Brug 770

(De) Zwerm is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het is een creatie van kunstenaar Paul Vendel, die mede op verzoek van de stadsdeelraad Osdorp een kunstwerk mocht leveren voor de kruising Pieter Calandlaan met Baden Powellweg. Voor de jaren negentig van de 20e eeuw vormde de Baden Powellweg hier de grens tussen de stadse bebouwing en landerijen met veel kasteelt en tuinbouw. Het werd volgebouwd onder de naam Middelveldse Akerpolder (MAP) en de Pieter Calandlaan werd doorgetrokken de nieuwe wijk De Aker in. Er lag ter plaatse nog wel een bruggetje (brug 768) naar de Zuiderakerweg. Er kwam een brede verkeersbrug brug 1886 waar ook toen tramlijn 1 overheen moest (werd ook doorgetrokken. Het stadsdeel wilde een soort toegangspoort voor dit nieuwe gebied. Vendel overwoog nog eerst een politiek statement, maar liet zich inspireren door de nabijgelegen afwateringstocht, waarover de beide bruggen de verbinding verzorgden. De titel is gerelateerd aan de zwermen muggen die zomers boven de groenstrook langs het water te vinden zijn, aldus de kunstenaar; het stadsdeel hield het op de zwermen vogels in de voormalige polder. Toen hij uiteindelijk met deze sculptuur kwam begonnen allerlei instanties zich ermee te bemoeien. Was net de ene vergunning verleend, moest hij een aanvraag indienen voor een andere; de kunstenaar beweert er uiteindelijke vijftien aangevraagd te hebben. Het stadsdeel kwam ook nog met de eisen dat heet kunstwerk geen vandalisme moest aantrekken, inklimmen (bijna) onmogelijk moest worden gemaakt en dat het eenvoudig de onderhouden was. Pas in 2006 was het zover; hij mocht samen de eigenaar van een smederij uit Hazerswoude-Rijndijk duizenden roestvast stalen pijpen aan elkaar lassen tot een geheel van zeven meter hoogte en vijftien meter breedte. Het beeld staat overdag te glinsteren in het zonlicht. ’s Avond verspreiden reflectoren het licht van voorbijrijdende auto’s over de omgeving.

Osdorp was van 1981 tot 2010 een stadsdeel van de gemeente Amsterdam. Per 1 mei 2010 is het opgegaan in het nieuwe stadsdeel Amsterdam Nieuw-West. Het stadsdeel telde (eind 2006) 45.627 inwoners en heeft een oppervlakte van 11,30 km². De dorpskern van het dorp Sloten en de buurtschap Oud Osdorp liggen in het gebied van het voormalige stadsdeel Osdorp.

Brug 760 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. Ze vormt de verbinding tussen Tussen Meer en het Dijkgraafplein. De brug dateert uit circa 1961 toen de gemeente Amsterdam had besloten om in het jaar 1962 Tramlijn 17 te laten eindigen op een keerlus midden tussen zandvlakten waarop nog gebouwd moest worden. Pas op 29 augustus 1962 kreeg die keerlus ook een naam: Dijkgraafplein. Dat was amper een week voordat de tram op 9 september van dat jaar (weer) dienst ging doen. Tramlijn 17 heeft sindsdien altijd over de brug gereden op een periode van 1971 tot 2001 na, toen Tramlijn 1 daar reed. De brug ligt over een duiker in een water dat voert langs de opvallende rij hoogbouwflats van Langswater. De brug heeft een breedte van circa 25 meter met aan beide kanten V-vormige walkanten. Het bouwwerk kent aan beide zijden van het rijdek lange balustraden, die tot ver op de walkanten doorlopen. Die balustraden zijn van basaltblokken met daarop een afdeklaag van beton. Ter hoogte van de duiker zelf wijken deze balustrades nog naar buiten zodat het idee van een balkon ontstaat. Op de brug staan diagonaal (noordwest en zuidoost) twee paar van twee zitbankjes. De andere vlakken (noordoost en zuidwest) zijn enigszins opgevuld met betonnen plantenbakken. De brug kent relatief brede voetpaden, een rijstrook voor iedere richting en een brede middenberm waarin de tramrails liggen. Waarom hier gekozen is voor brede voetpaden is onduidelijk; de voor deze brug in Tussen Meer liggende brug 759 is smaller, waarbij alleen de voetpaden smaller zijn uitgevoerd. Aan de zuidwestkant van de brug verrezen in 1970 de Hangbrugmaisonettes van J.P. Kloos.

