak na oplevering zelf een foto van het complexje kwamen nemen. Rond Vreedenhaven zijn in 1959 ook zulke blokken gebouwd aan Hoekenes, Rijgersborch en de Osdorper Ban. In het plantsoen staat het beeld Vruchtbaarheid van Jacques Jutte Er is een voetbrug (brugnummer 763) vanaf Vreedenhaven over de Hoekenesgracht naar het Botteskerkpark.

Vruchtbaarheid is een beeld in Amsterdam van de kunstenaar Jacques Jutte (1930). Het staat sinds 1970 in het plantsoen van het woonstraatje Vreedenhaven, langs de kant van de weg Hoekenes, in de wijk Osdorp in het stadsdeel Nieuw-West. Dit werk van Jutte is een soort drieluik in geometrische bronzen vormen, die ook voor wat betreft sfeer overeenkomen. De twee kleine figuren lijken daarbij iets menselijks en mannelijks (hoekig) te vertegenwoordigen; het midden lijkt vrouwelijk (vloeiend). Rijksakademie op de kaart omschrijft het als: Geometrische verbeelding van vruchtbaarheid in brons. Anderen zien er een beschermende moeder met twee kinderen in. Het zou terugvoeren op de gezinssituatie van de buurt op dat moment (jaren 60). Jutte mocht van de gemeente Amsterdam het beeld maken in een ter beschikking gesteld atelier. Na voltooiing van het beeld weigerde de recalcitrante Jutte te vertrekken; pas na tussenkomst van de gerechtsdeurwaarder vertrok hij uiteindelijk. In 1962 waren er tentoonstellingen van Juttes werk in kunsthandels in Amsterdam en Den Haag; daar was al een werk met de titel Vruchtbaarheid te zien.

Brug 752 is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West, Tuindorp Osdorp. De verkeersbrug is gelegen in de Ookmeerweg over een gracht in het verlengde van de Hoekenesgracht en waarvan de oostelijke oever Grasrijk heet. Ze stamt uit de periode 1959-1960, toen de bebouwing van gemeente Amsterdam weer een stuk westwaarts oprukte. De aanbesteding vond plaats op 13 juli 1959, werkzaamheden begonnen in augustus 1959, een jaar later was de brug klaar. De circa negenentwintig meter brede en eenenveertig meter lange brug is onderverdeeld in een rijstrook, een fietspad en voetpad per richting met daartussen een op de brug betegelde middenberm. De brug draagt niet alleen verkeer over de waterweg, maar ook buizen voor PTT, GEB, waterleiding en gas. De brug is ontworpen door architect Peter Pennink voor de Dienst der Publieke Werken. Pennink ontwierp meerdere bruggen voor Amsterdam. Ten noordwesten van brug ligt Sportpark Ookmeer.

Tussen Meer (soms als één woord geschreven: Tussenmeer) is de centrale hoofdstraat in de wijk Osdorp in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West, die loopt van het Osdorpplein naar het Dijkgraafplein. De straat kruist de Hoekenes, de Wolbrantskerkweg, de Baden Powellweg en de Osdorperweg. De straat is op 15 januari 1958 vernoemd naar een voormalige boerderij aan de Uitweg nabij de Sloterdijkermeerpolder. Deze boerderij is in de jaren 50 afgebroken voor de bouw van de wijk Slotermeer. Na het Osdorpplein biedt Tussen Meer de belangrijkste concentratie van winkels in Osdorp. Ook wordt er wekelijks op dinsdag markt gehouden tussen het Osdorpplein en Hoekenes. Aan Tussen Meer stonden twee kerken: de gereformeerde kerk De Opgang, tussen de Hoekenesgracht en de Wolbrantskerkweg, en de hervormde kerk De Uitweg op de hoek met de Baden Powellweg. De Uitweg is in 1991 gesloopt en de oude Opgang in 2007. Op de plek van de Opgang is in 2009 een nieuw gebouw verrezen, met woningen en met een nieuwe, kleinere, kerk voor de protestantse wijkgemeente, waarin de hervormden en gereformeerden zijn samen gegaan.