Tussen Meer (soms als één woord geschreven: Tussenmeer) is de centrale hoofdstraat in de wijk Osdorp in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West, die loopt van het Osdorpplein naar het Dijkgraafplein. De straat kruist de Hoekenes, de Wolbrantskerkweg, de Baden Powellweg en de Osdorperweg. De straat is op 15 januari 1958 vernoemd naar een voormalige boerderij aan de Uitweg nabij de Sloterdijkermeerpolder. Deze boerderij is in de jaren 50 afgebroken voor de bouw van de wijk Slotermeer. Na het Osdorpplein biedt Tussen Meer de belangrijkste concentratie van winkels in Osdorp. Ook wordt er wekelijks op dinsdag markt gehouden tussen het Osdorpplein en Hoekenes. Aan Tussen Meer stonden twee kerken: de gereformeerde kerk De Opgang, tussen de Hoekenesgracht en de Wolbrantskerkweg, en de hervormde kerk De Uitweg op de hoek met de Baden Powellweg. De Uitweg is in 1991 gesloopt en de oude Opgang in 2007. Op de plek van de Opgang is in 2009 een nieuw gebouw verrezen, met woningen en met een nieuwe, kleinere, kerk voor de protestantse wijkgemeente, waarin de hervormden en gereformeerden zijn samen gegaan.

De Haci Bayram Moskee is een moskee in stadsdeel Nieuw-West in Amsterdam. De moskee is gevestigd in een voormalig schoolgebouw voor lager onderwijs aan de Osdorperweg 384-386. De moskee dient als islamitisch gebeds- en gemeenschapshuis voor de lokale moslimgemeenschap en biedt daarnaast verschillende religieuze en sociale activiteiten. De Haci Bayram Moskee werd opgericht in 1984 en is vernoemd naar Hadji Bayram-ı Veli, een bekende Turkse soefi-heilige.

Schaap met vijf poten is een artistiek kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. Het beeld uit 1969 is van de hand van Gerrit Bolhuis en staat nabij de Botteskerksingel in Osdorp. Het bronzen beeld is zo geconstrueerd dat zij een kinderlichaam kan dragen. Bolhuis nodigde met dit beeld met name kinderen uit om het als speelobject te gebruiken. Ook andere beelden van Bolhuis nodigen kinderen (en volwassenen) uit, zoals Bokkenrijder in het Oosterpark en Schaapjes op het Osdorpplein. Een "vijfde poot" was nodig; het schaap staat in huppelpose, waarbij beide achterpoten los van de grond komen; de vijfde poot ondersteunt het lijf tijdens de sprong. Het schaap heeft overigens een relatief lange staart, gewoon voor een schaap maar bij boerderijschapen werd deze tot 2008 gecoupeerd vanwege hygiëne (vanuit de mens gezien). Een kleinere versie van het beeld was al te zien tijdens de tentoonstelling Vorm van leven in het Singer Museum in 1969. Het werd toen in de catalogus toegeschreven aan Henri Van Haaren. Toen Ons Amsterdam in 1971 een inventarisatie maakte van beelden in Amsterdam was de naam Henri van Haaren verdwenen en werd Gerrit Bolhuis vermeld. Gijs Bolhuis, zoon van Gerrit en zelf architect, heeft een schets van het schaap nog in zijn bezit.

De Louis J. Welterbrug (brug 794) is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug voor voetgangers en fietsers is gelegd over de Rudi Bloemgartensingel (vernoemd naar Rudi Bloemgarten). Zij verzorgt een doorgaande wandel- en fietsroute tussen de Jacob Paffstraat (vernoemd naar Jacob Paff) in de wijk Middelveldsche Akerpolder en Korte Water in de wijk De Punt. Voor deze scheiding ontwierp architect N. Wijnmaalen, werkend voor de Dienst der Publieke Werken een serie bruggen. De brug kreeg al snel haar naam; een vernoeming naar verzetsstrijder Louis Joseph Welter. Meerdere straten in de wijk Middelveldsche Akerpolder zijn naar verzetsmensen vernoemd (zie boven). Het eerste naambordje was wit en viel ten prooi aan geklad. In de 21e eeuw werd daarop een nieuw naambord geplaatst in de gemeentekleuren blauw en wit.

Het Dijkgraafplein is een plein in de wijk Osdorp, stadsdeel Amsterdam Nieuw-West, dat ligt aan het einde van Tussen Meer. Het plein is in 1962 vernoemd naar de functie van dijkgraaf, de voorzitter van het dijk- of waterschapsbestuur. Het Dijkgraafplein ligt in de buurt die tegenwoordig wordt aangeduid als 'De Punt' en waar veel straatnamen vernoemd zijn naar begrippen uit de waterstaat. Sinds 1962 heeft tramlijn 17 zijn eindpunt op dit plein. Ten tijde van de opening was het laatste stuk van Tussen Meer en het plein nog onbebouwd en lag het eindpunt in een kale vlakte. In 1971 nam tramlijn 1 zijn plaats in. In 2001 werd lijn 1 verlegd via nieuwe tramsporen naar De Aker en werd lijn 17 weer verlengd naar het Dijkgraafplein,net als tussen 1962 en 1971. Aan het Dijkgraafplein bevinden zich aan de oost- en zuidkant de bekende Hangbrugmaisonettes van architect J.P. Kloos, een gemeentelijk monument. Aan de oostkant staat een blokje laagbouw uit 1963, aan de noordkant staat een bouwblok van veel later datum (2007). Onder de Hangbrugmaisonettes was er een Coop (voor 2016 Supercoop), die op 1 november 2019 werd gesloten en werd heropend op 27 november als een Vomar.

Brug 767 is een bouwkundig kunstwerk in Amsterdam Nieuw-West. De brug in de vorm van een duikerbrug is gelegen in de Baden Powellweg en voert over de Botteskerksingel, een ringgracht in Osdorp Midden. De brug leidt naar de kruising Baden Powellweg en Osdorper Ban een belangrijke verkeerskruising/rotonde in de wijk. De brug van 35,6 meter breedte heeft landhoofden die diep in de oevers steken. De duikeropening is aan beide zijden tien meter breed, maar de duiker is zelf slechts drie meter breed. De balustrades zijn opgevuld met klinkers van waalformaat in horizontaal en verticaal metselverband. Daarop zijn roestvast stalen leuningen geplaatst, die in eerste instantie vermoedelijk blauw waren, maar na die tijd in het neutralere groen werden gestoken. In die leuning zijn op het hoogtepunt beugels voor reddingshaken geplaatst. Het dak van de duiker is afgewerkt met beton. De brug is in 1961 ontworpen door Dirk Sterenberg werkend voor de Dienst der Publieke Werken. Het is een van de vele bruggen, die hij ontwierp voor Amsterdam. Over de duiker voeren twee voetpaden, twee fietspaden, twee groenstroken met bomen, twee rijstroken en een middenberm. De Baden Powellweg vormde in die tijd de buitengrens van de bebouwing.