Schaap met vijf poten is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het beeld uit 1969 is van de hand van Gerrit Bolhuis en staat nabij de Botteskerksingel in Osdorp. Het bronzen beeld is zo geconstrueerd dat zij een kinderlichaam kan dragen. Bolhuis nodigde met dit beeld met name kinderen uit om het als speelobject te gebruiken. Ook andere beelden van Bolhuis nodigen kinderen (en volwassenen) uit, zoals Bokkenrijder in het Oosterpark en Schaapjes op het Osdorpplein. Een "vijfde poot" was nodig; het schaap staat in huppelpose, waarbij beide achterpoten los van de grond komen; de vijfde poot ondersteunt het lijf tijdens de sprong. Het schaap heeft overigens een relatief lange staart, gewoon voor een schaap maar bij boerderijschapen werd deze tot 2008 gecoupeerd vanwege hygiëne (vanuit de mens gezien). Een kleinere versie van het beeld was al te zien tijdens de tentoonstelling Vorm van leven in het Singer Museum in 1969. Het werd toen in de catalogus toegeschreven aan Henri Van Haaren. Toen Ons Amsterdam in 1971 een inventarisatie maakte van beelden in Amsterdam was de naam Henri van Haaren verdwenen en werd Gerrit Bolhuis vermeld. Gijs Bolhuis, zoon van Gerrit en zelf architect, heeft een schets van het schaap nog in zijn bezit.

Brug 755 is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De brug is gelegen in de Hoekenes en voert over de Osdorpergracht. Ze werd samen gebouwd met brug 756 in de Tussen Meer over de Hoekenesgracht. De eerste van meer dan 300 voorgespannen betonnen heipalen voor beide bruggen ging in augustus 1961 de grond in. In mei 1963 waren de twee bruggen gereed. De bruggen delen een keerwand en een terras in de bocht tussen beide bruggen. Brug 755 heeft drie doorvaarten; een centrale van 11 meter en twee aan weerszijden daarvan van 7,15 meter. De landhoofden zijn verpakt in betonbreuksteen. In de brug zijn kabels voor elektra en telefoonverbindingen alsmede een gasbuis en waterleidingbuis verwerkt. Het ontwerp is afkomstig van de Dienst der Publieke Werken met als esthetisch architect Dick Slebos. Hij was ook verantwoordelijk voor een zandbak en drinkfontein naast de brug. Vanaf de brug is er uitzicht op het kunstwerk Monument voor de vrede van Heppe de Moor.

Aan de gevels van drie bouwblokken aan het Blomwijckerpad in Amsterdam Nieuw-West zijn bij oplevering drie titelloze reliëfs geplaatst. De drie hebben Bijbelse teksten gemeen, kennelijk een vraag van de opdrachtgever de christelijke woningbouwvereniging Patrimonium. De drie reliëfs vertonen behalve het gezamenlijke thema ook overeenkomsten in plaats, kleurvoering en stijl. Dat laatste geldt ook voor de woonblokken. Het reliëf op de hoek van het Blomwijckerpad 49 en Cromme Camp 1 was uitbesteed aan de kunstenaar Dick Zwier. Hij liet zich inspireren door Spreuken 24, regel 33 en 34, die neerkomt op het volgende: 33: Als je steeds zegt: 'Nog even slapen, nog even doezelen, nog even lekker liggen met mijn handen achter mijn hoofd,' 34: komt je armoede eraan, zo snel als een hardloper. Gebrek overvalt je zo plotseling als een rover. De bron is te lezen rechts onderaan het reliëf (Spr.24: 33-34). Regels 30 tot en met 32 leiden ze in omtrent een luie boer, die zijn wijngaard ten onder ziet gaan aan doornstruiken en onkruid. Het kreeg later titels toebedeeld als (De) Krijger en Een gewapend man.

Straalcompositie is een kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het kunstwerk van Henk Zweerus kwam met de oplevering van een telefooncentrale aan de L. van Sonsbeeckstraat, Osdorp. Het kunstwerk is uitgevoerd in de materialen en kleuren van het oorspronkelijk gebouw van architect B.J. Odink. Odink was ook verantwoordelijk voor de Telefooncentrale Amsterdam-Slotervaart, waarop Communicatie van Lotti van der Gaag prijkt en de Centrale Zuid-Amstel (afgebroken in 2012) met De vierde dimensie van Hans Ittman, die uit dezelfde tijd stammen. De Straalcompositie valt op doordat zij vanuit de gevel is geprojecteerd, een overeenkomst met de Handen van Willem Reijers. Straalcompositie is uitgevoerd in sierbeton, dat vermoedelijk eerste nog wit was, maar later antracietkleurig werd. De plastiek hing aan de voorgevel; rechts van de ingang, maar vanwege herindeling van het gebouw is die ingang verplaatst. Alhoewel het geheel bestaat uit kubusvormige blokjes ontstaat door verdraaiing daarvan het idee van een stralende ster, het enige ronde element in de verder strak rechthoekige gevel. Kunsthistoricus Jan Teeuwisse schreef in 2000, dat hij er loshangende afgeknepen telefoondraden in zag. Amsterdam kent van Zweerus ook nog een Horizontale compositie in het Leidsebosje en Verticale compositie op het Valeriusplein.