De Hangbrugmaisonnettes is een flatgebouw uit 1970 aan het Dijkgraafplein in Amsterdam Osdorp. Tot in de jaren vijftig waren hier tuinbouwbedrijven. Amsterdam barstte uit haar voegen en in 1958 begon de bouw van de nieuwe tuinstad Osdorp. In 1962 kreeg tramlijn 17 het Dijkgraafplein als eindpunt. De eerste jaren was hier nog geen bebouwing en lag het plein in een kaal niemandsland. Halverwege de jaren zestig werd ook dit laatste westelijke deel van Osdorp bebouwd en verscheen rond het Dijkgraafplein de buurt die nu "De Punt” wordt genoemd. Het Dijkgraafplein had een bestemming als buurtwinkelcentrum voor het westelijke deel van de wijk en als afronding van het plein vond in 1962 een prijsvraag voor architecten plaats voor experimentele woningbouw. Uiteindelijk werd gekozen voor het ontwerp van J.P. Kloos en ontwierp hij een woningcomplex (232 maisonnettes en 15 flatwoningen) met hangbruggen die als loopbruggen fungeerden. Bouwmaatschappij Intervam bouwde de grote flat voor 17 miljoen gulden voor de Vereniging Bouwmaatschappij tot Verkrijging van Eigen Woningen. Het flatgebouw heeft dertien verdiepingen met maisonnettes, haaks daarop staan twee kleinere flats met vijf verdiepingen. Per buitentrap worden vier etages ontsloten waardoor er slechts een buitengalerij per vier verdiepingen noodzakelijk is. Voor deze galerij-oplossing werd gekozen omdat men op de galerij dan niet direct in de woning, dan wel keuken kon kijken. Het verlies aan uitzicht werd voor lief genomen. De onderste verdieping heeft een trottoir op het dak van de winkels met per woning een trap naar boven. De loopbruggen zijn beschut door glaswanden en een dak. De flatgebouwen zijn met een loopbrug en op de onderste verdieping met een galerij met elkaar verbonden die tevens onderdoorgang is. De balkons liggen aan de andere zijde. De woningen hebben een oppervlak van 2 × 50 m², destijds een soort standaard. In een maisonnette bevond zich een "ouderslaapkamer" van 11 m², een dubbele kinderkamer van 13 m² en een enkele kinderkamer van 10 m². Voorts hadden de maisonnettes een bergkast van 6 m². Binnenhuisarchitect Tjon-a-Hen werd ingeschakeld om een idee te geven voor de inrichting. De Telegraaf van 13 juni 1969 vond de woningindeling onpraktisch. Hoe men het ook inrichtte, men hield altijd dode hoeken over. De maisonnettes werd niet om en om gebouwd, men bouwde slaapkamer boven slaapkamer en vervolgens woonkamer boven woonkamer etc. Door deze bouwwijzen was slechts 1 galerij per vier woonetages noodzakelijk. Op de begane grond bevinden zich winkels waarvan er één tegenwoordig in gebruik is als verblijf voor het trampersoneel in de oostelijke kleinere flat. Net als de Geuzenveldflat is de flat een markant herkenningspunt en op grote afstand zichtbaar vanaf het begin van de toelopende radiaal, de Tussen Meer. Sinds 16 december 2015 staat het complex op de gemeentelijke monumentenlijst.

Het Jan van Zutphenplantsoen is een plantsoen en groenstrook in de Amsterdamse wijk Osdorp. Het plantsoen is gelegen in het zuidwestelijke gedeelte van de wijk ten westen van de Hoekenesgracht, ten oosten van de Baden Powellweg, tussen de Slotervaart en de eveneens naar Jan van Zutphen vernoemde Jan van Zutphenstraat. Het plantsoen en de straat zijn met een raadsbesluit van 29 april 1964 en 8 juni 1960 vernoemd naar de diamantbewerker en later vakbondsman Jan van Zutphen. Het plantsoen is begin jaren zestig aangelegd in de toen nieuwe wijk Osdorp. De laatste tien jaar is de omgeving van het plantsoen in het kader van de stadsvernieuwing van Osdorp onherkenbaar veranderd. Veel van de oorspronkelijke bebouwing is vervangen door nieuwbouw en een stuk hoger dan voorheen. Slechts twee oude huizenblokken zijn behouden gebleven maar wel gerenoveerd. Nog wel aanwezig is de markante en karakteristieke maisonnetteflat 'Akerstein' uit de jaren zestig tegenover het plantsoen aan de overzijde van de Baden Powellweg. Destijds was dit de uiterste bebouwing van dit deel van Osdorp met er achter de tuinderijen. Het park was van juni 1983 tot september 1991 de eindhalte van bus 19. Er staat het kunstwerk Blauwe boog dat doet denken aan een hemelsblauwe blikopener. Rond 2010 werden delen van het park weggegraven om plaats te maken voor aanvullend wateroppervlak van de Slotervaart. Er bleven tussen de parkeinden vier eilandjes liggen. In 2011 werden de Zitstenen Jan van Zutphenplantsoen geplaatst.

Brug 769 is een vaste brug in Amsterdam Nieuw-West. De brug is een zogenaamde duikerbrug over een duiker. Die duiker verbindt de parallelsloot van de Osdorperweg met de gracht Slotervaart. De brug dateert van ongeveer 1964 toen de Slotervaart in gereedheid werd gebracht om via de Akersluis en brug 773 aan te sluiten op de Ringvaart van de Haarlemmermeer. De brug lag dan ook eerst in de Akersluisweg, in 2000 omgedoopt tot P. Hans Franfurthersingel. De brug valt nauwelijks op in het straatbeeld; ze is zichtbaar aan de leuningen aan beide kanten en aan het feit dat over de duiker een verkeersdrempel is gelegd. Ten noordoosten van de duikerbrug staat de blikvanger Aeckerstyn, een opvallende hoogbouwflat.